آیین نامه ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر 1394 مصوب 1394/11/21
خلاصه تحلیلی حقوق و تکالیف بررسی تطبیقی بررسی انتقادی دعاوی کاربردی
تأمین تفاوت ریالی تعهدات ارزی واردات تا سال 1391 بر اساس آیین نامه ماده 46 قانون رفع موانع تولید
آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، که در جلسه مورخ 21 بهمن 1394 هیأت وزیران به تصویب رسیده و از طریق روزنامه رسمی شماره 20689 منتشر شده است، یکی از سازوکارهای ویژه نظام پولی کشور برای تسویه بدهی های ارزی معوق مربوط به سال های گذشته محسوب می شود. این مقرره اجرایی با تکیه بر مجوز قانونی مندرج در ماده 46 قانون مذکور، چارچوب حقوقی و مالی مشخصی را برای جبران مابه التفاوت ریالی ناشی از افزایش نرخ ارز ترسیم کرده است. در ادامه، تحلیل مختصر و کاربردی از مهم ترین محورهای این آیین نامه برای استفاده فعالان اقتصادی و حقوقدانان ارائه می گردد.
تعریف مفاهیم کلیدی (ماده 1)
برای نمایش کامل تحلیل ها نیاز به اشتراک سرویس جدید دارید.
تحلیل حقوقی تفصیلی آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر (تأمین تفاوت ریالی تعهدات ارزی)
تحلیل حقوق، تکالیف و شرایط مندرج در مواد و تبصره های آیین نامه تأمین تفاوت ریالی تعهدات ارزی مصوب 1394
آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، مصوب 21 بهمن ماه 1394 هیأت وزیران، به عنوان یکی از مصادیق مداخله تنظیمی دولت در تسویه بدهی های ارزی دوران پیش از جهش نرخ ارز، واجد ظرایف حقوقی قابل توجهی است. این مقرره که مستند به اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی و در راستای حکم مندرج در ماده 46 قانون مذکور وضع گردیده، چارچوب بهره مندی اشخاص از منابع مازاد حاصل از ارزیابی دارایی های خارجی بانک مرکزی را ترسیم می نماید. در این نوشتار، به تفکیک هر ماده، به استخراج و تحلیل حقوق مکتسبه، تکالیف قانونی، شرایط تحدیدی و نکات تفسیری موجود در متن خواهیم پرداخت.
برای نمایش کامل تحلیل ها نیاز به اشتراک سرویس جدید دارید.
این نوشتار به تحلیل سوابق و جایگاه حقوقی آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، مصوب 1394/11/21 هیأت وزیران، می پردازد. این آیین نامه که با استناد به اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی و در راستای اجرای ماده 46 قانون مذکور تصویب شده، سازوکاری ویژه برای تأمین تفاوت ریالی تعهدات ارزی قطعی ایجادشده تا پایان سال 1391 از محل حساب مازاد حاصل از ارزیابی دارایی های خارجی بانک مرکزی پیش بینی کرده است.
برای درک همه جانبه این مقرره، تحلیل آن در بستر منابع چهارگانه حقوق (اصول علمی و دکترین حقوقی، سوابق تقنینی، رویه قضایی و نظریات مشورتی) ضروری است.
### 1. مبانی نظری و اصول حقوقی (تحلیل دکترین)
برای نمایش کامل تحلیل ها نیاز به اشتراک سرویس جدید دارید.
تحلیل انتقادی و ارزیابی نقاط قوت و ضعف آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر
آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، مصوب 1394/11/21 هیأت وزیران، به عنوان سازوکاری ویژه برای تسویه تعهدات ارزی باقی مانده از دوره پیش از جهش نرخ ارز در سال 1391، در زمره مقررات مداخله گرایانه و حمایتی دولت در عرصه اقتصادی جای می گیرد. این نوشتار با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به واکاوی ابعاد گوناگون این مصوبه از منظر حقوق عمومی، حقوق بانکی، حقوق قراردادها و اصول دادرسی منصفانه پرداخته و نقاط قوت و ضعف آن را در بستر ادبیات حقوقی و رویه قضایی بررسی می کند.
### 1. نقاط قوت آیین نامه (کارکردهای مثبت در نظام حقوقی و اجرا)
برای نمایش کامل تحلیل ها نیاز به اشتراک سرویس جدید دارید.
راهنمای عملی وکلا در مواجهه با پرونده های مرتبط با آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید (تأمین تفاوت ریالی تعهدات ارزی تا سال 1391)
آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر، مصوب 1394/11/21 هیأت وزیران، در زمره مقررات خاص و استثنایی در نظام حقوق تجارت و بانکی ایران قرار دارد. این مقرره که به دنبال جهش ناگهانی نرخ ارز در سال 1391 و به منظور جلوگیری از توقف فعالیت های تولیدی تصویب گردید، امروزه به بستر بروز دعاوی متعدد حقوقی، اداری و قراردادی تبدیل شده است. بسیاری از پرونده های جاری در محاکم حقوقی و شعب دیوان عدالت اداری ریشه در تفسیر نادرست یا عدم اجرای صحیح مفاد این آیین نامه دارد. در این نوشتار تلاش می شود از منظر یک وکیل دادگستری فعال در حوزه دعاوی بانکی و تجاری، به تحلیل چالش های عملی فراروی همکاران محترم پرداخته و راهبردهای حقوقی مناسب ارائه گردد.
### 1. تبیین موضوع و بستر حقوقی آن (جایگاه موضوع در نظام حقوقی)
برای نمایش کامل تحلیل ها نیاز به اشتراک سرویس جدید دارید.
آیین نامه ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی با موضوع تامین تفاوت ریالی تعهدات ارزی واردات کالا و خدمات تا سال 1391 مستند بـه مصوب 1394/11/21
شناسنامه آیین نامه:
شماره روزنامه رسمی: 20689
تاریخ روزنامه رسمی: 1394/12/22
شماره ابلاغ: 164240/ت52691هـ
تاریخ ابلاغ: 1394/12/13
مرجع تصویب: هیأت وزیران
تاریخ تصویب: 1394/11/21
بیشتر بخوانید:
مجموعه مقررات مرتبط با آیین نامه ماده 46 قانون رفع موانع تولید(مقررات رفع موانع تولید)
نظریات مشورتی مرتبط با تولید و صنعت
مجموعه موضوعی آرای وحدت رویه قضایی
آرای دیوان عدالت اداری مرتبط با تولید و صنعت
مقررات مرجع:
ماده 46 قانون رفع موانع تولید : بـه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می شود از محل حساب مازاد حاصل از ارزیابی خالص دارایی های خارجی، تفاوت ریالی ناشی از تعهدات ارزی قطعی با نرخ رسمی ارز تا نرخ ارز روز پرداخت ناشی از واردات کالاها و خدمات تا پایان سال 1391 را پس از رسیدگی بـه اسناد و حسابرسی دقیق پس از احراز ورود کالا بـه کشور و رعایت ضوابط قیمت گذاری و عرضه توسط دریافت کننده تسهیلات، تامین نماید.
تبصره ـ گزارش اجرای این ماده شامل جزییات اطلاعات مربوط بـه نحوه محاسبه مازاد حاصل از ارزیابی خالص دارایی های خارجی، اقلام تشکیل دهنده تعهدات ارزی با نرخ رسمی ارز، نحوه قطعی شدن این تعهدات هر سه ماه یک بار توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بـه کمیسیون های برنامه و بودجه و محاسبات و اقتصادی مجلس شورای اسلامی و دیوان محاسبات کشور ارسال می شود.
متن آیین نامه ماده 46 قانون رفع موانع تولید:
هیأت وزیران در جلسه 1394/11/21 بـه پیشنهاد شماره 94/260443 مورخ 1394/09/12 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بـه استناد اصل یک صد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آیین نامه اجرایی ماده 46 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394 را بـه شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1 ـ در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بـه کار می روند:
الف ـ بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
ب ـ بانک عامل: بانک های تجاری و تخصصی کـه با مجوز بانک مرکزی در زمان ایجاد تعهد قطعی بـه انجام معاملات و عملیات ارزی اشتغال دارند.
پ ـ تعهدات قطعی: تعهدات ارزی ایجاد شده در چارچوب ضوابط و مقررات ارزی، ناشی از:
1 ـ ورود کالا و خرید خدمات تا پایان سال 1391
2 ـ اجرای پروژه بـه نحوی کـه بدهی بابت آن تا پایان سال 1391 قطعی شده است.
ت ـ حساب: حساب مازاد حاصل از ارزیابی خالص دارایی های خارجی بانک مرکزی.
ث ـ حسابرسی: حسابرسی ارزی سال های 1390 و 1391 بانک های عامل و راستی آزمایی اطلاعات تعهدات قطعی.
تبصره ـ اصلاح 1398/11/16 ـ تسویه تعهدات قطعی کـه از طریق بانک های عامل ایجاد نشده است و تعهدات قطعی موضوع جزء 2 بند (پ) ماده 1 و بند (ب) ماده 3 این آیین نامه کـه از حسابرسی ارزی سال های 1390 و 1391 بانک های عامل متاثر نمی شوند، با رعایت سایر ضوابط پس از رسیدگی بـه اسناد و راستی آزمایی اطلاعات مربوط، امکان پذیر است.
ج ـ قیمت مصوب: قیمت کالا کـه بر مبنای حداکثر نرخ مرجع ارز تعیین شده باشد.
ماده 2 ـ بانک مرکزی مجاز است با درخواست بانک های عامل و با رعایت ضوابط این تصویب نامه تفاوت ریالی نرخ رسمی تا نرخ روز تسویه تعهدات قطعی را از محل حساب تامین نماید.
ماده 3 ـ تفاوت ریالی تعهدات قطعی در موارد زیر از محل حساب قابل تامین است:
الف ـ تعهدات قطعی ناشی از واردات کالا در چارچوب ضوابط و مقررات ارزی.
ب ـ تعهدات قطعی فاینانس و وام های غیر خودگردان.
پ ـ تعهدات قطعی ناشی از خرید خدمات در چارچوب ضوابط و مقررات ارزی.
ماده 4 ـ کلیه پرداخت ها پس از انجام حسابرسی و اطمینان از ورود کالا، خرید خدمت و اجرای پروژه مطابق مقررات ارزی با ثبت اطلاعات در سامانه های مرتبط بانک مرکزی صورت می گیرد.
تبصره 1 ـ حسابرسی باید توسط سازمان حسابرسی و یا سایر حسابرسان مستقل و معتمد بانک مرکزی انجام شود.
تبصره 2 ـ حصول اطمینان از ورود کالا، موضوع بند (الف) ماده 3 منوط بـه تایید بانک عامل مبنی بر دریافت پروانه سبز گمرکی کالاهای وارده مطابق ضوابط و مقررات ارزی می باشد.
تبصره 3 ـ حصول اطمینان از اجرای پروژه و فروش محصولات تولیدی بـه قیمت مصوب دولتی، موضوع بند (ب) ماده 3 منوط بـه دریافت تاییدیه توسط بانک عامل از وزارتخانه ذی ربط می باشد.
تبصره 4 ـ حصول اطمینان از انجام خدمت، موضوع بند (ج) ماده 3 منوط بـه تایید بانک عامل در خصوص اخذ صورت حساب قطعی انجام خدمت، صادره از سوی پیمانکار و مورد تایید کارفرما می باشد.
ماده 5 ـ در خصوص کالاهای مشمول قیمت گذاری علاوه بر رعایت سایر ضوابط، قبل از تامین تفاوت ریالی بابت تسویه تعهدات قطعی ناشی از واردات کالا، بانک عامل باید تایید وزارت صنعت، معدن و تجارت بابت رعایت ضوابط قیمت گذاری و عرضه کالا با قیمت مصوب را اخذ نماید.
معاون اول رئیس جمهور ـ اسحاق جهانگیری