آیین نامه تبصره 1 ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راه ها و راه آهن مصوب 1379 مصوب 1381/11/16
الحاق 1379 – ایجاد هر گونه ساختمان و دیوار کشی و تاسیسات بـه شعاع صد (100) متر از انتهای حریم راه ها و حریم راه آهن های کشور و در طول کنار گذرهایی کـه وزارت راه و ترابری احداث نموده یا می نماید و یا مسئولیت نگهداری آنرا بـه عهده دارد بدون کسب مجوز از وزارت مذکور ممنوع می باشد. وزارت راه و ترابری موظف است در مورد متخلفان برابر تبصره 1 ماده 6 قانون ایمنی راهها و راه آهن اقدام کند. با تصویب این ماده تبصره ذیل ماده 15لغو می گردد.
تبصره 1 – الحاق 1379 – وزارت راه و ترابری مکلف است نوع کاربری زمین های اطراف راه ها و راه آهن های کشور بـه عمق صد (100) متر را بعد از حریم قانونی آنها تهیه و بـه تصویب هیات وزیران برساند و از متقاضیانی کـه برحسب ضرورت وفق ماده 15 همین قانون نیاز بـه احداث مستحدثاتی در حد فاصل فوق را داشته باشند وجوهی را براساس آیین نامه ای کـه بـه تایید هیات وزیران می رسد اخذ و بـه حساب خزانه واریز و صددرصد (100%) آنرا بـه منظور ایمن سازی راه ها بـه مصرف برساند.
متن آیین نامه تبصره 1 ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راه ها و راه آهن:
هیات وزیران در جلسه مورخ 1381/11/16 بنا بـه پیشنهاد شماره 5324/11 مورخ 1380/05/17 وزارت راه و ترابری و بـه استناد تبصره 1 ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راه ها و راه آهن مصوب 1379 آیین نامه اجرایی تبصره یاد شده را بـه شرح زیر تصویب نمود:
در این آیین نامه، واژه ها و عبارات زیر در مفاهیم مربوط بـه کار می روند:
الف ـ حریم قانونی راه و راه آهن: محدوده ای از اراضی بستر و حاشیه راه و راه آهن است کـه توسط مراجع ذی صلاح و از جمله کمیسیون موضوع ماده 3 تصویب نامه شماره 1672 مورخ 1346/02/04 هیات وزیران تعیین یا افزایش آنها بر اساس جدول و کروکی پیوست بـه تصویب کمیسیون مذکور رسیده و یا برسد.
ب ـ وجوه: هزینه ای است کـه وزارت راه و ترابری برای صدور مجوز ایجاد هرگونه ساختمان، دیوار کشی و تاسیسات بـه عمق یکصد متر از منتهی الیه حریم راه و راه آهن برآورد و بـه صورت یک جا یا بـه طور اقساط دریافت می دارد.
ج ـ ترافیک سبک: ترافیک با تردد تا دو هزار و سیله نقلیه در روز
د ـ ترافیک متوسط: ترافیک با تردد از دو هزار تا پنج هزار و سیله نقلیه در روز
هـ ـ ترافیک سنگین: ترافیک با تردد بیش از پنج هزار و سیله نقلیه در روز
و ـ محدوده ه شهر: محدوده ه قانونی شهرها است کـه توسط مراجع ذی صلاح تعیین شده یا می شود.
صدور مجوز برای ایجاد هرگونه ساختمان و دیوار کشی و تاسیسات و نظایر آن بـه عمق یک صد متر از انتهای حریم راه ها و راه آهن های کشور با رعایت موارد زیر مجاز است:
الف ـ صدور هر گونه مجوز برای ایجاد مستحدثات بـه هر صورت در مجاورت ابنیه فنی راه یا راه آهن نظیر پل (با دهانه 10 متر و بالاتر) تونل، دیوار حائل، دیوار ضامن، گالری بهمن گیر، پاسگاه های پلیس راه، پارکینگ، تقاطع های همسطح و غیر هم سطح و نظایر آنها در فاصله 100 تا 250 متر در طول محور راه حسب مورد قبل و بعد از آنها ممنوع است. ایجاد تاسیسات خدمات زیربنایی حسب مورد با مجوز وزارت راه و ترابری مجاز می باشد.
ب ـ صدور مجوز برای ایجاد مستحدثات در زمین هایی کـه دارای کاربری کشاورزی هستند (کلیه زمین هایی کـه بـه موجب قوانین و ضوابط جاری زمین کشاورزی یا باغ شناخته شده و تبدیل آنها منع قانونی دارد) ممنوع است مگر اینکه مالک اراضی، مجوز لازم مبنی بر بلامانع بودن تبدیل اراضی کشاورزی را از مراجع ذی ربط اخذ و ارایه نماید. ایجاد مستحدثاتی مثل خانه باغی، تلمبه خانه، حفر چاه و نظایر آن فقط در چارچوب و حدود مجاز همان مقررات و با اخذ مجوز از وزارت راه و ترابری بلامانع است.
تبصره ـ محصور کردن اراضی کشاورزی و باغات بـه ارتفاع حداکثر یک متر با مجوز و طبق مشخصاتی کـه وزارت راه و ترابری تعیین می کند بعد از نوار با کاربری تاسیسات زیربنایی بلامانع است.
ج ـ اصلاح 1403/03/02 ـ هرگونه ساخت و ساز بـه استثنای تاسیسات زیربنایی در اراضی واقع در نوار بـه عرض سی متر برای راه ها و راه آهن های کشور و بـه عرض پانزده متر برای راه های استان های گیلان، مازندران و گلستان بـه استثنای آزادراه ها و محورهای موجود رشت ـ قزوین، تهران ـ رو دهن ـ آمل، رو دهن ـ قائم شهر و کرج ـ چالوس از ابتدای محدوده یکصد متری ممنوع خواهد بود. نوار تأسیسات زیربنایی در منطقه یک آزادراه تهران ـ شمال در کیلومتر 21 (حوزه استان تهران) و کیلومتر 27 (حوزه استان البرز) با مختصات جغرافیایی زیر پس از تأیید و موافقت دستگاه های اجرایی مربوط و رعایت ضوابط و مقررات زیست محیطی ، بـه پانزده متر کاهش می یابد:
1ـ کیلومتر 21 با مختصات جغرافیایی (3974863، 522832)، (3974835، 522907)، (3975124، 522766) و (3975159، 522701).
2ـ کیلومتر 27 با مختصات جغرافیایی (3980266، 523956) و (3981474، 524618)
تبصره 1 ـ در مواردی کـه عرض نوار یاد شده برای تاسیسات زیربنایی بر اساس معیارهای فنی و مهندسی کافی نباشد، با هماهنگی وزارت راه و ترابری استفاده بیش از نوار یاد شده بلامانع است.
تبصره 2 ـ برای حفظ حقوق مالکان اراضی و اقع در محدوده با کاربری تاسیسات زیربنایی، هرگونه تصرف و استفاده از اراضی مذکور، برای کلیه متقاضیان منوط بـه رعایت قوانین مربوط از جمله لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دو لت مصوب 1358/11/07 شورای انقلاب است.
د ـ برای ایجاد مستحدثاتی نظیر شهرک های صنعتی و مسکونی، مجتمع های خدماتی و رفاهی در خارج از محدوده قانونی شهرها مرجع صدور مجوز با رعایت مفاد این آیین نامه، مجوز صادر می نماید.
تبصره 1 ـ واحدهای خدماتی و رفاهی از قبیل جایگاه فرو ش مواد رو غنی و سوختی، تعمیرگاه وسایط نقلیه، هرگونه فروشگاه، هتل و متل و نظایر آنها در قالب مجتمع های خدماتی و رفاهی و در مکان هایی کـه وزارت راه و ترابری در چارچوب قانون اجازه واگذاری امتیاز سرقفلی و مشارکت غرف و فروشگاه های پایانه های عمومی بار و مسافر و مجتمع های خدمات رفاهی بین راهی مصوب 1377 تعیین نموده یا می نماید، مستقر و احداث می شوند.
تبصره 2 – اصلاح 1394/12/05 – ایجاد هر گونه مستحدثات در محدوده یکصد متری بعد از حریم راه ها در موارد زیر ممنوع است:
1 ـ در سمت دیگر راه هایی کـه روستاها در یک سمت آنها قرار گرفته اند.
2 ـ در ضلع خارجی کمربندی ها و کنارگذرها.
3 ـ در نقاطی کـه محدودیت دید و جود دارد یا ایجاد مستحدثات جدید باعث کاهش زاویه و محدوده دید گردد.
4 ـ بین دو باند رفت و برگشت جدا از هم. عبور خط راه آهن شهری و حومه ای از این محدوده با حفظ مسئولیت متقاضی در تامین کلیه الزامات ساخت و بهره برداری ایمن از تاسیسات مربوط، پس از اخذ مجوز از وزارت راه و شهرسازی با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط مجاز است.
هـ ـ در تهیه طرح جامع، تفصیلی و هادی شهرها یا بازنگری طرح های موجود، رعایت مفاد این آیین نامه الزامی بوده و هرگونه تغییر در آن تغییر اساسی محسوب می شود.
و ـ حدود محور راه و یا حریم آن کـه از داخل روستا عبور می نماید بـه شرح زیر تعیین می گردد:
1ـ حریم قانونی راه باید کاملاً حفظ شود.
2 ـ احداث مستحدثات در محدوده یکصد متری بعد از حریم راه عیناً مطابق طرح هادی روستا با رعایت ضوابط و مقررات مربوط انجام می شود.
تبصره – الحاق 1386/05/24 – در روستاهای فاقد طرح هادی کـه محدوده آنها تعیین نشده است، نظر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی جهت تعیین محدوده ملاک عمل می باشد.
ز ـ بـه منظور تا مین حداکثر ایمنی برای راه ها و راه آهن های کشور لازم است، در صدور مجوز بـه نحوی عمل شود کـه بعد از نوار با کاربری تاسیسات زیربنایی با توجه بـه موقعیت محل و زمین، بـه ترتیب محوطه یا فضای سبز، پارکینگ و سپس بنا و اعیانی قرار گیرند.
ح ـ نصب نورافکن یا پروژکتور و هرگونه تابلو اعم از تبلیغاتی یا غیر آن بـه هر کیفیت در محدوده موضوع این آیین نامه، برابر ضوابطی است کـه وزارت راه و ترابری تعیین و اعلام می نماید.
کلیه مستحدثاتی کـه قبل از تصویب قانون اصلاح قانون ایمنی راه ها و راه آهن مصوب 1379 در خارج از حریم و در محدوده یک صد متر بعد از حریم راه ها و راه آهن های کشور با اخذ مجوز از مراجع ذی ربط در حال احداث می باشند در موارد زیر ملزم بـه تطبیق وضعیت خود هستند:
الف ـ ممنوعیت ایجاد مستحدثات در نوار با کاربری تاسیسات زیربنایی (در مواردی کـه هنوز کار اجرایی شروع نشده است).
ب ـ تجدیدنظر در جانمایی اعیانی برای تامین بیشترین فاصله اعیانی از نوار با کاربری تاسیسات زیربنایی (در مواردی کـه هنوز کار اجرایی شروع نشده است).
ج ـ تامین دسترسی مناسب.
تبصره ـ مجوزهای صادر شده توسط مراجع ذی ربط کـه هنوز کار اجرایی آنها شروع نشده است حداکثر شش ماه پس از تاریخ ابلاغ این آیین نامه معتبر بوده و پس از انقضای مهلت مذکور، دارندگان مجوز مکلف بـه اخذ مجوز از وزارت راه و ترابری هستند. در غیر این صورت وزارت مذکور موظف است از هر گونه ساخت و ساز فاقد مجوز جلوگیری نماید.
بـه وزارت راه و ترابری اجازه داده می شود در قبال صدور مجوز طبق مفاد این آیین نامه نسبت بـه وصول وجوهی بـه شرح زیر از کلیه متقاضیان ایجاد مستحدثات اقدام نماید. وجوه اخذ شده بـه حساب خزانه واریز و صد درصد آن بـه منظور ایمن سازی راه ها بـه مصرف می رسد.
الف ـ مبلغ پایه بـه ازای هر متر طول دیوار حداکثر بـه ارتفاع یک متر یا حصار یا نظایر آن 750 ریال
ب ـ مبلغ پایه بـه ازای هر مترمربع عرصه بـه استثنای اراضی کشاورزی 1000 ریال
ج ـ مبلغ پایه بـه ازای هر متر مربع اعیان بـه استثنای مجتمع های خدمات رفاهی بین راهی، منازل مسکونی روستاییان و تاسیسات کشاورزی نظیر خانه باغی و تلمبه خانه مبلغ 3000 ریال.
تبصره 1 ـ مبالغ پایه پس از اعمال ضرایب حسب مورد طبق جدول زیر محاسبه و عمل می شود:
000
تبصره 2 ـ احداث کنندگان دیوار بـه ارتفاع یک متر یا حصار بـه وسیله فنس، سیم خاردار یا چپر برای محصور کردن اراضی کشاورزی از پرداخت وجه بند (الف) (750 ریال بـه ازای هر متر طول) معاف هستند.
تبصره 3 ـ مبالغ پایه در فروردین ماه هر سال بر اساس آخرین تغییر شاخص عمومی قیمت ها کـه توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می شود، تعدیل می گردد.
تبصره 4 ـ نظر بـه اهمیت تا مین راه دسترسی در ایمنی راه ها، وزارت راه و ترابری می تواند در هنگام صدور مجوز نسبت بـه اخذ تضمین حسن انجام کار، معادل هزینه احداث راه دسترسی بـه تشخیص وزارت یاد شده از متقاضی اقدام نماید.
تضمین مذکور پس از اتمام عملیات اجرایی و تا مین راه دسترسی مسترد می شود. وزارت راه و ترابری می تواند چنانچه متقاضی نسبت بـه انجام تعهد اقدام ننماید از محل تضمین مذکور نسبت بـه رفع نواقص احتمالی اقدام نماید.
تبصره 5 ـ پس از ابلاغ این آیین نامه، دستورالعمل های قبلی مبنی بر اخذ هرگونه وجه بـه ازای صدور مجوز احداث ساختمان، دیوار کشی و تاسیسات در فاصله یکصد متر از منتهی الیه حریم راهها و راه آهن های کشور، توسط وزارت راه و ترابری لغو می گردد.
وزارت راه و ترابری موظف است در جهت ارتقای کیفیت فضای اطراف راهها از طریق مطالعه، مسائلی نظیر مالکیت اراضی موجود در طرح، وضعیت موجود کاربری ها و مستحدثات، مسائل زیست محیطی، میراث فرهنگی، ایجاد منظر مناسب، ویژگی های توپوگرافی، اجتماعی و اقتصادی ظرفیت های هر ناحیه، تعیین کاربری مناسب، ضمن برنامه ریزی و ارایه ضوابط لازم نسبت بـه تهیه «طرح هدایت و ساماندهی فضایی برای هر یک از راههای کشور» اقدام نماید.
راه های روستایی از شمول این آیین نامه مستثنی می باشند.
معاون اول رییس جمهور - محمدرضا عارف
