آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات 1372 مصوب 1373/01/14

آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات 1372 مشتمل بر 47 ماده مصوب 1373/01/14 هیات وزیران

شناسنامه آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات 1372

شماره روزنامه رسمی: 14323

تاریخ روزنامه رسمی: 1373/02/19

شماره ابلاغ: 1395ˏت16هـ 

تاریخ ابلاغ: 1373/02/06

مرجع تصویب: هیأت وزیران 

تاریخ تصویب: 1373/01/14

بیشتر بخوانید:

مقررات صادرات و واردات      

امور گمرک در آراء وحدت رویه قضایی    

گمرک و صادرات و واردات در آراء دیوان عدالت اداری   

صادرات و واردات در نظریات مشورتی 

متن آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات 1372

هیأت وزیران در جلسه های مورخ 7، 10 و 1373/01/14 بنا بـه پیشنهاد شماره 64945 /100 مورخ 1372/10/23 وزارت بازرگانی و بـه استناد ماده (23) قانون  مقررات صادرات و واردات مصوب 1372 آیین  نامه اجرایی قانون یاد شده را بـه شرح زیر تصویب نمود:

ماده 1 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ کمیته دائمی مقررات صادرات و واردات متشکل از دبیر ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور و وزارت بازرگانی، وزارت صنایع، وزارت اموراقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران)، و زارت جهاد کشاو رزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران)، نماینده سازمان مدیریت و برنامه‎ ریزی کشور، تهیه پیش  نویس لوایح قانونی، مصوبات هیأت دولت، شورای اقتصاد و کمیسیون اقتصاد هیأت دولت را در موارد زیر بـه عهده خواهد داشت:

1 ـ لایحه مقررات صادرات و واردات ، لوایح موردی برای انجام اصلاحات و تغییرات لازم در قانون مقررات صادرات و واردات.

2 ـ لایحه برای لغو انحصاراتی کـه مانع رشد تولید یا تجارت است.

3 ـ آیین  نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات ، اصلاحات و تغییرات موردی روی آیین  نامه اجرایی قانون مذکور.

4 ـ اصلاحات و تغییرات مندرجات جدول تعرفه گمرکی ضمیمه مقررات صادرات و واردات.

5 ـ طرح تصویبنامه های هیأت وزیران، شورای اقتصاد در رابطه با مقررات صادرات و واردات.

6 ـ کمیته مذکور همچنین بررسی و اظهار نظر و اقدام روی پیشنهادهای مربوط بـه مقررات صادرات و واردات را نیز بـه عهده خواهد داشت. 

تبصره 1 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ کمیته موضوع این ماده در وزارت صنعت، معدن و تجارت و بـه ریاست رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران و با حضور نمایندگان تام الاختیار معرفی شده از سوی دستگاه عضو تشکیل می گردد. دبیرخانه کمیته مذکور در وزارت صنعت، معدن و تجارت  خواهد بود. نظر کمیته به مراجع ذی  ربط منعکس  خواهد  گردید.

تبصره 2 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ در مواردی کـه دستگاه های اجرایی دیگری در ارتباط با موضوع باشند نماینده دستگاه اجرایی ذی ربط با حق رأی بـه جلسه دعوت خواهد شد. در صورت ارائه پیشنهاد در خصوص کالاهای حوزه صنعت، بـه تشخیص رئیس کمیته، یک نفر نماینده از بخش مربوط در وزارت صنعت، معدن و تجارت با حق رأی در جلسه شرکت خواهد کرد.

تبصره 3 ـ الحاق 1403/11/17 ـ در صورت تولید اقلام راهبردی مصوب شورا بـه میزان کافی و با کیفیت مناسب در کشور، با رعایت بند (ت) ماده (8) قانون سود بازرگانی واردات کالاهای ذیل کد تعرفه های مرتبط، بـه طور سه جانبه توسط وزارت، معاونت و دستگاه اصلی ذی نفع تدوین و برای تصمیم گیری بـه هیئت وزیران ارسال می شود.

ماده 2  ـ اصلاح 1398/12/28 ـ و زارتخانه ها و سازمان هایی کـه و رو د کالاهایی موکول بـه موافقت آنهاست، باید نظر کلی خود را در رابطه با و رو د کالاهای مذکور تا (15) آبان ماه هر سال برای اجرا در سال بعد بـه و زارت بازرگانی اعلام نمایند. دستگاههای اجرایی یاد شده می توانند نظرات تکمیلی خود را تا (15) بهمن ماه هر سال بـه و زارت مذکور منعکس نمایند و در موارد استثنایی کـه بـه دلایلی اعلام موافقت کلی مقدو ر نباشد، دلایل و ضوابط صدو ر مجوز را بـه و زارت بازرگانی اعلام کنند.

تبصره ـ در موارد خارج از موافقت کلی و زارتخانه ها و سازمانها  ـ به استثنای کالای موکول بـه موافقت و زارت دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح  ـ که و زارت بازرگانی اقدام بـه استعلام از و زارتخانه یا سازمان ذی ربط می نماید، چنانچه ظرف (15) رو ز از تاریخ دریافت استعلام پاسخی بـه آن و زارت داده نشود و زارت بازرگانی مجاز است رأساً نسبت بـه صدو ر مجوز موردی اقدام نماید. 

ماده 3 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ وزارتخانه  ها و سازمانهایی کـه ورود یا صدور کالاهایی منوط بـه رعایت ضوابط استانداردها یا اخذ گواهی آنها، قبل یا بعد از اظهار کالا در گمرک میباشد، موظفند شرایط و مشخصات مورد نظر خود، همچنین نام مؤسسات و سازمانهای کنترل کننده و مجری ضوابط مذکور را در سامانه مقررات تجاری (موضوع ماده (6) مکرر (1) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز) بـه اطلاع واردکنندگان، صادرکنندگان و سازمانهای اجرایی ذی  ربط برسانند.

تبصره ـ وزارتخانه ها و سازما نهای مذکور موظف هستند زمان  بندی بررسی و آزمایش کالاهای تحت پوشش خود را ضمن لحاظ نمودن حداکثر تسهیل و تسریع در امور تهیه و اعلام کنند.

ماده 4 ـ وزارتخانه ها و سازمانهای مسؤول تعیین ضوابط ، مقررات و استانداردهای بهداشت انسانی، دامی و نبا تی کـه برای ترخیص و ورود کالا رعایت آنها ضرورت دارد موظف هستند بدون در نظر گرفتن موافقت یا مخالفت خود با ورود یا صدور کالا، ضوابط یاد شده را بـه وزارت بازرگانی اعلام نمایند و وزارت یاد شده بـه صورت عام با انتشار در رسانه های گروهی بـه اطلاع وارد کنندگان و صادر کنندگان و سازمانها ی اجرایی برساند، در غیر اینصورت وزارتخانه یا سازمان مسئول نمی تواند از ترخیص کالاهایی کـه ضوابط آنها را اعلام نکرده ا ست جلوگیری نماید.

تبصره 1 ـ وزارتخانه ها و سازمانهایی کـه مسئول صدور مجوزهای لازم هستند، موظفند ظرف دو هفته اقدامات لازم را انجام دهند.

تبصره 2 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ موارد استثناء و نیز هرگونه اعمال محدودیت در مبادی ورودی و خروجی کشور با اعلام وزارت بازرگانی در کمیته موضوع ماده (1) آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات تعیین می شود. ورود کا لاهایی کـه سابقه قبلی ورود از کشور مبدأ را ندارد جزو استثنائات خواهد بود.

ماده 5 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ با توجه بـه مفاد مواد (1) و (8) قانون مقررات صادرات و واردات کـه از این پس بـه اختصار «قانون» نامیده میشود، ورود قطعی کلیه کالاها بـه قلمرو گمرکی (سرزمین اصلی) و مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی اعم از  اینکه واردکننده از بخش دولتی یا غیردولتی باشد بـه استثنای موارد زیر موکول بـه ثبت سفارش یا ثبت آماری (حسب مورد مطابق ضوابط مربوط) قبل از تخلیه کالا در اماکن گمرکی یا مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و اخذ مجوز ورود از وزارت صنعت، معدن و تجارت قبل از تخلیه کالا در اماکن گمرکی با رعایت سایر شرایط مقرر خواهد بود:

موارد استثناء:

1 ـ کالاهای مورد نیاز خانوارهای مرزنشین، شرکتهای تعاونی آنها، ملوانان، کارکنان شناورها طبق فهرستی کـه در همین آیین  نامه می آید و در حد مقرر در آن و مشروط بـه ثبت آماری کالاهای مذکور در سامانه جامع تجارت

2 ـ کالاهای خاص نظامی با تایید وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و کالاهای خاص انرژی اتمی با تایید رییس سازمان انرژی اتمی.

3 ـ کالاهای همراه مسافران ورودی در حدی کـه در این آیین نامه مشخص میگردد و طبق فهرستی کـه وزارت بازرگانی اعلام می نماید.

4 ـ کالاهای وارداتی از طریق پست در حدی کـه در این آیین  نامه مشخص میشود.

5 ـ نمونه  های تجارتی و تولیدی در حدی کـه در این آیین  نامه تعیین خواهد شد.

7 ـ اقلام اهدایی بـه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران موضوع بند (ر) ماده (119) قانون امور گمرکی بـه استثناء وسائط نقلیه

تبصره 1 ـ منسوخ 1403/03/20 ـ کالاهای اهدایی موضوع بند 9 ماده 37 قانون امور گمرکی بـه شرط تجاری نبودن فقط از لحاظ احراز انطباق با قانون مربوط منوط بـه بررسی وزارت  بازرگانی خواهد بود. لکن با توجه بـه مفاد تبصره ذیل بند 20 ماده 37 قانون مذکور نیاز بـه مجوزهای ورود مقرر توسط دولت را نخواهد داشت.

تبصره 1 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ مجوز ورود و ثبت سفارش وزارت بازرگانی برای ترخیص کالا کافی بوده و با داشتن آنها نیاز بـه اخذ مجوز ترخیص از وزارت مذکور نخواهد بود لکن مواردی مانند گواهی بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا سازمان دامپزشکی و گواهی بهداشت نباتی سازمان حفظ نباتات و گواهی انطباق با استاندارد مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی و نظایر آنها کـه برای تایید کیفیت کالا مستلزم بازدید کالا در مبدأ یا بعد از ورود بـه گمرک و نمونه  برداری از آن  است و اخذ آنها قانوناً الزامی است مشمول مفاد تبصره یک ماده 8 قانون نمی  باشد.

تبصره 2 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ در مورد واردات کارگران و ایرانیان شاغل در کشورهای خارجی روش ثبت سفارش بـه صورت خاص با هماهنگی وزارت بازرگانی و وزارت کار و  امور اجتماعی تعیین خواهد شد.

تبصره 3 ـ الحاق 1403/03/20 ـ درخصوص کالاهایی کـه بـه صورت حمل یکسره، واردات قطعی می شوند، تاریخ ورود کالا بـه کشور بـه جای تاریخ تخلیه، ملاک عمل اجرای این ماده خواهد بود.

تبصره 4 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ واردات قطعی کالاهایی تا پایان سال 1403، در اماکن گمرکی یا مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی تخلیه شده و یا از طریق حمل یکسره وارد کشور می شوند، با ثبت سفارش پس از تخلیه کالا و یا پس از ورود بـه کشور (در خصوص حمل یکسره) نیز امکان  پذیر است. 

تبصره 5 ـ الحاق 1403/03/20 ـ واردات قطعی کالاهای موضوع مواد (79)، (87) و (102) آیین  نامه اجرایی قانون امور گمرکی، با ثبت سفارش پس از تخلیه کالا و یا پس از ورود بـه کشور (در خصوص حمل یکسره) نیز با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط امکان پذیر است.

تبصره 6 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ کارگروهی بـه ریاست معاون اول رییس جمهور و با عضویت رییس سازمان برنامه و بودجه کشور، رییس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزرای صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، امور اقتصادی و دارایی و نفت، سقف منابع ارزی برای واردات کالا را بـه صورت فصلی تعیین و اعلام می  نماید. این کارگروه متناسب با منابع ارزی مذکور، سقف  های ثبت سفارش و ثبت آماری واردات کالا بـه کشور را نیز بـه تفکیک هریک از وزارتخانه  های صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی بـه صورت فصلی تعیین می  کند. توزیع سقف سهمیه مربوط بـه هر وزارتخانه برای گروه کالاهای مختلف و واردکنندگان بر عهده وزیر مربوطه است. سقف های مذکور در سامانه جامع تجارت اعمال و بـه صورت سامانه ای (سیستمی) پایش (کنترل) می شود و امکان صدور ثبت سفارش و ثبت آماری مازاد وجود نخواهد داشت.

واردات از محل منابع حاصل از سهم قانونی شرکت ملی نفت ایران و شرکت های تابعه از محل صادرات نفت خام و میعانات گازی و هر منابع اختصاصی هر دستگاه اجرایی کـه بـه تأیید کارگروه رسیده، واردات از محل ارز سپرده خود و دیگران (با تأیید منشاء ارز توسط شبکه بانکی) و واردات از محل ماده (38) این آیین نامه مشمول سقف سهمیه های تعیین شده این تبصره نمی گردد.

ماده 6 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ در مواردی کـه برای کالاهای وارداتی، استاندارد اجباری تعیین و از طریق وزارت بازرگانی اعلام می شود همچنین در مورد سایر استانداردها و ضوابط  موضوع ماده 3 این آیین نامه، واردکنندگان موظف هستند استانداردها و ضوابط مورد نظر را در قراردادهای خرید و اوراق ثبت سفارش کالا جهت الزام فروشنده بـه ارسال کالا طبق استانداردها و ضوابط تعیین شده توسط سازمان ملی استاندارد ایران قید نموده، همچنین در اوراق مذکور ارائه برگ بازرسی کالا مبنی بر تایید رعایت استانداردها و ضوابط مذکور را شرط پرداخت وجه قرار دهند. وزارت بازرگانی و بانک حسب مورد موظفند از ثبت آماری و صدور مجوز ورود، و ثبت سفارش کالاهای وارداتی مشمول استانداردها و ضوابط مذکور کـه نکات بالا در پیش فاکتور و سایر اوراق ثبت سفارش آنها رعایت نشده باشد خودداری نمایند.

ماده 7 ـ مقررات و دستورالعملهای سیستم بانکی کشور برای ورود و صدور کالا همچنین مقررات و دستورالعملهای شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، شورای عالی بیمه، شرایط صدور گواهی های موضوع ماده 6 فوق کـه در چهار چوب وظایف و اختیارات وزارتخانه ها و سازمانهای متولی امر، صادر و عیناً ظرف  سه روز از طریق وزارت بازرگانی اعلام میشود جزو ضوابط ورود و صدور کالا میباشد کـه رعایت آنها در مورد کلیه کالاهای قابل ورود یا قابل صدور الزامی است.

ماده 8 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ

الف: کالای ممنوعه قانونی عبارت است از کالایی کـه ورود یا صدور آن بـه موجب قوانین ممنوع شده است.

ب: کالای ممنوعه توسط دولت شامل کلیه کالاهایی است کـه در مصوبات دولت غیرمجاز اعلام شده است. بـه منظور ایجاد شفافیت در ارزش کالاهای اولیه همگن (کامیونیتی) قابل عرضه در بورس کالا و همچنین جلوگیری از رقابت منفی صادرکنندگان و از بین رفتن بازارهای صادراتی این کالاها، صادرات کالاهای مذکور کـه فهرست آنها توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت تعیین می گردد، صرفاً با ارائه گواهی معامله در حلقه (رینگ) صادراتی بورس انجام می شود.

ماده 9 ـ هرگونه معامله تجاری با رژیم اشغالگر قدس ممنوع است.

ماده 10 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ در اجرای ماده (3) قانون، ملاک تجاری بودن، نحوه صدور، تمدید و ابطال کارت بازرگانی و موارد معافیت از داشتن آن، بـه شرح زیر اعلام می شود:

1 ـ الحاق 1401/12/24 ـ ملاک تجاری بودن کالا: کالاهایی کـه بـه تشخیص گمرک برای فروش، وارد یا صادر می گردد، اعم از اینکه بـه همان شکل یا پس از انجام عملیات تولیدی، تفکیک و بسته  بندی بـه فروش  برسد تجاری تلقی خواهد شد. 

تبصره ـ اصلاح 1402/10/20 ـ موارد زیر تجاری تلقی نمی شود:

الف ـ نمونه های تجاری و تولیدی و نمونه برای بررسی و آزمایش درحدی کـه می تواند نمونه تلقی شود بـه تشخیص گمرک ایران.

ب ـ ماشین آلات، تجهیزات، اجزا و قطعات مربوط مورد نیاز واحدهای تولیدی فاقد کارت بازرگانی معتبر و دارای پروانه بهره برداری یا جواز تاسیس از مراجع قانونی ذی ربط با حداقل درصد پیشرفت فیزیکی تعیینی وزارت صنعت، معدن و تجارت کـه در مواقع لزوم در حد نیاز خود با تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت رأساً وارد می نمایند.

پ ـ عملیات ورود و صدور کالا توسط دستگاههای اجرایی دارای ردیف بودجه منطبق با وظایف و در جهت نیل بـه اهداف آن دستگاه با اطلاع وزارت صنعت، معدن و تجارت کـه برای تأمین نیاز و نیل بـه اهداف عمومی آن دستگاه انجام می شود. در موارد خاص کـه وزارت صنعت، معدن و تجارت تشخیص می دهد ورود کالا برای عملیات تجاری است، ضمن توقف جریان مراتب را بـه هیئت دولت گزارش می نماید.
ت ـ وسایل و ملزومات مورد نیاز واحدهای تحقیقاتی، علمی، پزشکی، آموزشی، آزمایشگاهی، کارنما (کاتالوگ)، دفترک (بروشور)، کتابچه حاوی مشخصات فنی و تجاری کالا، نقشه های فنی و نمونه های فاقد بهای ذاتی، کالاهای موردنیاز پیمانکاران و مشاوران با تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت.

2 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ چگونگی صدور کارت بازرگانی:

کارت بازرگانی با درخواست متقاضی با رعایت مقررات مربوط بـه صدور مجوزها موضوع مواد (1)، (7) و (7) مکرر قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی از طریق سامانه جامع تجارت مطابق ساز و کارها و ضوابط مندرج در بند (ت) ماده (6) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 و اصلاحات بعدی آن، توسط شعب اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران بـه نمایندگی از اتاق های مذکور بـه نام متقاضیانی کـه واجد شرایط زیر باشند برای مدت یک سال با رشته فعالیت خاص صادر می گردد کـه پس از تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت معتبر خواهد بود.

تبصره 1 ـ الحاق 1401/12/24 ـ مهلت اعتبار کارت های بازرگانی برای واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره برداری و صادرکنندگان ممتاز و نمونه ملی موضوع تصویب نامه شماره 4522 / ت24152 هـ مورخ 1380/02/09 و اصلاحات بعدی آن، حداکثر تا پنج سال بـه درخواست متقاضی تعیین می گردد. 

تبصره 2 ـ الحاق 1401/12/24 ـ کارت بازرگانی کلیه شرکت های تعاونی و اتحادیه های مربوط فقط توسط شعب اتاق تعاون ایران بـه نمایندگی از اتاق مذکور صادر می گردد کـه پس از تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت معتبر خواهد بود.

تبصره 3 ـ منسوخ 1402/10/20 ـ سقف ارزشی واردات برای دریافت کنندگان کارت بازرگانی بر اساس رتبه  بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری تعیین می شود. در صورت عدم امکان رتبه بندی، این سقف در سال اول با لحاظ شاخص هایی نظیر گردش حساب بانکی شخص حقیقی یا حقوقی، مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و سرمایه ثبتی شخص حقوقی حداکثر پانصد هزار (500000) دلار خواهد بود. سقف ارزشی واردات در زمان ثبت سفارش اعمال خواهد شد. در صورت نداشتن بدهی گمرکی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ وارداتی کـه بدهی گمرکی آن تسویه شده است مجدداً قابل استفاده خواهد بود. تعداد رشته فعالیت و نوع آن مخصوصاً در مورد کالاهای اساسی، حساس و ضروری نیز برای هر بازرگان بر اساس رتبه بندی اعتباری سامانه مذکور تعیین خواهد شد.
افزایش سقف یادشده بـه صورت موردی با تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز می باشد.

در موارد زیر، در صورت کافی نبودن سقف تعیین شده، بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت بـه میزان مورد نیاز دارنده کارت بازرگانی بـه سقف مذکور اضافه می شود:

1 ـ منسوخ 1401/12/24 ـ ثبت سفارش جهت تامین نیاز واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره برداری توسط خود آن ها یا اشخاص زیر:

1 ـ 1 ـ شخص حقیقی یا حقوقی، کـه مالکیت بیش از پنجاه درصد (50 %) آن واحد تولیدی را دارد.

2 ـ 1 ـ شخص حقوقیِ تحت مالکیت واحد تولیدی (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (50%

3 ـ 1 ـ شخص حقوقی کـه با واحد تولیدی مذکور هر دو تحت مالکیت شخص واحد (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (50%) درصد) باشند.

2 ـ منسوخ 1401/12/24 ـ ثبت سفارش با محل تامین ارز واردات در مقابل صادرات خود

3 ـ منسوخ 1401/12/24 ـ ثبت سفارش ماشین الات، تجهیزات، اجزا و قطعات خط تولید برای واحدهای دارای جواز تاسیس از مراجع قانونی ذی ربط با حداقل درصد پیشرفت فیزیکی تعیینی از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت.

تبصره 4 ـ منسوخ 1402/10/20 ـ سقف ارزشی صادرات برای دریافت کنندگان کارت بازرگانی بر اساس رتبه  بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه  بندی اعتباری، در صورت عدم امکان رتبه  بندی، این سقف در سال اول با لحاظ شاخص هایی نظیر گردش حساب بانکی شخص حقیقی یا حقوقی، مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و سرمایه ثبتی شخص حقوقی حداکثر پانصد هزار دلار تعیین می شود. در صورت ارائه گواهی مبنی بر نداشتن تعهد ارزی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ رفع تعهد شده مجدداً قابل استفاده خواهد بود.

جهت صادرات محصول تولیدشده واحد تولیدی دارای پروانه بهره برداری توسط خود آن ها یا اشخاص زیر، در صورت کافی نبودن سقف تعیین شده، بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت بـه میزان مورد نیاز دارنده کارت بازرگانی بـه سقف مذکور اضافه می شود:

3 ـ منسوخ 1401/12/24 ـ شخص حقوقی کـه با واحد تولیدی مذکور هر دو تحت مالکیت شخص واحد (با مالکیت بیش از پنجاه درصد باشند.

1 ـ 3 ـ اشخاص حقیقی ایرانی:

1 ـ 1 ـ 3 ـ داشتن حداقل سن بیست سال تمام. 

2 ـ 1 ـ 3 ـ داشتن حداقل مدرک دیپلم متوسطه. 

تبصره ـ منسوخ 1401/12/24 ـ اشخاص حقیقی و حقوقی زیر از ارائه مدرک موضوع جزء مذکور معاف می باشند:

1 ـ دارندگان پروانه بهره برداری از مراجع قانونی ذی ربط مشروط بـه گذشت دو سال از تاریخ صدور پروانه.

2 ـ ارائه کنندگان مدارک مثبته مبنی بر حداقل سه سال سابقه فعالیت در زمینه تجارت با تشخیص اتاق های بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران و تعاون ایران.

3 ـ 1 ـ 3 ـ ارائه محل فعالیت مندرج در شناسه (کد) یکتای درگاه ملی مجوزها

تبصره ـ منسوخ 1402/10/20 ـ برای احراز کاربری غیر مسکونی محل کسب موضوع این جزء، ملاک نوع کاربری مندرج در سند مالکیت حدنگار (تک برگ) است.

4 ـ 1 ـ 3 ـ ‏ داشتن دفاتر قانونی و ارایه اظهارنامه ثبتی. 

5 ـ 1 ـ 3 ـ داشتن حساب جاری مورد تأیید بانک مرکزی. 

6 ـ 1 ـ 3 ـ عدم اشتغال (اعم از تمام وقت و پاره وقت) و همچنین هرگونه رابطه استخدامی یا مشاوره با وزارتخانه ها و سازمان ها و شرکت ها و مؤسسات دولتی، قوای سه گانه و نهادهای نظامی، انتظامی، عمومی غیردولتی و انقلابی.

7 ـ 1 ـ 3 ـ عدم ورشکستگی بـه تقصیر و تقلب. 

8 ـ 1 ـ 3 ـ ‏نداشتن محکومیت مؤثر کیفری. 

9 ـ 1 ـ 3 ـ ارایه گواهی سازمان امور مالیاتی ذی ربط مبنی بر پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیات قطعی شده موضوع ماده (186) قانون مالیات های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات بعدی آن. 

10 ـ 1 ـ 3 ـ داشتن گواهی موفقیت در آزمون های توجیهی بازرگانی. 

تبصره ـ منسوخ 1401/12/24 ـ آزمون مذکور با محتوا و مواد آموزشی متناسب با شرایط تجارت بین المللی توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران با تایید وزارت صنعت معدن و تجارت برگزار می شود. 

11 ـ 1 ـ 3 ـ نداشتن بدهی قطعی گمرکی، موضوع ماده (7) قانون امور گمرکیمصوب 1390 و یا تعیین تکلیف بدهی خود و نداشتن قاچاق و جعل گمرکی. 

12 ـ 1 ـ 3 ـ ارائه کد اقتصادی. 

2 ـ 3 ـ اشخاص حقیقی غیر ایرانی:

1 ـ 2 ـ 3 ـ داشتن کلیه شرایط مقرر برای اشخاص ایرانی. 

2 ـ 2 ـ 3 ـ داشتن پروانه کار و اقامت معتبر. 

3 ـ 2 ـ 3 ـ عمل متقابل کشور متبوع آنها در مورد ایرانیان مقیم آن کشور.

در موارد خاص کـه صدور کارت بازرگانی بدون توجه بـه عمل متقابل کشور متبوع متقاضی بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت ضرورت داشته باشد، وزارت یاد شده می تواند مجاز بودن صدور کارت بازرگانی برای این قبیل متقاضیان را بدون رعایت شرط عمل متقابل بـه اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) اعلام نماید. 

3 ـ 3 ـ اشخاص حقوقی اعم از اینکه تشکیل و ثبت آنها در ایران بوده یا تشکیل آنها در خارج از کشور بوده و سپس در ایران بـه ثبت رسیده باشند: 

1 ـ 3 ـ 3 ـ مدیرعامل یا یکی از صاحبان امضای مجاز شرکت باید دارای تمامی شرایـط مقـرر در اجزای(1 ـ 1 ـ 2) ـ (2 ـ 1 ـ 2) ـ (7 ـ 1 ـ 2) ـ (8 ـ 1 ـ 2) ـ (10 ـ 1 ـ 2) و حسب مورد (2 ـ 2 ـ 2) ـ (3 ـ 2 ـ 2) نیز باشد. 

3 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ چگونگی تمدید کارت بازرگانی: درخواست تمدید کارت با رعایت مقررات مربوط بـه صدور مجوزها موضوع مواد (1)، (7) و (7) مکرر قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی از طریق سامانه جامع تجارت صورت می پذیرد. متقاضیان تمدید کارت بازرگانی باید شرایط زیر را داشته باشند: 

1 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ 3 ـ دارا بودن تمامی شروط لازم برای صدور کارت بازرگانی مندرج در این آیین نامه

2 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ 3 ـ نداشتن تعهد ارزی سررسید شده ایفا نشده واردات و صادرات

3 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 3 ـ نداشتن بدهی حق بیمه برای متقاضیان حقیقی دارای کارگاه و متقاضیان حقوقی تمدید کارت بازرگانی 

تبصره 1 ـ الحاق 1401/12/24 ـ هر شخص حقیقی یا حقوقی فقط می تواند یک فقره کارت بازرگانی داشته باشد. 

تبصره 2 ـ الحاق 1401/12/24 ـ دارندگان کارت بازرگانی حق واگذاری آن بـه غیر را ندارند. در صورت احراز واگذاری کارت، اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و اتاق تعاون ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت می توانند نسبت بـه تعلیق و یا ابطال کارت اقدام نمایند. 

تبصره 3 ـ الحاق 1401/12/24 ـ دارنده کارت بازرگانی مطابق ماده (186) قانون مالیات های مستقیم، مسئول پرداخت مالیات است و مسئولان صدور، تجدید و تمدید کارت بازرگانی در صورت عدم رعایت ماده مزبور مسئولیت تضامنی با مؤدی خواهند داشت و در صورت استفاده از کارت بازرگانی دیگری مطابق ماده (274) قانون مالیات های مستقیم اقدام خواهد شد. در هر حال ماده (182) قانون یاد شده اعمال خواهد شد و واردکننده مطابق قانون امور گمرکی مشمول پرداخت حقوق ورودی است. 

تبصره 4 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت می تواند با استناد بـه رتبه بندی اشخاص موضوع تبصره (3) بند (2) این ماده، در زمان تمدید کارت بازرگانی، متقاضی را صرفاً از یکی از شروط مندرج در بندهای (5 ـ 1 ـ 2)، (3 ـ 2) و (3 ـ 3) برای حداکثر (2) سال معاف نموده و آن را در رتبه  بندی افراد لحاظ نماید. دستورالعمل این تبصره توسط وزیر صنعت، معدن و تجارت با همکاری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران تهیه و ظرف سه ماه ابلاغ می گردد.

4 ـ الحاق 1401/12/24 ـ موارد معافیت از داشتن کارت بازرگانی: 

1 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 4 ـ شرکت  های تعاونی مرزنشینان برای ورود کالاهای مورد نیاز خانوارهای مرزنشین طبق فهرست مربوط و بـه تعداد، مقدار و ارزش تعیین شده و صدور کالاهای در ازای کالاهای وارداتی.

2 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 4 ـ ملوانان ایرانی شاغل در شناورها کـه بین سواحل ایران و سایر کشورها در تردد هستند، برای ورود کالاهای مورد نیاز خانواده خود بـه تعداد، مقدار و  ارزش تعیین شده. 

3 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 4 ـ پیله وران، برای ورود کالاهای قابل ورود مورد نیاز استان خود و استان های همجوار در صورت اخذ کارت پیله وری و مجوز ورود از سازمان صنعت، معدن و تجارت شهر یا استان مربوط.

4 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 4 ـ کارگران ایرانی شاغل در خارج از کشور در صورت داشتن کارنامه شغلی از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی طبق فهرست مربوط و در حد تعداد، مقدار یا  ارزش تعیین شده. 

5 ـ الحاق 1401/12/24 ـ 4 ـ کالاهایی کـه ورود و صدور آنها بـه تشخیص گمرک برای فروش نمی  باشد.

5 ـ الحاق 1401/12/24 ـ در صورتی کـه بین متقاضیان کارت بازرگانی و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران یا اتاق  تعاون ایران اختلاف پیدا شود، هر یک از طرفین می توانند موضوع اختلاف را با ذکر دلایل خود جهت اتخاذ تصمیم نهایی بـه وزارت صنعت، معدن و تجارت منعکس نمایند. 

6 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ در صورتی کـه بعد از صدور یا تمدید کارت برای وزارت صنعت، معدن و تجارت مشخص شود کـه دارنده کارت، فاقد یک یا چند شرط از شرایط دریافت و یا تمدید کارت می  باشد یا بعد از صدور یا تمدید، فاقد شرط یا شرایط مذکور گردیده است، وزارت مذکور می  تواند رأساً نسبت بـه ابطال یا تعلیق کارت اقدام نموده و موضوع را بـه اطلاع اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) یا  اتاق تعاون ایران حسب مورد برساند. در صورتی کـه این امر برای اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران یا اتاق تعاون ایران مشخص گردد، باید موضوع را جهت ابطال یا تعلیق بـه  وزارت صنعت، معدن و تجارت منعکس نمایند.

7 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ چنانچه در طول دوره اعتبار کارت بازرگانی، گزارشی مبنی بر رفتار سوء تجاری دارنده کارت بازرگانی دریافت شود، وزارت صنعت، معدن و تجارت در صورت احراز توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، گمرک جمهوری اسلامی ایران و اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و اتاق تعاون ایران (حسب مورد)، می تواند تا زمان حصول رسیدگی توسط مراجع ذی ربط، نسبت بـه تعلیق یا ابطال کارت بازرگانی اقدام نماید. 

8 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ انقضا، تعلیق یا ابطال کارت بازرگانی بـه هر دلیلی مانع از اصلاح یا تمدید ثبت سفارش و ترخیص یا صادرات کالاهایی کـه حسب مورد شروط مندرج در ماده (11) و ماده (11) مکرر این آیین نامه را دارند نمی گردد.

9 ـ اصلاح 1402/10/20 ـ مکلف کردن متقاضی صدور و یا تمدید کارت بازرگانی بـه وارد کردن اطلاعات در سامانه و یا ارائه مدارک مربوطه برای بیش از یکبار ممنوع است. 

10ـ منسوخ 1404/01/10 ـ [به موجب بند 7 مصوبه اصلاح آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 1404/01/10 بـه شماره ابلاغ 20750/ت6377هـ ـ مورخ 1404/02/10، در این بند، عبارت «تبصره (3)» بـه عبارت «بند (10)» و عبارت «تبصره (4) بند (2)» بـه عبارت «بند (11)» اصلاح شده است و مفاد این بند، بـه عنوان بند (13) این ماده جایابی می گردد.] جزءهای (1 ـ 1) تا (3 ـ 1) تبصره (3) و جزءهای (1) تا (3) تبصره (4) بند (2) و جزء (4 ـ 1 ـ 2) این ماده پس از ایجاد امکان استعلام سامانه ای (سیستمی) مالکیت توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری دستگاه های ذی ربط از جمله سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی لازم الاجرا خواهد بود.

بند 10 ـ اصلاح 1404/09/26 ـ سقف ارزشی واردات برای دریافت کنندگان کارت بازرگانی بر اساس رتبه بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری تعیین می شود. در صورت عدم امکان رتبه بندی، این سقف در سال اول با لحاظ شاخص هایی نظیر گردش حساب بانکی شخص حقیقی یا حقوقی، مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و سرمایه ثبتی شخص حقوقی حداکثر پانصد هزار (500/000) دلار خواهد بود. سقف ارزشی واردات در زمان ثبت سفارش اعمال خواهد شد. در صورت نداشتن بدهی گمرکی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ وارداتی کـه بدهی گمرکی آن تسویه شده است مجدداً قابل استفاده خواهد بود. تعداد رشته فعالیت و نوع آن مخصوصاً در مورد کالاهای اساسی، حساس و ضروری نیز برای هر بازرگان براساس رتبه بندی اعتباری سامانه مذکور تعیین خواهد شد.

در موارد زیر، در صورت کافی نبودن سقف تعیین شده، بـه پیشنهاد دستگاه مربوط و تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت بـه میزان مورد نیاز دارنده کارت بازرگانی بـه سقف مذکور اضافه می شود:

1 ـ ثبت سفارش جهت تأمین نیاز واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره برداری توسط خود آنها یا اشخاص زیر:
1 ـ 1 ـ شخص حقیقی یا حقوقی کـه مالکیت بیش از پنجاه درصد (50%) آن واحد تولیدی را دارد.

2 ـ 1 ـ شخص حقوقی تحت مالکیت واحد تولیدی (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (50%).

3 ـ 1 ـ شخص حقوقی کـه با واحد تولیدی مذکور، هر دو تحت مالکیت شخص واحد (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (50%)) باشند.

2 ـ ثبت سفارش با محل تأمین ارز واردات در مقابل صادرات خود، حساب ارزی خود و دیگران (با احراز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران) و یا بدون انتقال ارز با رعایت قوانین و مقررات مربوط.

3 ـ ثبت سفارش ماشین آلات، تجهیزات، اجزا و قطعات خط تولید برای واحدهای دارای جواز تأسیس از مراجع قانونی ذی ربط با حداقل درصد پیشرفت فیزیکی تعیینی از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت.

تبصره ـ الحاق 1402/10/20 ـ ثبت سفارش های موضوع بندهای فوق در سقف سهمیه ارزی تعیین شده برای دستگاه های اجرایی خواهد بود.

بند 11 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ سقف ارزشی صادرات برای دریافت کنندگان کارت بازرگانی بر اساس رتبه بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری تعیین می شود. در صورت عدم امکان رتبه بندی، این سقف در سال اول با لحاظ شاخص هایی نظیر گردش حساب بانکی شخص حقیقی یا حقوقی، مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و سرمایه ثبتی شخص حقوقی حداکثر پانصد هزار (500/000) دلار تعیین می شود. در صورت ارائه گواهی مبنی بر نداشتن تعهد ارزی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ رفع تعهدشده مجدداً قابل استفاده خواهد بود. جهت صادرات محصول تولید شده واحد تولیدی دارای پروانه بهره برداری توسط خود آنها یا اشخاص زیر، در صورت کافی نبودن سقف تعیین شده، مشروط بـه نداشتن تعهد ارزی مزبور بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت بـه میزان مورد نیاز دارنده کارت بازرگانی بـه سقف مذکور اضافه می شود:

1 ـ شخص حقیقی یا حقوقی کـه مالکیت بیش از پنجاه درصد آن واحد تولیدی را دارد.

2 ـ شخص حقوقی تحت مالکیت واحد تولیدی (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (

3 ـ شخص حقوقی کـه با واحد تولیدی مذکور، هر دو تحت مالکیت شخص واحد (با مالکیت بیش از پنجاه درصد (باشند.

12 ـ اصلاح 1404/01/10 ـ وزارت صنعت معدن و تجارت می  تواند در ازای دریافت ضمانت  نامه بانکی و یا ضمانت نامه صندوق های دارای مجوز از جمله صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق ضمانت صادرات، صندوق غیردولتی پژوهش و فناوری، صندوق ضمانت سرمایه   گذاری صنایع کوچک، صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع الکترونیک، صنایع دریایی و بیمه سرمایه گذاری فعالیت های معدنی و صندوق حمایت از توسعه سرمایه  گذاری در بخش کشاورزی کـه بر اساس قانون یا اساسنامه مجاز بـه صدور ضمانت  نامه هستند، متناسب با مبلغ تعهد، سقف مذکور در بندهای (10) و (11) ذیل این ماده را بـه همان نسبت افزایش دهد. ضمانت  نامه مذکور در وجه دولت جمهوری اسلامی ایران صادر و در صورت عدم ایفای تعهدات بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت و اعلام دستگاه  ذی  ربط و تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت در وجه دستگاه ذینفع با رعایت قوانین و مقررات مربوط واریز می شود. دستورالعمل اجرایی این موضوع شامل مواردی از جمله میزان ضمانت  نامه، زمان سررسید، نحوه دریافت و شرایط وصول و ابطال ضمانت  نامه توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه و ابلاغ می گردد.

تبصره ـ الحاق 1403/05/03 ـ دستگاه های اجرایی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اشخاص معرفی شده از سوی دستگاه های مزبور با صدور تعهدنامه از سوی بالاترین مقام دستگاه ذی ربط خطاب بـه سازمان توسعه تجارت ایران از شمول حکم این ماده مستثنی می باشند.

13 ـ الحاق 1404/01/10 ـ جزءهای (1 ـ 1) تا (3 ـ 1) بند (10) و جزءهای (1) تا (3) بند (11) و جزء (4 ـ 1 ـ 2) این ماده پس از ایجاد امکان استعلام سامانه ای (سیستمی) مالکیت توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری دستگاه های ذی ربط از جمله سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی لازم الاجرا خواهد بود.

تبصره ـ اصلاح 1402/10/20 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است گزارش عملکرد شش ماهه بندهای (11) و (12) این ماده را بـه هیئت وزیران ارائه نماید.

تبصره ـ موارد زیر تجاری تلقی نمیگردد:

1 ـ نمونه های تجاری و صنعتی و نمونه برای بررسی و آزمایش در حدی کـه میتواند نمونه تلقی شود.

2 ـ ماشین  آلات، تجهیزات و اجزا و قطعات مربوط مورد نیاز واحدهای تولیدی فاقد کارت بازرگانی کـه در مواقع لزوم در حد نیاز خود با تشخیص وزارت بازرگانی رأساً وارد می نمایند.

3 ـ عملیات ورود و صدور کالا یا خدمت توسط سازمانها و مؤسسات دارای ردیف بودجه.

4 ـ صدور کالا توسط صادرکنندگان مبتدی برای یک دوره حداکثر 6 ماهه در آغاز کار با مجوز وزارت بازرگانی.

بند 2 ـ اصلاح 1400/05/03 ـ چگونگی صدور کارت بازرگانی:
‏کارت بازرگانی توسط اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) در تهران یا سایر شهرستان ها بـه نام متقاضیانی کـه واجد شرایط زیر باشند برای مدت یک سال با رشته فعالیت خاص حسب درخواست متقاضی صادر می گردد کـه پس از تأیید وزارت بازرگانی معتبر خواهد بود. 

تبصره 1 ـ اصلاح 1389/03/08 ـ کارت بازرگانی کلیه شرکت های تعاونی و اتحادیه های مربوط فقط توسط اتاق تعاون مرکزی جمهوری اسلامی ایران درتهران یا سایر شهرستان ها صادر می گردد کـه پس از تأیید وزارت بازرگانی معتبر خواهد بود.

تبصره 2 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ کارت بازرگانی کلیه شرکت های تعاونی و اتحادیه های مربوط فقط توسط شعب اتاق تعاون ایران بـه نمایندگی از اتاق مذکور صادر می گردد کـه پس از تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت معتبر خواهد بود.

تبصره 3 ـ اصلاح 1401/05/19 ـ سقف ارزشی واردات برای دریافت کنندگان کارت بازگانی بر اساس رتبه بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری تعیین می شود. در صورت عدم امکان رتبه بندی این سقف در سال اول پانصد هزار (000 /500) دلار خواهد بود. سقف ارزشی واردات در زمان ثبت سفارش اعمال خواهد شد. در صورت ارایه گواهی مبنی بر نداشتن بدهی گمرکی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ وارداتی کـه بدهی گمرکی آن تسویه شده است مجدداً قابل استفاده خواهد بود. واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره برداری از مراجع قانونی ذی ربط صرفاً برای تأمین نیاز تولیدی خود از شمول این تبصره مستثنی هستند. تعداد رشته فعالیت و نوع آن مخصوصاً در مورد کالاهای اساسی، حساس و ضروری نیز برای هر بازرگان بر اساس رتبه بندی اعتباری سامانه مذکور تعیین خواهد شد. افزایش سقف یاد شده برحسب نوع کالا با تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت مجاز می باشد.

تبصره 4 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ سقف ارزشی صادرات برای دریافت کنندگان کارت بازرگانی بر اساس رتبه  بندی اعتباری سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه  بندی اعتباری، در صورت عدم امکان رتبه  بندی، این سقف در سال اول با لحاظ شاخص هایی نظیر گردش حساب بانکی شخص حقیقی یا حقوقی، مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره و سرمایه ثبتی شخص حقوقی حداکثر پانصد هزار (500000) دلار تعیین می شود. در صورت ارائه گواهی مبنی بر نداشتن تعهد ارزی، سقف تعیین شده بـه میزان مبلغ رفع تعهد شده مجدداً قابل استفاده خواهد بود.

جهت صادرات محصول تولیدشده واحد تولیدی دارای پروانه بهره برداری توسط خود آن ها یا اشخاص زیر، در صورت کافی نبودن سقف تعیین شده، بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت بـه میزان مورد نیاز دارنده کارت بازرگانی بـه سقف مذکور اضافه می شود:

1 ـ شخص حقیقی یا حقوقی، کـه مالکیت بیش از پنجاه درصد (50 %) آن واحد تولیدی را دارد.

2 ـ شخص حقوقیِ تحت مالکیت واحد تولیدی (با مالکیت بیش از پنجاه درصد )

3 ـ شخص حقوقی کـه با واحد تولیدی مذکور هر دو تحت مالکیت شخص واحد (با مالکیت بیش از پنجاه درصد ) باشند.

1 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 2 ـ اشخاص حقیقی ایرانی:

1 ـ 1 ـ 2 ـ داشتن حداقل سن بیست سال تمام.

2 ـ 1 ـ 2 ـ داشتن حداقل مدرک دیپلم متوسطه.

تبصره ـ اصلاح 1401/12/24 ـ اشخاص حقیقی و حقوقی زیر از ارائه مدرک موضوع جزء مذکور معاف می باشند:

1 ـ دارندگان پروانه بهره برداری از مراجع قانونی ذی ربط مشروط بـه گذشت دو سال از تاریخ صدور پروانه.

2 ـ ارائه کنندگان مدارک مثبته مبنی بر حداقل سه سال سابقه فعالیت در زمینه تجارت با تشخیص اتاق های بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران و تعاون ایران.

3 ـ 2 ـ 1 ـ داشتن محل کسب با کاربری غیرمسکونی در سند اعم از ملکی یا استیجاری دارای شناسه رهگیری بـه نام شرکت یا یکی از صاحبین امضای مجاز (برای اشخاص حقوقی) و داشتن محل کسب با کاربری غیر مسکونی اعم از ملکی یا استیجاری دارای شناسه رهگیری بـه نام متقاضی (برای اشخاص حقیقی). متقاضیان با داشتن حدأقل (2) سال سابقه تسلیم اظهارنامه مالیاتی مشروط بر آنکه مبلغ فروش کالا و خدمات آن ها در سال قبل بیشتر از یک برابر حداقل نصاب معاملات بزرگ اعلامی در ابتدای هر سال بر اساس ماده (3) قانون برگزاری مناقصات ـ مصوب 1383 ـ و تبصره (1) آن باشد و نیز شرکت های دانش بنیان دارای تأییدیه از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور، از شمول این شرط مستثنی هستند.

تبصره ـ اصلاح 1401/12/24 ـ برای احراز کاربری غیر مسکونی محل کسب موضوع این جزء، ملاک نوع کاربری مندرج در سند مالکیت حدنگار (تک برگ) است.

4 ـ 1 ـ 2 ـ ‏ داشتن دفاتر قانونی و ارایه اظهارنامه ثبتی.

تبصره ـ اصلاح 1400/05/03 ـ برای احراز این شرایط بازدید از محل و ارایه مدارک مثبته و حسب مورد تأیید اتاق های بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و تعاون مرکزی جمهوری اسلامی ایران الزامی است. 

5 ـ 1 ـ 2 ـ داشتن حساب جاری مورد تأیید بانک مرکزی.

6 ـ 1 ـ 2 ـ عدم اشتغال (اعم از تمام وقت و پاره وقت) و همچنین هرگونه رابطه استخدامی یا مشاوره با وزارتخانه ها و سازمان ها و شرکت ها و مؤسسات دولتی، قوای سه گانه و نهادهای نظامی، انتظامی، عمومی غیردولتی و انقلابی.

7 ـ 2 ـ 1 ـ عدم ورشکستگی بـه تقصیر و تقلب.

8 ـ 2 ـ 1 ـ ‏نداشتن محکومیت مؤثر کیفری.

1 ـ 9 ـ 2 ـ ارایه گواهی سازمان امور مالیاتی ذی ربط مبنی بر پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیات قطعی شده موضوع ماده (186) قانون مالیات های مستقیم ـ مصوب 1366 ـ با اصلاحات بعدی آن.

2 ـ 1 ـ 10 ـ داشتن گواهی موفقیت در آزمون های توجیهی بازرگانی.

تبصره ـ اصلاح 1401/12/24 ـ آزمون مذکور با محتوا و مواد آموزشی متناسب با شرایط تجارت بین المللی توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران با تایید وزارت صنعت معدن و تجارت برگزار می شود.

11 ـ 2 ـ 1 ـ نداشتن بدهی قطعی گمرکی، موضوع ماده (7) قانون امور گمرکی ـ مصوب 1390 ـ و یا تعیین تکلیف بدهی خود و نداشتن قاچاق و جعل گمرکی.

تبصره 1 ـ اصلاح 1400/05/03 ـ گذراندن دوره آموزشی تخصصی آشنایی با تجارت فرامرزی در اتاق های بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و تعاون ایران برای دریافت کارت بازرگانی توسط اشخاص حقیقی و نمایندگان مسئول از سوی اشخاص حقوقی الزامی است. دوره مذکور حداقل بـه مدت (16) ساعت حاوی سرفصل های مشتمل بر آثار حقوقی و مالی استفاده از کارت بازرگانی، آشنایی با مقررات صادرات و واردات، مالیات، امور گمرکی، مبارزه با قاچاق کالا و ارز، سیاست های ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اخلاق کسب و کار، اینکوترمز، اعتبارات اسنادی، قانون تجارت و سازمان ها و نهادهای داخلی و بین المللی مرتبط با تجارت یا برخی عناوین دیگر بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت می ‏باشد. دوره مذکور با محتوا و مواد آموزشی متناسب با شرایط تجارت بین المللی با تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت، قابل تغییر می باشد. 

تبصره 2 ـ اصلاح 1400/05/03 ـ دارندگان مدرک دانشگاهی در رشته های تخصصی ذی ربط، از شمول این حکم مستثنا می باشد. شیوه نامه مربوط شامل تعداد ساعات دوره و سرفصل مباحث و رشته های ذی ربط بـه پیشنهاد مشترک اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و اتاق تعاون ایران و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت ابلاغ خواهد شد. 

12 ـ 1 ـ 2 ـ ارائه کد اقتصادی.

2 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 2 ـ اشخاص حقیقی غیر ایرانی:

1 ـ 2 ـ 2 ـ داشتن کلیه شرایط مقرر برای اشخاص ایرانی.

2 ـ 2 ـ 2 کار و اقامت معتبر. ـ داشتن پروانه

3 ـ 2 ـ 2 ـ عمل متقابل کشور متبوع آنها در مورد ایرانیان مقیم آن کشور.

در موارد خاص کـه صدور کارت بازرگانی بدون توجه بـه عمل متقابل کشور متبوع متقاضی بـه تشخیص وزارت صنعت، معدن و تجارت ضرورت داشته باشد، وزارت یاد شده می تواند مجاز بودن صدور کارت بازرگانی برای این قبیل متقاضیان را بدون رعایت شرط عمل متقابل بـه اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) اعلام نماید.

3 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 2 ـ اشخاص حقوقی اعم از اینکه تشکیل و ثبت آنها در ایران بوده یا تشکیل آنها در خارج از کشور بوده و سپس در ایران بـه ثبت رسیده باشند:

1 ـ 3 ـ 2 ـ مدیرعامل یا یکی از صاحبان امضای مجاز شرکت باید دارای تمامی شرایـط مقـرر در اجزای(1 ـ 1 ـ 2) ـ (2 ـ 1 ـ 2) ـ (7 ـ 1 ـ 2) ـ (8 ـ 1 ـ 2) ـ (10 ـ 1 ـ 2) و حسب مورد (2 ـ 2 ـ 2) ـ (3 ـ 2 ـ 2) نیز باشد.

2 ـ 3 ـ 2 ـ مدیران عامل و اعضای هیئت مدیره دارای شرایط مقرر در جز (6 ـ 1 ـ 2) باشند. موارد ذیل مشمول محدودیت جزء (6 ـ 1 ـ 2) و شرایط (10 ـ 1 ـ 2) نمی شود:
1 ـ شرکت ها و مؤسسات دولتی
2 ـ نهادهای انقلابی
3 ـ نهادهای عمومی غیردولتی
4 ـ شرکت ها و مؤسسات متعلق بـه بندهای (1) تا (3) (با مالکیت بیش از پنجاه درصد)
5 ـ شرکت ها و مؤسسات متعلق بـه بند (4) (با مالکیت بیش از پنجاه درصد)
6 ـ شرکت های تعاونی
7 ـ اعضای هیأت علمی

3 ـ 3 ـ 2 ـ شرکت ها باید دارای شرایط مقـرر در اجزای (3 ـ 1 ـ 2) – (4 ـ 1 ـ 2) ـ (5 ـ 1 ـ 2) – (7 ـ 1 ـ 2) ـ (9 ـ 1 ـ 2) و (11 ـ 1 ـ 2) باشند.

2 ـ 3 ـ 4 ـ ‏شرکت ها باید دارای شرایط مقرر در اجزای (2 ـ 1 ـ 4‏)، (2 ـ 1 ـ 5‏)، (2 ـ 1 ـ 6)، (2 ـ 1 ـ 8‏) و (2 ـ 1 ـ 10‏) باشند.

تبصره ـ اصلاح 1401/12/24 ـ کارت بازرگانی اشخاص حقوقی با رعایت مفاد بندهای یادشده بـه نام شرکت صادر می گردد.

1 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 3 ـ دارا بودن تمامی شروط لازم برای صدور کارت بازرگانی

2 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 3 ـ نداشتن تعهد ارزی سررسید شده واردات و صادرات

3 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ 3 ـ نداشتن بدهی حق بیمه برای متقاضیان حقیقی دارای کارگاه و متقاضیان حقوقی تمدید کارت بازرگانی

تبصره 1 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ هر شخص حقیقی یا حقوقی فقط می تواند یک فقره کارت بازرگانی داشته باشد.

تبصره 2 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ دارندگان کارت بازرگانی حق واگذاری آن بـه غیر را ندارند. در صورت احراز واگذاری کارت، اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و اتاق تعاون ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت می توانند نسبت بـه تعلیق و یا ابطال کارت اقدام نمایند.

تبصره 3 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ دارنده کارت بازرگانی مطابق ماده (186) قانون مالیات های مستقیم، مسئول پرداخت مالیات است و مسئولان صدور، تجدید و تمدید کارت بازرگانی در صورت عدم رعایت ماده مزبور مسئولیت تضامنی با مؤدی خواهند داشت و در صورت استفاده از کارت بازرگانی دیگری مطابق ماده (274) قانون مالیات های مستقیم اقدام خواهد شد. در هر حال ماده (182) قانون یاد شده اعمال خواهد شد و واردکننده مطابق قانون امور گمرکی مشمول پرداخت حقوق ورودی است.

تبصره 4 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت می تواند با استناد بـه رتبه بندی اشخاص موضوع تبصره (3) بند (2) این ماده، در زمان تمدید کارت بازرگانی، متقاضی را صرفاً از یکی از شروط مندرج در بندهای (3 ـ 1 ـ 2)، (5 ـ 1 ـ 2)، (3 ـ 2) و (3 ـ 3) برای حداکثر (2) سال معاف نموده و آن را در رتبه  بندی افراد لحاظ نماید. همچنین وزارت صنعت، معدن و تجارت می تواند نداشتن سوء اثر ناشی از چک برگشتی یا عدم آن را در رتبه بندی اخیر منظور نماید. دستورالعمل این تبصره توسط وزیر صنعت، معدن و تجارت با همکاری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران تهیه و ظرف سه ماه ابلاغ می گردد.

تبصره 5 ـ اصلاح 1397/08/06 ـ دارنده کارت بازرگانی مطابق ماده (186) قانون مالیات های مستقیم مسئول پرداخت مالیات است و مسئولان صدور، تجدید و تمدید کارت بازرگانی در صورت عدم رعایت ماده مزبور مسئولیت تضامنی با مؤدی خواهند داشت و در صورت استفاده از کارت بازرگانی دیگری مطابق ماده (274) قانون مالیات های مستقیم اقدام خواهد شد. در هر حال ماده (182) قانون یاد شده اعمال خواهد شد و واردکننده مطابق قانون امور گمرکی مشمول پرداخت حقوق ورودی است.

تبصره 1 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ چنانچه در طول دوره اعتبار کارت بازرگانی، گزارشی مبنی بر رفتار سوء تجاری دارنده کارت بازرگانی دریافت شود، وزارت صنعت، معدن و تجارت در صورت احراز توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، گمرک جمهوری اسلامی ایران و اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و اتاق تعاون ایران (حسب مورد)، می تواند تا زمان حصول رسیدگی توسط مراجع ذی ربط، نسبت بـه تعلیق یا ابطال کارت بازرگانی اقدام نماید.

تبصره 2 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ انقضا، تعلیق یا ابطال کارت بازرگانی بـه هر دلیلی مانع از اصلاح یا تمدید ثبت سفارش و ترخیص یا صادرات کالاهایی کـه حسب مورد شروط مندرج در ماده (11) و ماده (11) مکرر این آیین نامه را دارند نمی گردد.

تبصره 3 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ مکلف کردن متقاضی صدور و یا تمدید کارت بازرگانی بـه وارد کردن اطلاعات در سامانه و یا ارائه مدارک مربوطه برای بیش از یکبار ممنوع است.

تبصره 4 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ جزءهای (1 ـ 1) تا (3 ـ 1) تبصره (3) و جزءهای (1) تا (3) تبصره (4) بند (2) و جزء (4 ـ 1 ـ 2) این ماده پس از ایجاد امکان استعلام سامانه ای (سیستمی) مالکیت توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری دستگاه های ذی ربط از جمله سازمان مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی لازم الاجرا خواهد بود.

تبصره 5 ـ اصلاح 1401/12/24 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است گزارش عملکرد شش ماهه تبصره های (3) و (4) بند (2) این ماده را بـه هیئت وزیران ارائه نماید.

ماده 11  ـ اصلاح 1381/08/15 ـ کالاهایی کـه سود بازرگانی آنها بـه موجب جدو ل پیوست این آیین نامه یا تصویبنامه های خاص از طرف دو لت در جهت افزایش تغییر می یابد و کالاهایی کـه ممنوع اعلام می شود و همچنین کالاهایی کـه شرط و رو د آنها در جهت محدو دیت تغییر می  کند، در صورت انطباق با یکی از شرایط ذیل و با رعایت مقررات قبل از ممنوعیت توسط دو لت یا تغییر شرط و رو د و یا افزایش سود بازرگانی قابل ترخیص خواهد بود:

1 ـ اصلاح 1386/10/24 ـ قبل از ممنوع شدن یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی ثبت سفارش در وزارت بازرگانی انجام شده باشد و کالا در گمرک موجود بوده و در دفاتر گمرک بـه ثبت رسیده باشد.

2 ـ اصلاح 1394 ـ برای کالا قبل از ممنوعیت توسط دولت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی، اعتبار اسنادی گشایش شده و بارنامه حمل قبل از انقضای مهلت اعتبار صادر گردد. اعتبارات اسنادی کـه پس از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی تمدید می شود، مشمول این بند نخواهد بود.

3 ـ اصلاح 1394 ـ برای کالاها قبل از ممنوعیت توسط دولت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی، ثبت سفارش در وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام و از طریق بروات اسنادی با تعهد بانک، کارسازی و بارنامه حمل در مهلت بروات اسنادی صادر شده باشد. برواتی کـه پس از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود یا افزایش سود بازرگانی تمدید می شود، مشمول این بند نخواهد بود.

بند 3 مکرر ـ الحاق 1393 ـ برای کالا قبل از ممنوعیت توسط دو لت یا تغییر شرط و رو د و یا افزایش سود بازرگانی پس از ثبت سفارش در وزارت صنعت، معدن و تجارت، حواله ارزی در بانک عامل کارسازی شده و بارنامه حمل قبل از انقضای ثبت سفارش صادر و کالا ظرف مهلت  های ذیل بند (4) این ماده بـه کشور رسیده باشد.

4 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ در مورد کالاهای بدون انتقال ارز موضوع ماده (38) این آیین نامه کـه ثبت سفارش در وزارت صنعت، معدن و تجارت قبل از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی انجام شده باشد و اولین بارنامه حمل هر محموله قبل از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی صادر و ظرف مهلت های زیر بـه قلمرو گمرکی وارد شود:

الف ـ اصلاح 1394 ـ در صورت حمل از طریق هوایی ظرف ده روز از تاریخ صدور هر بارنامه حمل.

ب ـ اصلاح 1394 ـ در صورت حمل از طریق دریا، زمین یا بـه طور مرکب از طریق دریا و زمین از تاریخ صدور هر بارنامه حمل بـه شرح زیر مهلت خواهد داشت:
1 ـ کالاهایی کـه از کشورهای حوزه خلیج فارس و همجوار خریداری و حمل می شود ظرف بیست روز.
2 ـ سایر کشورها از طریق زمین ظرف چهل روز، دریایی یا دریایی و زمینی ظرف پنجاه و پنج روز.

تبصره ـ منسوخ 1403/03/20 ـ کالای وارده با رویه بروات بدون تعهد نظام بانکی عیناً مشمول مقررات این بند خواهد بود.

5 ـ اصلاح 1394 ـ در مورد کالاهای بـه صورت واردات در مقابل صادرات کـه خارج از نظام بانکی وارد می شوند، ثبت سفارش در وزارت صنعت، معدن و تجارت قبل از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی انجام شده و صادرات قبل از ثبت سفارش صورت گرفته باشد، در صورتی کـه بارنامه حمل قبل از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود و یا افزایش سود بازرگانی صادر و ظرف مهلت های مندرج در ذیل بند (4) این ماده بـه قلمرو گمرکی وارد شود.

تبصره 1 ـ منسوخ 1386/10/24 ـ در مورد کالاهای موضوع این ماده چنانچه مجوز قبلی و زارت بازرگانی قبل از ممنوعیت توسط دو لت یا تغییر شرط و رو د کسب شده باشد، باید بارنامه ظرف مهلت مندرج در مجوز صادر و کالا ظرف مهلت های تعیین شده در بندهای «الف» و «ب» فوق و ارد شود.

تبصره 1 ـ موارد استثنا جز در رابطه با تغییر سود بازرگانی با موافقت کمیته موضوع ماده (1) قابل انجام خواهد بود. 

تبصره 3 ـ منسوخ 1386/10/24 ـ کلیه کالاهایی کـه بـه صورت بدو ن انتقال ارز و ارد می گردد و در زمان افزایش سود بازرگانی در گمرکات موجود می باشد، مشمول سود بازرگانی افزایش یافته خواهد بود.

تبصره 2  ـ اصلاح 1386/10/24 ـ چنانچه سود بازرگانی در جهت کاهش باشد، سود بازرگانی کمتر ملاک محاسبه خواهد بود.

تبصره 3 ـ الحاق 1386/10/24 ـ کالاهای وارد شده توسط شرکتهای تعاونی مرزنشینان و یا پیله وران کـه میزان سهمیه ارزی آنها بـه صورت سالانه توسط وزارت بازرگانی تعیین و ابلاغ می گردد در سقف سهمیه مقرر چنانچه بارنامه حمل قبل از ممنوعیت و یا محدودیت و یا افزایش سود بازرگانی صادر و در مهلت های مندرج در بندهای "الف" و "ب" فوق الذکر بـه گمرک وارد شود، مشمول ممنوعیت و یا محدودیت و یا افزایش سود بازرگانی نخواهد بود.

تبصره 4 ـ الحاق 1386/10/24 ـ کالاهایی کـه قبل از انتشار این تصویب نامه در روزنامه رسمی، اعتبار اسنادی آنها گشایش یافته یا در گمرکات موجود بوده یا اولین بارنامه آنها صادر شده و واجد شرایط ماده (11) تصویب نامه شماره 37502/ت27484هـ مورخ 19/ 8/ 1381 بوده اند، همچنان طبق تصویب نامه مذکور مورد اقدام قرار خواهند گرفت.

تبصره 5 ـ اصلاح 1401/05/19 ـ کالاهای وارد شده بـه مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی حتی با رویه مرزنشینی و پیله وری با رعایت مفاد قانون ساماندهی مبادلات مرزی در صورت انطباق با یکی از موارد زیر مشمول مقررات این ماده خواهد بود:

1 ـ قبض انبار کالا مورد تفکیک، تجمیع یا معامله قرار نگرفته باشد و حداکثر تا شش ماه از تاریخ ورود بـه کشور در گمرک اظهار شود. در این صورت زمان ورود کالا بـه قلمرو گمرکی از تاریخ ورود کالا بـه کشور محسوب می گردد. برای این منظور ثبت این قبیل اطلاعات در قبض انبار صادره و تغییرات آن از سوی سازمان منطقه، در سامانه گمرک الزامی است.

2 ـ برای کالاهایی کـه بـه قصد عبور از این مناطق و بـه جهت واردات قطعی بـه کشور وارد می شوند، با اعلام کتبی واردکننده یا شرکت حمل و نقل بـه سازمان عامل منطقه و صدور قبض انبار بـه این منظور توسط آن سازمان، کالاهای ورود بـه قلمرو گمرکی تلقی می شوند. این گونه قبض انبارها مشمول هیچ یک از مقررات و تسهیلات مقرر در قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران و قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و آیین نامه های مربوط بـه آنها بـه استثنای عوارض و هزینه های ارایه خدمات در مناطق نمی باشد. 

تبصره 6 ـ الحاق 1394 ـ تعرفه های مشمول حقوق ورودی تعرفه های فصلی مشمول استفاده از تسهیلات ماده (11) نمی باشد.

‏ماده 11 مکرر ـ الحاق 1389 ـ صدور کالاهای واجد ضوابط مقرر در این آیین نامه در صورت تغییر مقررات و شرایط ‏صدور آنها بـه هر نحو جز در موارد زیر مشمول شرایط و مقررات قبل از تغییر می باشد:

1 ـ الحاق 1389 ـ ‏حکم قانون شامل ضوابط جدید در مورد کالاهای صادر شده باشد. 

2 ـ مقررات و شرایط جدید در راستای ایجاد تسهیلات و یا کاهش ضوابط و یا رفع محدودیت باشد.

‏به منظور برخورداری از مصادیق تغییرات احتمالی شرایط و مقررات صدور از جمله ایجاد محدودیت در صادرات، برقراری عوارض و یا مابه التفاوت، ضوابط فنی، نرخ پایه صادراتی، تغییر وضعیت کالا از جهت یارانه ای بودن یا نبودن، برقراری پیمان ارزی یا تعهد ارزی، اعمال محدودیت در معاملات با سایر کشورها و تغییر نرخ و اجبار بـه فروش ارز حاصل از صادرات توسط دولت، وجود یکی از ضوابط زیر قبل از تغییر الزامی است:

‏الف ـ گشایش اعتبار برای کالاها بـه نفع صادر کننده با سررسید حداکثر یک سال برای کالاهای مصرفی و دو سال برای کالاهای سرمایه ای کـه برای آن از سوی بانک تأییدیه صادر شده باشد.

‏ب ـ وجود کالا و اظهار آن درگمرک و اختصاص شماره ثبت (شماره کوتاژ).
‏ج ـ وجود قرارداد معتبر بنا بـه تشخیص وزارت بازرگانی و متکی بـه یکی از روشهای ناظر بر معاملات طبق مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی موسوم بـه (UCP) و نیز وجود بیمه صادراتی یا بیمه تضمینی.

د – موارد استثناء با تشخیص و تأیید کمیته موضوع ماده (1) این آیین نامه انجام می گیرد.

تبصره ـ الحاق 1389 ـ وزارت بازرگانی مسئولیت صحت اجرا و نظارت بر اجرای این ماده را برعهده دارد.

4 ـ در مورد کالاهای بدون انتقال ارز ( بدون تعهد سیستم بانکی برای پرداخت وجه) کـه مجوزهای لازم برای ورود آنها بر اساس مقررات قبل از ممنوعیت توسط دولت یا تغییر شرط ورود کسب شده باشد. در صورتی کـه اولین بارنامه حمل قبل از ممنوعیت یا تغییر شرط ورود صادر و ظرف مهلت  های زیر بـه کشور وارد  گردد:

الف ـ در صورت حمل از طریق هوایی حداکثر ظرف 20 روز از تاریخ صدور اولین بارنامه حمل

ب ـ در صورت حمل از طریق دریا، زمین یا بـه طور مرکب از طریق دریا و زمین از تاریخ صدور اولین بارنامه حمل بـه شرح زیر مهلت خواهد داشت:
1 ـ در مورد کالاهایی کـه از کشورها و امارات عربی خلیج فارس و کشورهای همجوار خریداری و حمل می گردد 20 روز.

2 ـ در مورد سایر کشورها از طریق زمین 40 روز، دریایی یا دریایی و زمینی 55 روز.

تبصره 1 ـ در مورد کالاهای موضوع این ماده چنانچه مجوز قبلی وزارت بازرگانی قبل از ممنوعیت توسط دولت یا تغییر شرط ورود کسب شده باشد، باید بارنامه ظرف مهلت مندرج در مجوز صادر و کالا ظرف مهلت های تعیین شده در بندهای الف و ب فوق وارد شود.

تبصره 2 ـ موارد استثنا با موافقت کمیسیون موضوع ماده یک قابل انجام خواهد بود.

ماده 12 ـ حمل کالاهای صادراتی کشور با وسایل نقلیه خارجی مجاز است و نیاز بـه کسب مجوز شورای عالی هماهنگی و ترابری کشور وزارت راه و ترابری  ندارد.

تبصره ـ وزارت راه و ترابری ( شورای عالی هماهنگی ترابری کشور) با استفاده از روش های اقتصادی مشوق هایی برای حمل کالاهای صادراتی با وسایل نقلیه ایرانی پیش بینی نماید.

ماده 13 ـ شورای عالی هماهنگی ترابری کشور در رابطه با اولویت حمل کالاهای وارداتی توسط وسایط نقلیه ایرانی اعم از دریایی، هوایی، جاده  ای و راه  آهن،  دستورالعملهای مربوط را با توجه بـه نکات زیر تصویب و جهت اجراء بـه کلیه ارگانهای ذی  ربط ابلاغ خواهد نمود:

1 ـ تعیین روش های مناسب برای کاهش تشریفات اداری و استفاده از ابزارهای اقتصادی بـه منظور گرایش صاحبان کالا بـه استفاده بیشتر از ناوگان ایرانی.

2 ـ ایجاد تسهیلات برای وسایل نقلیه ایرانی.

ماده 14 ـ در اجرای ماده (7) قانون مقررات صادرات و و اردات، سازمان بنادر و کشتیرانی و سازمان هواپیمایی کشوری موظفند با هماهنگی گمرک ایران، اماکن خاصی را جهت نگهداری امانی کالاهای مورد نیاز برای تعمیر و تجهیز ناو گان  های تجاری، دریایی و هوایی اختصاص دهند. گمرک ایران آمار کالاهای و ارده بـه این اماکن را هر سه ماه یک بار بـه و زارت بازرگانی اعلام می نماید. 

ماده 15 ـ اهالی کلیه بخشهای مرزی استانهای کشور، بـه استثنای جمعیت ساکن شهرهای مرکز شهرستانهای مرزی، با دریافت کارت مبادلات مرزی مشمول تسهیلات مبادلات مرزی خواهند بود.

تبصره 1 ـ شهرستانهای لامرد و دشتستان و همچنین بخشهای مرکزی استانهای سیستان و  بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان مشمول این ماده می باشند.

تبصره 2 ـ کارت مبادلات مرزی توسط اداره بازرگانی محل و در صورت نبودن آن بخشداری محل، در اسفندماه هر سال تا پایان فروردین ماه سال بعد بـه نام  سرپرست خانواده صادر می  گردد و بـه مدت یک سال اعتبار دارد. تمدید کارت های مبادلات مرزی برای سالهای بعد نیز موکول بـه انجام تشریفات مقرر در این ماده  خواهد بود.

تبصره 10ـ نوزادان خانوارهای دارنده کارت مبادلات مرزی در صورتی کـه عضو ششم بـه بعد خانواده باشند، مشمول تسهیلات مبادلات مرزی نخواهند بود.

ماده 16 ـ دارندگان کارت مبادلات مرزی می توانند با تحویل کارت خود بـه شرکت تعاونی مرزنشینان محل، در آن عضو شوند. شرکت تعاونی پس از دریافت  کارت، مهر خود را در محل مخصوص روی کارت خواهد زد. شرکت مذکور فهرستی از کارتهایی را کـه دریافت و مهر نموده تهیه کرده و بـه تأیید اداره بازرگانی یا بخشداری محل می رساند. شرکت تعاونی می  تواند با ارائه فهرست مذکور بـه میزان مجموع سهمیه اعضای خود در چهارچوب مقررات مربوط اقدام بـه مبادله  مرزی نماید. 
خانواده هایی کـه کارت آنها توسط تعاونی مهر نشده و مایل بـه عضویت در تعاونی نیستند یا تعاونی در محل آنان تشکیل نگردیده است می توانند با ارائه کارت خود بدون حق توکیل در حد سهمیه تعیین شده مبادله مرزی نمایند.

تبصره 1 ـ سقف ارزش کالاهای قابل ورود توسط خانوارهای مرزنشین و شرکتهای تعاونی مرزنشینان بـه میزان سیصد میلیون دلار در هر سال تعیین می شود. تعیین سهمیه هر یک از استانهای مشمول تسهیلات مبادلات مرزی از رقم مذکور بر عهده کمیته مندرج در تبصره (1) ماده (17) این تصویبنامه خواهد بود.

 تبصره 2 ـ شرکتهای تعاونی مرزنشینان می  توانند همانند سایر اشخاص حقوقی، خارج از مقررات مربوط بـه مبادلات مرزی در چارچوب مقررات عمومی  صادرات و واردات اقدام بـه صادرات و واردات کالا نمایند. انجام فعالیتهای تجاری موضوع این تبصره علاوه بر سقف مشخص شده در تبصره (1) این ماده خواهد بود.

تبصره 3 ـ وزارت تعاون موظف است نظارت خود را بر شرکتهای تعاونی مرزنشینان بـه صورتی اعمال نمایدکه اقدامات شرکتهای مزبور مانع از اشتغال مولد در  استان های مربوط نشود.

تبصره 4  ـ بخشی از سود حاصل از صادرات و واردات شرکتهای تعاونی مرزنشینان با هدایت و نظارت وزارت تعاون با رعایت ماده (25) قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران برای سرمایه گذاری در زمینه ایجاد و توسعه  واحدهای اشتغال زا در محدوده جغرافیایی محل استقرار شرکتهای مزبور بـه مصرف خواهد رسید.

ماده 17  ـ دارندگان کارت مبادلات مرزی یا شرکت تعاو نی آنان مجازند کلیه کالاهایی را کـه صادرات آنها مجاز است یا با صادرات آنها موافقت کلی شده است، با رعایت سایر مقررات تا حداکثر یک میلیون (4/400/000) ریال برای هر نفر در هر سال، صادر کرده و در مقابل، بدو ن اخذ مجوزهای مقرر در جداو ل مقررات صادرات و و اردات، تا مبلغ یاد شده اقدام بـه و اردات کالاهای مجاز نمایند.

الف ـ «فهرست کالاهای قابل ورود توسط دارندگان کارت مبادلات مرزی یا تعاونیهای مرزنشینان و میزان معافیت گمرکی آنها.»

1 ـ برنج خوراکی ـ (50) کیلوگرم برای هر نفر در سال یا معافیت کامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

2 ـ روغن نباتی خوراکی (جامد و مایع) با رعایت تاریخ مصرف و استاندارد مربوط ـ (15) کیلوگرم برای هر نفر در سال با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

3 ـ چای سیاه ـ (2) کیلوگرم برای هر نفر در سال با معافیت کامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

4 ـ قند و شکر جمعاً (20) کیلوگرم برای هر نفر در سال با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

5 ـ تمرهندی ـ (5) کیلوگرم برای هر نفر در سال فقط برای نقاط ساحلی مشمول، با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

6 ـ ادویه (شامل زردچوبه، فلفل سیاه، زنجبیل، هل، میخک و دارچین) ـ جمعاً (3) کیلوگرم برای هر نفر در سال با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

7 ـ چرخ خیاطی خانگی دستی یا صنعتی کامل ـ یک دستگاه برای هر پنج نفر در سال با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

8 ـ فلاسک چای ـ یک دستگاه برای هر پنج نفر در سال با معافیت (30 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

9 ـ شیشه فلاسک چای ـ یک عدد برای هر پنج نفر در سال با معافیت (30 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

10 ـ فانوس بادی ـ یک عدد برای هر پنج نفر در سال با معافیت (50 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

11 ـ چوب چهار تراش فقط برای نقاط ساحلی مشمول ـ بدون محدودیت.

12 ـ چوب ساج برای لنج  سازی ـ بدون محدودیت.

13 ـ موتور برای قایق و لنج باری و صیادی یا قطعات منفصله آن ـ بدون محدودیت.

14 ـ میخ مخصوص لنج  سازی ـ بدون محدودیت.

15 ـ دستگاه و ابزار نجاری برای لنجسازی یا قطعات منفصله آن ـ بدون محدودیت.

16 ـ روغن سیفه برای مصرف در لنج ـ بدون محدودیت.

17 ـ سیم گرگور برای ساخت قفس صید ماهی ـ بدون محدودیت.

18 ـ لاستیک رویی و تویی برای وسایل نقلیه ـ یک حلقه  تویی و یک حلقه  رویی برای هر نفر در سال.

19 ـ قلاب ماهیگیری بـه میزان مصرف سالانه افرادی کـه بـه کار صید ماهی اشتغال دارند با رعایت ضوابط شیلات

20 ـ موتور ژنراتور برق تا (20) کیلووات برق ـ یک دستگاه برای هر (20) نفر در سال با معافیت (25 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

21 ـ کمپرسور یخچال و کولر ـ یک دستگاه برای هر (10) نفر در سال با معافیت (30 %) حقوق گمرکی و سود بازرگانی.

22 ـ قطعات یدکی ماشین آلات کشاورزی ـ بدون محدودیت.

23 ـ کولر گازی برای هر خانوار یک عدد.

ب ـ شرایط ورود:

1 ـ ساخت یا محصول کشورهای ممنوع المعامله نباشد.

2 ـ مجوزهای مربوط بـه بهداشت انسانی، حیوانی و نباتی و استاندارد ( در چهارچوب مقررات مربوط) و گواهی سازمان انرژی اتمی ایران ( در چهارچوب دستورالعمل مورد تفاهم این سازمان با وزارت تعاون کـه بـه گمرک اعلام می گردد) اخذ شود.

تبصره 1 ـ فهرست نوع و مقدار کالاهای قابل و رو د توسط مرزنشینان و میزان معافیت گمرکی آنها و همچنین تغییرات بعدی آن توسط کمیته ای زیر نظر و زارت بازرگانی و متشکل از و زارتخانه  های تعاو ن ،کشور و صنایع و معادن تهیه می شود و پس از تصویب اکثریت و زیران عضو کمیسیون اقتصاد هیأ ت دو لت با رعایت ماده (19) آیین  نامه داخلی هیأ ت دو لت قابل صدو ر خواهد بود. 

تبصره 2ـ تعهد ارزی برای صدور کالا توسط دارندگان کارت مبادلات مرزی یا شرکت تعاونی آنان در گمرک تودیع می  شود. مهلت ورود کالای وارداتی هشت ماه از تاریخ تودیع تعهد ارزی کالای صادراتی خواهد بود. در صورتی کـه کالای وارداتی ظرف مهلت مقرر وارد نشود، گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است عدم ایفای تعهد را جهت پیگیری قانونی بـه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منعکس نماید.

تبصره 3ـ شرایط مبادله کالا توسط دارندگان کارت مبادلات مرزی یا شرکت تعاونی آنان بـه شرح زیر می باشد:

1 ـ کالای وارداتی ساخت یا محصول کشورهای ممنوع المعامله نباشد.

2 ـ انجام صادرات و واردات کلیه کالاها منوط بـه رعایت مقررات بهداشت انسانی، دامی و نباتی و مقررات مربوط بـه انرژی اتمی می باشد.

ماده 18 ـ استفاده از مزایای موضوع ماده (10) قانون، توسط کارکنان و ملوانان شناو رهایی کـه بین سواحل جمهوری اسلامی  ایران و سایر کشورها تردد می  کنند، منوط بـه داشتن کارت شناسایی معتبر از سازمان بنادر و کشتیرانی است. کارکنان و ملوانانی کـه کارت مذکور را داشته باشند، از مزایای شرکت های تعاو نی مرزنشینان یا خانواده  های مرزنشین برخوردار می  باشند و می  توانند بـه تعداد افراد تحت تکفل خود کالاهای قابل و رو د شرکت ها یا خانواده های مذکور را با رعایت شرایط مقرر و با استفاده از تسهیلات پیش بینی شده و ارد و ترخیص نمایند.

تبصره ـ هر یک از کارکنان و ملوانان یاد شده می  توانند علاوه بر استفاده از مزایای مذکور برای چهار نوبت در سال و هر بار تا میزان چهار میلیون و چهارصد هزار ریال کالا از محل فهرست کالاهای قابل ورود توسط مرزنشینان را وارد و با استفاده از تسهیلات مقرر ترخیص نمایند. 

ماده 19 ـ افراد ساکن بخش های مرزی کشور کـه سه سال مستمر در این مناطق سکونت داشته و دارای اهلیت مندرج در ماده (211) قانون مدنی برای خرید و فروش کالا می باشند می توانند با دریافت کارت پیله وری بـه نام خود، نسبت بـه مبادلات مرزی در چهارچوب مقررات ماده (21) اقدام نمایند.

تبصره ـ کارت پیله وری توسط اداره بازرگانی محل صادر می گردد و دارای یکسال اعتبار از تاریخ صدور، می باشد.

ماده 20 ـ اصلاح 1401/05/19 ـ دارندگان کارت پیله وری می توانند بدون حق توکیل، ظرف یک سال اعتبار کارت خود، کالاهایی را کـه صادرات آنها مجاز یا با صادرات آنها موافقت کلی شده است، با رعایت مقررات مربوط بـه کشور یا کشورهای مقابل محل سکونت خود صادر کرده و در مقابل کالاهای صادر شده، کالاهای مجاز یا مشروط  مورد نیاز خود را ـ کـه فهرست آن توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه و اعلام می گردد ـ با کسب مجوزهای مربوط در جداول مقررات صادرات و واردات و پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی مربوط، از کشورهای مذکور و مناطق آزاد تجاری و صنعتی یا مناطق ویژه حراست شده گمرکی پس از اخذ ثبت آماری معتبر از سامانه جامع تجارت وارد و ترخیص نمایند. 

ماده 21 ـ کارگران و ایرانیان شاغل در خارج کشور کـه دارای کارنامه شغلی از وابسته کار جمهوری اسلامی ایران در کشور متوقف فیه یا وزارت کار و امور اجتماعی هستند، مجازند سالانه جمعاً تا سقف ارزشی هشتاد و هشت میلیون ریال ماشین  آلات صنعتی، ابزارآلات و مواد اولیه بـه استثنای اقلام موضوع فهرست زیر را با کسب مجوز وابسته کار یا وزارت کار و امور اجتماعی و بدون انتقال ارز از طریق کلیه مبادی ورودی کشور با پرداخت حقوق گمرکی و  سود بازرگانی یا از طریق مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی یا مناطق ویژه حراست شده گمرکی و با استفاده از (40 %) معافیت سود بازرگانی در مورد ماشین آلات و  ابزار و (20 %) معافیت سود بازرگانی در مورد مواد اولیه، بدون ارائه کارت بازرگانی و بدون اخذ مجوزهای مقرر در جداول مقررات صادرات و واردات با رعایت  سایر مقررات مربوط از گمرک ترخیص نمایند. برای ترخیص، ارائه کارنامه شغلی و مجوز وابسته کار یا وزارت کار و امور اجتماعی کافی است و حضور دارنده  کارنامه شغلی الزامی نمی  باشد.

تبصره 1 ـ منسوخ 1403/03/20 ـ کارگران و ایرانیان شاغل در خارج کشور کـه مشمول این ماده می باشند می توانند عاملیت واردات کالا را بـه تعاونی کارگران شاغل در خارج کشور یا در صورت نبودن تعاونی بـه اشخاص دیگر واگذار کنند. 

تبصره 2 ـ منسوخ 1403/03/20 ـ واردات کالا توسط کارگران یاد شده و ایرانیان شاغل در خارج کشور از سایر مبادی ورودی کالا و یا مازاد بر سقف مندرج در این ماده مطابق مقررات عمومی کشور خواهد بود.

ماشین  آلات، ابزارآلات و مواد اولیه کـه ورود آنها توسط کارگران و ایرانیان شاغل در خارج از کشور غیرمجاز است

1 ـ دستگاه چاپ ملخی.
2 ـ دستگاه چاپ روی نایلون.
3 ـ دستگاه بستنی  یخی اتوماتیک.
4 ـ دستگاه چاپ طلاکوب صحافی.
5 ـ ماشین بالانس تعمیرگاهی.
6 ـ مولتی تیلر.
7 ـ روتوتیلر.
8 ـ مبدل  های حرارتی.
9 ـ چرخ خیاطی برقی خانگی.
10 ـ ماشین ساخت درب چوبی.
11 ـ ماشینهای خراطی چوب.
12 ـ مینی لودر.
13 ـ کانال کن.
14 ـ انواع دیگهای بخار، دیگهای چدنی، مبدل  های حرارتی و غیره.
15 ـ خشک کن  های غلات و علوفه و سبزیجات (ثابت و متحرک).
16 ـ ماشین  آلات کشتار دام و طیور و سردخانه.
17 ـ ماشین  آلات و تجهیزات تولید خوراک دام و طیور.
18 ـ ماشین  آلات و تجهیزات جوجه کشی.
19 ـ ماشین آلات برداشت علوفه نظیر چاپر ـ بیلر ـ موور.
20 ـ چاپر خودرو علوفه.
21 ـ نیشکر و سورتینگ و بسته  بندی میوه.
22 ـ انواع ماشین  آلات تبدیل و پروسس.
23 ـ انواع موتور پمپ و الکتروپمپ.
24 ـ انواع کمپرسور باد و پمپ های خلاء.
25 ـ انواع پمپ ها.
26 ـ انواع سختی سنج.
27 ـ انواع اتوکلاوها.
28 ـ انواع پرس های ضربه ای، هیدورلیکی، قیچی، گیوتین.
29 ـ پرس بریک، لوله و آرماتور، خم  کن و آرماتوربر.
30 ـ ماشین  آلات تولید چرم.
31 ـ ماشین  های سند پلاست و شات پلاست.
32 ـ ماشین  آلات تولید سوسیس و کالباس.
33 ـ انواع لباسشویی  های صنعتی.
34 ـ دستگاه شیرینگ رپ.
35 ـ الکترو موتورهای سه فاز 30 اسب.
36 ـ دستگاههای رنگرزی پارچه و نخ.
37 ـ دستگاههای تولید فرش ماشینی.
38 ـ ماشینهای بافندگی پارچه بجز Air jet و Water jet.
39 ـ انواع الکتروموتور گیربکس دورثابت و متغیر و حلزونی.
40 ـ انواع جرثقیل  های پشت کامیونی.
41 ـ انواع بالابرهای صنعتی و ساختمانی و آسانسورها.
42 ـ جرثقیل  های موبیل کمتر از 30 تن.
43 ـ ماشین  آلات بوجاری آرد و غلات.
44 ـ کمپرسورهای فریونی.
45 ـ ماشینهای سنگبری.
46 ـ انواع بذرکار و ردیف کار.
47 ـ ریگ و رویتواتور و کلتیراتور.
48 ـ انواع سم  پاش (پشتی موتوری، فرغونی، زنبه  ای، پشتی تراکتوری).
49 ـ فاروئو.
50 ـ کاشت و برداشت سیب  زمینی.
51 ـ ماشینهای عمل  آوری پسته.
52 ـ مرزکش.
53 ـ انواع تریلر.
54 ـ شعله افکن.
55 ـ انواع دیسک ها.
56 ـ لولر.
57 ـ مته چاله کن.
58 ـ انواع خرمنکوب.
59 ـ سفیدکن برنج.
60 ـ انواع تراش انیورسال.
61 ـ صفحه  تراش کورس دار.
62 ـ اره لنگ.
63 ـ انواع فرزانیور سال افقی ـ عمودی.
64 ـ دریل رادیال.
65 ـ دریل ستونی.
66 ـ سنگ سمباده رومیزی و ماشین آلات سنگ تخت و سنگ  گرد.
67 ـ آچارتخت و آچاررینگ.
68 ـ انواع انبردست، دم باریک، فازمتر، پیچ گوشتی، انبر کلاغی، آچار فرانسه.
69 ـ انواع شیرآلات و اتصالات.
70 ـ انواع لیفتراک غیربرقی.
71 ـ انواع دستگاههای ترزیق پلاستیک.
72 ـ انواع الکتروموتورهای تک فاز تا چهار کیلووات.
73 ـ انواع تراکتور بین 50 تا 100 قوه اسب.
74 ـ گاوآهن اعم از یک طرفه و دو طرفه.
75 ـ مواد پرتوزا و یون زا.

ماده 22 ـ بازارچه مرزی محوطه ای است محصور و اقع در نقطه صفر مرزی و در جوار گمرکات مجاز بـه انجام تشریفات ترخیص کالا یا مکانهایی کـه طبق تفاهم نامه های منعقد شده بین جمهوری اسلامی  ایران و کشورهای همجوار تعیین می  شود. اهالی دو طرف مرز می  توانند کالاها و محصولات مورد نیاز را با رعایت مقررات صادرات و و اردات و ضوابط مقرر در این ماده بـه شرح زیر برای داد و ستد در بازارچه  ها عرضه نمایند:

1 ـ استقرار گمرک در درب و رو د و خرو ج بازارچه ضرو ری است و اعمال مقررات صادرات و و اردات و نظارت بر رعایت آن در بازارچه بر عهده گمرک می  باشد.

2 ـ صادرات کالا در بازارچه های مرزی تنها با ارایه تعهد نامه کتبی صادر کننده مطابق فرم تعهد ابلاغی کـه بـه تأ یید مسؤو ل بازارچه مرزی رسیده باشد، قابل انجام بوده و نیاز بـه ارایه تعهد ارزی نمی  باشد.

3 ـ و رو د و ترخیص کالا در بازارچه های مرزی تنها با ارایه فاکتور فرو ش غرفه های بازارچه  های مرزی کشور مقابل امکان پذیر بوده و نیاز بـه ارایه سایر مدارک از قبیل پیش برگ (پرو فرما) و بارنامه حمل نمی  باشد. ثبت آماری در محل هر بازارچه توسط نماینده و زارت بازرگانی انجام خواهد شد.

4 ـ در مواردی کـه کالای و ارده بـه بازارچه های مرزی، از بازارچه مرزی طرف مقابل تأ مین نشود و ارایه فاکتور فرو ش امکان پذیرنباشد، قیمت کالاهای و ارداتی توسط گمرک تعیین می  شود.

5 ـ و زارت بازرگانی سهم مبادلات، تغییر در آنها و  فهرست کالاهای قابل داد و  ستد در هر بازارچه را با در نظر گرفتن میزان فعالیت، امکانات و نیازمندیهای استان  های مرزی و تفاهم  های بـه عمل آمده با کشور مقابل و  مقررات صادرات و و اردات کشور، تهیه و اعلام می  نماید.

6 ـ و اردات کالاهای مجاز با گواهی سپرده ارزی، از طریق بازارچه  های مرزی، طبق مقررات مربوط بـه و رو د از محل گواهی سپرده ارزی، علاو ه بر حداکثر تعیین شده برای بازارچه  ها، مجاز می  باشد.

7 ـ مقررات مربوط بـه «و اردات قبل از صادرات» در بازارچه  های مرزی لغو می  شود.

8 ـ کلیه اشخاص حقیقی ساکن در مناطق مرزی و اشخاص حقوقی کـه در مناطق مذکور فعالیت می  نمایند، مجاز بـه فعالیت در بازارچه  های مرزی هستند.

9 ـ مبادلات در بازارچه  های مرزی پس از استقرار مأ موران و زارت بازرگانی، کشور، گمرک و نیرو ی انتظامی  و با اعمال دقیق مقررات مربوط در خصوص نوع و میزان کالاهای و ارداتی و صادراتی و دریافت حقوق دو لت، مجاز خواهد بود.

10  ـ منسوخ 1400/01/15 ـ کلیه اشخاص مجاز بـه فعالیت در بازارچه  های مرزی می  توانند در قبال صادرات کالا بـه کشور یا کشورهای مقابل، اقلام قابل مبادله در بازارچه  های مرزی را از طریق کلیه مبادی گمرکی و مناطق آزاد تجاری و صنعتی کشور با پرداخت سود بازرگانی و عوارض گمرکی و ارد و ترخیص نمایند. اسناد صادره کـه در گمرکات کشور تأ یید و رو د می شود برای رفع تعهدات ارزی ناشی از صادرات کالا از بازارچه  ها معتبر خواهد بود. گمرک ایران مکلف است تسهیلات لازم را برای رفع تعهدات ارزی ناشی از صادرات کالا از بازارچه  ها در کلیه مرزهای گمرکی کشور و همچنین مناطق آزاد تجاری و صنعتی بـه گونه ای فراهم نماید کـه از حمل مضاعف کالا جلوگیری شود.

تبصره 1 ـ فهرست بازارچه  های مرزی بـه شرح جدو ل پیوست تعیین می گردد.

تبصره 2 ـ ارایه پیشنهاد برای تأ سیس بازارچه  های مشترک مرزی جدید علاو ه بر شرایط موجود مستلزم تأ مین هزینه های مربوط بـه ایجاد تأ سیسات مورد نیاز گمرک در محل بازارچه  های مشترک مرزی می  باشد.

تبصره 3 ـ کلیه فعالیتهای مشابه از قبیل بازارچه  های امنیتی یا هر اسم و عنوان دیگر، از نظر حجم مبادلات، رو ش مبادله کالا و نوع کالاهای قابل مبادله، تابع مقررات و ضوابط این ماده می  باشد. 

ماده 23 ـ ایجاد تأسیسات اداری و زیربنائی، همچنین تأسیسات مورد نیاز گمرک برای استقرار مأموران خود و سایر سرمایه گذاریها در بخش ایرانی بازارچه مرزی، بـه عهده استانداری است ولی از نظر احداث بازارچه در نقطه صفر مرزی، چگونگی حفظ انتظامات و کنترل تردد افراد باید با مرزبانی هم آهنگی لازم به عمل آید.

تبصره ـ چگونگی فعالیت و تردد افراد بـه بازارچه را استانداری محل یا صدور مجوز مشخص می  کند.

ماده 24 ـ و رو د موقت:
و اردات قبل از صادرات مواد او لیه و کالاهای مورد نیاز در تولید، تکمیل، آماده سازی و بسته بندی کالاهای صادراتی موضوع ماده (12) قانون، مستلزم رعایت موارد ذیل می  باشد:

1 ـ شرایط صدو ر مجوز و اردات:

1  ـ 1 ـ اجازه و رو د موقت موضوع این ماده فقط بـه کارخانجات، شرکتها و و احدهای تولیدی (اعم از صنفی یا صنعتی) کـه دارای پرو انه معتبر می  باشند، داده خواهد شد. و احدهای بازرگانی و تعاو نیها در صورتی می  توانند از این مقررات استفاده نمایند کـه با و احدهای تولیدی دارای پرو انه معتبر قرارداد منعقد نموده باشند.

1  ـ 2 ـ حداکثر میزان و اردات مواد او لیه و کالاهای مورد مصرف معادل ظرفیت اسمی  سالانه و احدهای تولیدی سازنده یا تولیدکننده کالا می  باشد.

1  ـ 3 ـ صادرکنندگانی کـه نسبت بـه و رو د موقت مواد او لیه، قطعات و سایر ملزو مات تولیدی اقدام می  نمایند، موظفند حداقل بـه میزان یکصد و بیست و پنج درصد (125 %) ارزش کالای و ارداتی موقت، کالای ساخته شده صادر نمایند. 
چنانچه پس از انجام و ظیفه یاد شده، بخشی از کالاها و قطعات و ارد شده برای تولید کالا و مصرف در داخل کشور در نظر گرفته شود، آن بخش بـه عنوان و اردات قطعی محسوب گردیده و مشمول پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و سایر عوارض و مابه التفاو ت بـه مأ خذ زمان تبدیل اظهارنامه از حالت و رو د موقت «به حالت قطعی» خواهد بود.

تبصره ـ گمرک ایران موظف است ضرایب مورد عمل خود و ضرایبی را کـه از طریق و زارتخانه تولیدی ذی ربط بـه دست می  آو رد، از طریق مجاری مربوط بـه اطلاع عموم برساند.

1  ـ 4 ـ اجازه و رو د موقت لوازم بسته بندی در حد صادرات و احد تولیدی یا و احد صادراتی بـه تشخیص گمرک و در صورت لزو م پس از کسب نظر و زارتخانه تولیدی ذی ربط، مرکز توسعه صادرات ایران یا تشکل صادراتی ذی ربط صادر خواهد گردید.

2  ـ مهلت صدو ر کالاهای ساخته شده از مواد او لیه یا کالاهای تکمیل، آماده یا بسته بندی شده با کالاهای موضوع این ماده، یک سال پس از تاریخ و رو د مواد می  باشد. این مهلت در مورد کالاهایی کـه نیاز بـه زمان بیشتری دارند، با تشخیص و موافقت گمرک ایران تا یک سال دیگر قابل تمدید است.

تبصره ـ گمرک ایران موظف است در پایان هر ماه فهرست مواد او لیه و ارد شده حاو ی شماره حکم، شماره پرو انه، تاریخ پرو انه، مشخصات متقاضی، آدرس، نام کالا، میزان کالا، ارزش دلاری بر مبنای «سیف»، ردیف تعرفه، ارزش ریالی نوع و ثیقه و ضمانتنامه اخذ شده را تهیه و جهت بررسی و نظارت بـه و زارت بازرگانی و و زارتخانه تولیدی ذی ربط ارسال نماید.

3 ـ برای و رو د موقت کالاهای موضوع این ماده، گمرک با رعایت قانون امور گمرکی و آیین نامه اجرایی آن تعهد یا سفته بـه شرح زیر اخذ خواهد نمود:

3  ـ 1  ـ در مورد کارخانجات، شرکتها و و احدهای تولیدی دو لتی، سفته یا تعهد کتبی بـه تشخیص گمرک ایران.

3  ـ 2 ـ در مورد کارخانجات، شرکتها و واحدهای تولیدی غیردولتی ، نمونه و خوشنام با اخذ تعهد یا سفته و بقیه واحدهای غیردولتی با اخذ سفته یا ضمانتنامه بانکی تا یک برابر حقوق ورودی بـه تشخیص گمرک ایران

3  ـ 3 ـ در مورد بازرگانان و اصناف ، سفته یا ضمانتنامه بانکی تا یک برابر حقوق ورودی بـه تشخیص گمرک ایران.

تبصره 1 ـ اخذ و ثایق یاد شده مانع از اجرای مفاد قانون امور گمرکی در خصوص کالاهایی کـه با استفاده از مزایای این ماده و ارد، اما ظرف مهلت مقرر یا مهلت  های تمدید شده صادر نشده است، نخواهد شد.

تبصره 2 ـ گمرک ایران موظف است حداکثر تسهیلات را برای صادرکنندگان نمونه و خوشنام ارایه نماید. دستورالعمل این بند توسط گمرک ایران تهیه و بـه اطلاع عموم خواهد رسید.

4 ـ مرجوع نمودن عین مواد او لیه و کالاهای و رو د موقت بلامانع است. تشخیص و انطباق مواد و کالاهای مرجوعی با مواد و کالاهای و رو د موقت با گمرک ایران است. 

ماده 25 ـ منسوخ 1403/03/20 ـ دستورالعمل استرداد:

در صورتی کـه مقدار مواد اولیه، اجزا و قطعات، لوازم بسته  بندی و سایر کالاهای خارجی مصرف شده در تولید، آماده  سازی و بسته  بندی کالای صادراتی برای  گمرک مشخص باشد باید بر اساس قیمت روز (بر مبنای سیف) مواد اولیه مثل یا مشابه مواد مذکور و درصد حقوق گمرکی، سود بازرگانی و سایر عوارض متعلق به آنها در آن تاریخ، میزان مبلغ قابل استرداد را محاسبه و نسبت بـه مسترد نمودن آن اقدام نماید. چنانچه مقادیر مواد بکار رفته برای گمرک مشخص نباشد باید از  وزارتخانه تولیدی ذی ربط استعلام و بر اساس آن مبلغ قابل استرداد را محاسبه نماید. گمرک موظف است ضرایب مورد عمل خود و ضرایبی را کـه از طریق وزارتخانه تولیدی ذی ربط بدست می  آورد از طریق مجاری مربوط بـه اطلاع سازمانهای ذی ربط و بازرگانان برساند. گمرک همچنین موظف است ضرایب مذکور را در مجموعه هایی گردآوری و تکثیر نموده و در اختیار متقاضیان قرار دهد.

در مواردی کـه صادر کننده بـه نظر گمرک یا وزارتخانه تولیدی معترض است می  تواند رأساً موضوع را بـه کمیسیون موضوع تبصره یک ماده 14 قانون کـه بـه  مسؤولیت مرکز توسعه صادرات ایران در آن مرکز تشکیل می گردد منعکس نماید.

تبصره 1 ـ کالاهایی کـه ساخت ایران نبوده و فقط تکمیل، آماده سازی یا بسته  بندی آنها در ایران صورت گرفته باشد نیز مشمول این ماده خواهد بود.

تبصره 2 ـ ایفای تعهدات موضوع ماده 12 قانون از لحاظ مقدار یا تعداد کالای وارد شده بـه صورت ورود موقت بر اساس ضرایب موضوع این ماده محاسبه  خواهد شد.

ماده 26 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ محصولات پایین دستی نفت شامل: نفت خام، نفت کوره، نفت سفید، گازوئیل، بنزین از لحاظ پیمان یا تعهد ارزی مشمول مقررات خاص خود می  باشد.

ماده 27 ـ فهرست و شرایط کالاهای قابل و رو د با ارز حاصل از صادرات:
و زارت بازرگانی می  تواند علاو ه بر کالاهایی کـه و اردات آنها بر اساس مقررات موجود و با استفاده از ارز حاصل از صادرات توسط و احدهای تولیدی و تجاری مجاز است، با هماهنگی بانک مرکزی جمهوری اسلامی  ایران پس از حذف مجوز و رو د با هماهنگی و زارتخانه ذی ربط، اقلام دیگری را بـه فهرست کالاهای مذکور اضافه و بـه اطلاع عموم برساند.

تبصره 1 ـ رعایت شرایط و رو د و کلیه ضوابط نظیر بهداشت انسانی، نباتی و حیوانی و استاندارد بر اساس جداو ل مقررات صادرات و و اردات و قوانین جاری کشور جهت و اردات کالاهای موضوع فهرست یاد شده در این ماده الزامی است.

تبصره 2 ـ و اگذاری گواهی سپرده ارزی بـه سایر و اردکنندگان، از طریق بازار بورس او راق بهادار برای و اردات اقلام یاد شده در این ماده بلامانع است.

تبصره 3 ـ ارز حاصل از صدو ر خدمات فنی و مهندسی، هتلداری، خدمات تجاری، حمل و نقل ترانزیتی ، خدمات انسانی و درآمد کارگران و کارکنان ایرانی خارج از کشور و سایر موارد خدماتی با تشخیص و زارت بازرگانی و با هماهنگی سایر دستگاه ها، ارز حاصل از صادرات تلقی می  گردد و کلیه مزایا و مراحل تشویق پیش بینی شده برای صادرات کالا برای صادرات خدمات هم معتبر و لازم الاجرا است.

تبصره 4 ـ و اردات مواد او لیه، قطعات، تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز و احدهای تولیدی در ازای صدو ر محصولات تولیدی خود بلامانع است. این گونه و احدها می توانند معادل ارزش کالای و ارده (بر طبق برگ سبز گمرکی) تعهدات ارزی مربوط را تسویه نمایند. در صورت برو ز اختلاف بین متقاضی و گمرکات کشور در زمینه تولیدی بودن و احد صادراتی و کالای صادره مرجع تشخیص، و زارتخانه ذی ربط (صادرکننده مجوز فعالیت) خواهد بود. 

تبصره ـ مهلت استفاده از پروانه صادراتی با کسب مجوز وزارت بازرگانی یک سال از تاریخ صدور می  باشد.

ب ـ کالاهای موضوع این ماده را می توان بـه میزان ارزشی کـه در پروانه صادراتی مندرج است، وارد نمود.

ماده 28 ـ و زارت بازرگانی با همکاری و زارت اموراقتصادی و دارایی موظف است کار ادغام مابه  التفاو ت سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان و عوارض گمرکی و غیره، موضوع ماده (15) این قانون را با ملاک قراردادن حدو د رقم ریالی آنها در سال 1378، در سود بازرگانی بـه پایان رسانده و برای اجرا بـه گمرک ابلاغ نماید. تا ابلاغ میزان سود بازرگانی قابل دریافت بر اساس ادغام مبالغ یاد شده، دریافتی  های مذکور بـه میزان مبلغ ریالی آنها و بر اساس مأ خذ قبلی قابل و صول خواهد بود. 

تبصره ـ بـه وزارت راه و ترابری اجازه داده می شود قطعات یدکی هواپیماها و تجهیزات و ابزارهای مخصوص تعمیراتی و تجهیزات ناوبری هوایی را با معافیت  از پرداخت سود بازرگانی ترخیص نماید.

ماده 29 ـ منسوخ 1381 ـ  زمان اجرای تغییرات سود بازرگانی : کالاهایی کـه در زمان ابلاغ تغییرات سود بازرگانی بـه گمرک ایران، در گمرک موجود باشد مشمول تغییرات خواهد بود.

ماده 30 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ بررسی قیمت جهت ثبت سفارش:
در صورتی کـه بررسی قیمت کالاهای وارداتی در مراحل سفارش ضرورت پیدا کند وزارت صنعت، معدن و تجارت می تواند نسبت بـه ارجاع پرونده ثبت سفارش برای اخذ نظر گمرک جمهوری اسلامی ایران اقدام نماید.

ماده 31 ـ منسوخ 1400/01/15 ـ مسافران ایرانی یا غیر ایرانی کـه از خارج کشور یا از مناطق آزاد تجاری، صنعتی بـه کشور و ارد می  شوند، علاو ه بر اسباب سفر و اشیای شخصی مستعمل همراه خود کـه بـه شرط غیر تجاری بودن از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف است، می توانند در سال یک بار کالا بـه ارزش حداکثر (80) دلار با معافیت از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی، و مازاد بر ارزش مذکور را با پرداخت حقوق گمرکی و دو برابر سود بازرگانی و ارد و ترخیص نمایند، مشرو ط بر اینکه کالاهای مزبور از نوع کالاهای ممنوع شرعی یا قانونی نبوده و جنبه تجاری نداشته باشند.

تبصره 1 ـ منسوخ 1379 ـ تشخیص مصادیق لوازم شخصی با گمرک ایران می  باشد.

تبصره 2  ـ منسوخ 1379 ـ کالاهایی کـه براساس فهرست کالاهای همراه مسافر و زارت بازرگانی موضوع تبصره (1) ماده (17) قانون مقررات صادرات و و اردات قابل ترخیص نباشند، مشمول تسهیلات این ماده نخواهند بود. 

ماده 32 ـ کالای همراه مسافر خروجی:

مسافران خروجی اعم از اینکه ایرانی باشند یا خارجی می  توانند علاوه بر وسایل سفر و لوازم شخصی، کالاهای ایرانی بـه هر میزان و کالای غیر ایرانی تا سقف  مقرر در آیین نامه مسافران ورودی را همراه ببرند مشروط بر آنکه هر دو گروه کالا جنبه تجاری پیدا نکند.

تبصره 1 ـ خروج اشیای عتیقه و کتب خطی ممنوع است.

تبصره 2 ـ اصلاح 1397/12/15 ـ هر مسافر می تواند تا سقف (24) مترمربع فرش دستباف و تا سقف (40) مترمربع گلیم دستباف بـه همراه خود از کشور خارج نماید و محدودیتی از نظر تعداد قطعات فرش و گلیم همراه مسافر در سقف متراژ مذکور وجود نخواهد داشت.

تبصره 3 ـ خارجیانی کـه بطور رسمی در ایران بـه کار یا تحصیلات حوزوی یا دانشگاهی اشتغال دارند در پایان کار یا تحصیل می  توانند لوازم منزل خود را در  حد متعارف بدون ارائه مجوز یا کارت بازرگانی از کشور خارج نمایند.

ماده 33 ـ و زارت بازرگانی (کمیته دائمی  نرخ گذاری کالاهای صادراتی) موظف است قیمت کالاهای صادراتی و تغییرات آن را بر اساس حدو د قیمت فرو ش آنها در بازارهای بین المللی تعیین و کالا بـه گمرک ایران اعلام نماید. این قیمتها برای استفاده آماری گمرک و تعیین میزان تعهد ارزی صادرکنندگان در هنگام خرو ج کالاست.

ماده 34 ـ ارسال نمونه کالا:

ارسال کالا اعم از ساخت داخل یا خارج بـه عنوان نمونه تجاری، یا برای آزمایش، تجزیه یا تعمیر در صورتی کـه حجم تجاری نداشته و از انواع ممنوع الصدور  شرعی یا قانونی نبوده و از نوع عتیقه نیز نباشد، بدون مطالبه کارت بازرگانی، و مجوز صدور بلامانع است و مازاد بر آن با کسب مجوزهای لازم و رعایت مقررات مربوط میسر خواهد بود. 
در صورتی کـه خروج کالا از این طریق در رابطه با کالاهایی، در مجموع بـه صورت یک جریان تجاری درآید وزارت بازرگانی می تواند  فهرست آن کالاها را برای جلوگیری از خروج بـه گمرکات اعلام نماید.

ماده 35 ـ برگزاری، نمایشگاههای بین المللی داخلی و خارجی و و رو د و خرو جی کالاهای نمایشگاهی.

الف ـ برگزاری نمایشگاه در داخل و خارج از کشور:
برگزاری نمایشگاه بـه نام جمهوری اسلامی  ایران در خارج از کشور و همچنین برگزاری نمایشگاه بین المللی در داخل کشور بـه منظور معرفی و عرضه محصولات و فرآو رده های ایرانی و خارجی منوط بـه کسب مجوز از و زارت بازرگانی و برگزاری نمایشگاه نظامی منوط بـه کسب مجوز از و زارت دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح است.

ب ـ اصلاح 1398/09/13  ـ و رو د کالاهای نمایشگاهی:

1  ـ و رو د موقت کلیه کالاهای نمایشگاهی شرکت کنندگان در نمایشگاههای بین المللی داخلی با تأ یید و زارت بازرگانی و با رعایت قوانین و مقررات مربوط مجاز است. تعهد سفارتخانه های ذی ربط بـه جای سپرده نقدی قابل قبول می باشد.

2  ـ و زارت بازرگانی می تواند برای هر یک از کالاهای بـه نمایش گذاشته شده در نمایشگاه بین المللی بازرگانی تهران و کلیه نمایشگاههای بین المللی اعم از بازرگانی و تخصصی کـه توسط یا با مجوز و زارت مربوط در داخل کشور برگزار می  گردد بـه تعداد محدو د و معین اجازه ترخیص صادر نماید.

3 ـ آن دسته از ماشین آلات و سایر کالاها کـه بـه صورت موقت در داخل کشور برای نمایش در نمایشگاه های بین المللی – تخصصی قرار داده می شوند، مشروط بـه عدم امکان ساخت داخل و با تأیید وزارت صنعت، معدن و تجارت از سود بازرگانی هنگام ترخیص قطعی معاف خواهند بود.

ج ـ اصلاح 1399 ـ خرو ج کالاهای نمایشگاهی:

کالاهایی کـه با مجوز و زارت بازرگانی بـه میزان متعارف بـه منظور عرضه در نمایشگاههای خارجی، بـه خارج از کشور ارسال می  گردد، بدو ن مطالبه کارت بازرگانی و مجوز صدو ر و بدو ن سپردن پیمان ارزی با رعایت سایر مقررات، قابل خرو ج از کشور می  باشند.

خروج موقت آثار فرهنگی و هنری مرتبط با شرح وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با قدمت کمتر از یکصد سال) توسط نهادهای دولتی و غیردولتی بـه منظور برگزاری نمایشگاه های فرهنگی و هنری در خارج از کشور با تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجاز می باشد.

ماده 36 ـ اصلاح 1399 ـ صدور کتب، نشریات، فیلم، نوار تابلو نقاشی و سایر آثار فرهنگی و هنری: صدور کتب و نشریات، فیلم و نوار کـه نشر و پخش آنها در کشور ممنوع  نیست، مجاز است. صدور تابلو نقاشی و سایر آثار فرهنگی و هنری با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجاز می باشد. 

ماده 37 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ صدور کالا از طریق پست:
ارسال کالا از طریق پست با حفظ جنبه غیر تجاری بـه استثنای کالاهایی کـه شرعاً یا قانوناً ممنوع الصدور هستند بدون مطالبه کارت بازرگانی و مجوز صدور با رعایت سایر مقررات مجاز است. چنانچه خروج برخی کالاها از این طریق بـه صورت یک جریان تجاری درآید وزارت بازرگانی می  تواند  فهرست کالاهای مذکور را برای جلوگیری از خروج آنها بـه گمرک اعلام نماید. 

تبصره 1 ـ اصلاح 1403/03/20 ـ سقف میزان کالای خارجی قابل ارسال از طریق پست حداکثر 80 دلار برای هر نفر خواهد بود.

تبصره 2 ـ الحاق 1403/03/20 ـ هر شخص مطابق دستورالعمل مشترک وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادی و دارایی و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یکبار در سال میتواند تا سقف (24) مترمربع فرش دستباف ایرانی و تا سقف (40) مترمربع گلیم دستباف، از کشور با رویه پستی خارج نماید و محدودیتی از نظر تعداد قطعات فرش و گلیم در سقف مساحت (متراژ) مذکور وجود نخواهد داشت.

ماده 38 ـ و اردات قطعی کالا بـه صورت بدو ن انتقال ارز:

1 ـ قطعات یدکی، ابزار برشی، قالب نو یا مستعمل و نمونه کالا (برای تحقیق و کپی برداری) برای و احدهای تولیدی، آموزشی یا تحقیقاتی همچنین نمونه دار و (فرآو رده های دارو یی، مواد او لیه و مواد جانبی) و مواد مورد نیاز برای بسته بندی آن، تجهیزات و ملزو مات پزشکی، آزمایشگاهی و بهداشتی، شیر و غذای کودک، کتب و نشریات و تجهیزات آزمایشگاهی و ملزو مات تحقیقات علمی  برای دانشگاههای علوم پزشکی در صورتی کـه جنبه تجاری نداشته باشد، رأساً بـه نام و احد تولیدی یا مؤسسه آموزشی یا تحقیقاتی یا درمانی مربوط قابل و رو د و ترخیص است.

2 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ در صورت کسر تخلیه، ضایعات کالای و ارداتی، نقص فنی قطعات و دستگاه ها و مغایرت کالای و ارداتی با کالای سفارش شده کـه فرو شنده خارجی ملزم بـه ارسال کالای مجانی برای جبران خسارت می  گردد، کالای ارسالی با تشخیص گمرک ایران و موافقت و زارت بازرگانی قابل و رو د و ترخیص است. 

تبصره 1  ـ کسری محتویات محموله های (C.K.D) کارخانجات مونتاژ کـه پس از ترخیص کالا از گمرک معلوم می  گردد، تنها با تشخیص و زارتخانه تولیدی ذی ربط و موافقت و زارت بازرگانی قابل ترخیص خواهد بود.

تبصره 2 ـ اقلام و ارداتی مورد نیاز و احدهای تولیدی کـه پس از ترخیص از گمرک مشخص شود فاقد کیفیت مورد سفارش بوده، با تأ یید و زارتخانه تولیدی ذی ربط و تأ یید و زارت بازرگانی قابل ترخیص است.

3 ـ در مواردی کـه خریدار موفق بـه اخذ تخفیف از فرو شنده شود با مشخص نمودن ارتباط مورد با و اردات قبلی خود، و اردات و  ترخیص کالای  ارسالی بابت تخفیف  با تشخیص گمرک ایران و  موافقت  و زارت بازرگانی بلامانع است.

4 ـ کاتالوگ، برو شور، تقویم، کتابچه، (C.D)، دیسکت، نوار و میکرو فیلم حاو ی مشخصات فنی و تجاری کالا، اسناد مربوط بـه حمل کالا، نقشه های فنی و نمونه های فاقد بهای ذاتی (نظیر تابلو منسوجات و غیره) بدو ن پرداخت سود بازرگانی و بدو ن کسب مجوزهای مقرر در جدو ل ضمیمه این آیین  نامه قابل ترخیص می باشد.

5 ـ کالاهای مورد نیاز پیمانکاران و مشاو ران، با تشخیص و موافقت سازمان دو لتی ذی ربط و موافقت و زارت بازرگانی قابل و رو د و ترخیص است.

6 ـ و رو د و ترخیص موقت یا قطعی کتب و نشریات، لوح فشرده (CD) دیسکت، نوار و میکرو فیلم حاو ی مطالب علمی  و فرهنگی و سایر محصولات صنعت چاپ، تکثیر و کپی برداری در زمینه های علمی  و فنی مشرو ط بر آن کـه از نوع ممنوع شرعی یا قانونی نباشد، با موافقت و زارتخانه های علوم، تحقیقات و فناو ری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حسب مورد و در سایر زمینه ها با موافقت و زارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بدو ن ارائه مجوز دیگر قابل انجام است.

7 ـ اجزا، قطعات، تجهیزات و لوازم مورد نیاز خط تولید و احدهای تولیدی داخلی کـه بر اساس قرارداد فرو ش از طرف فرو شندگان خارجی بـه صورت رایگان بـه نام و احد تولیدی ارسال می  گردد، بـه تشخیص و زارتخانه تولیدی ذی ربط و موافقت و زارت بازرگانی قابل ترخیص خواهد بود.

8 ـ اجزا، قطعات و لوازم مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری و خدمات پس از فرو ش دستگاههای خارجی موجود در داخل کشور توسط نمایندگی  های مجاز، با کسب مجوزهای لازم قابل ترخیص می باشد. 

9  ـ  و رو د و ترخیص هرگونه کالای مجاز اعلام شده توسط و زارت بازرگانی بـه صورت بدو ن انتقال ارز و با انجام ثبت سفارش و پرداخت حق ثبت سفارش و سایر حقوق قانونی قبل از ترخیص کالا و بدو ن ارایه هرگونه مجوز دیگری مجاز است.

10 ـ الحاق 1404/01/10 ـ کلیه کالاهای اهدایی سازمان ها، نهادهای بین المللی بشردوستانه و خیّرین (با تأیید وزارت امورخارجه) بـه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان های تابعه، دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی.

ماده 39 ـ و رو د کالا از طریق پست:

ترخیص کالاهایی کـه از طریق پست و ارد می شود بـه استثنای اقلامی کـه و رو د آنها از نظر شرعی یا قانونی ممنوع است مشرو ط بر آن کـه جنبه تجاری پیدا نکند تا ارزش حداکثر پنجاه (50) دلار بـه نام هر نفر بدو ن پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی، بدو ن مطالبه کارت بازرگانی و مجوزهای مقرر در جدو ل مقررات صادرات و و اردات، بلامانع است. در صورتی کـه و رو د کالا از این طریق بـه صورت یک جریان تجاری در آید یا مشکلات دیگری را برای کشور ایجاد کند، و زارت بازرگانی می  تواند با هماهنگی و زارت پست و تلگراف و تلفن فهرست کالاهای مذکور را برای جلوگیری از ترخیص بـه گمرک اعلام نماید.

تبصره ـ و رو د کالاهای موضوع ماده (38) (بدو ن انتقال ارز) از طریق پست نیز امکان پذیر می  باشد. 

ماده 40 ـ مدت اعتبار ثبت سفارش وزارت بازرگانی و حداکثر مدت اعتبار برای اعتبارات اسنادی و بروات اسنادی:

مدت اعتبار ثبت سفارش وزارت بازرگانی توسط وزارت بازرگانی تعیین و اعلام می  شود و مدت اعتبار اعتبارات اسنادی و بروات اسنادی توسط بانک مرکزی تعیین و اعلام خواهد گردید. مهلت های مذکور کـه در ابتدای هر سال توسط وزارت بازرگانی و بانک مرکزی حسب مورد تعیین و اعلام می گردد برای کلیه  سازمانهای ذیربط لازم  الرعایه خواهد بود. موارد خاص با توافق طرفین انجام خواهد شد.

تبصره 1 ـ تمدید اعتبارات اسنادی و ثبت سفارش کـه واردات کالای موضوع آنها ممنوع می  گردد یا شرط ورود آنها در جهت محدودیت تغییر می کند منوط بـه  موافقت وزارت بازرگانی است.

تبصره 2 ـ حداکثر مهلت حمل کالاهای تجاری از محل بروات اسنادی از تاریخ ثبت سفارش در بانک توسط بانک مرکزی تعیین می  شود.

تبصره3 ـ اصلاح 1401/05/19 ـ چنانچه ثبت سفارش در زمان اظهار کالا معتبر باشد، ترخیص بدون تمدید اعتبار ثبت سفارش، مجاز است. 

تبصره 4 ـ الحاق 1401/05/19 ـ مهلت اعتبار بروات و اعتبارات اسنادی، ثبت سفارش و تمدید آنها برای کالاهای کشاورزی موضوع قانون تمرکز وظایف و اختیارات مربوط بـه بخش کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی مصوب 1391 توسط وزارت جهاد کشاورزی تعیین و بـه وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می شود. 

ماده 41 ـ و رو د کالا بـه صورت تجاری منوط بـه گشایش اعتبار در بانک می  باشد.

تبصره ـ موارد زیر مشمول مقررات این ماده نمی باشد:

1  ـ کالاهای قابل و رو د بـه صورت بدو ن انتقال ارز.

2  ـ کالاهای قابل و رو د از طریق بازارچه  های مرزی کـه در چارچوب مصوبات مربوط اقدام می  شود.

3  ـ کالاهای مورد نیاز خانوارهای مرزنشین، شرکتهای تعاو نی آنها، پیله و ران، ملوانان، کارکنان شناو رها، کارگران و ایرانیان شاغل در خارج از کشور طبق فهرستی کـه در این آیین  نامه آمده است و در حد مقرر در آن.

4  ـ سایر موارد مستند بـه قوانین و مقررات .

ماده 42 ـ اصلاح 1401/12/28 ـ چگونگی ورود کالاهای مستعمل:

1 ـ ورود خودروهای مستعمل از جمله راهسازی در چهارچوب قانون مربوط و آیین  نامه اجرایی آن امکان  پذیر می  باشد.

2 ـ ورود تجهیزات، دستگاهها و ماشین آلات مستعمل برای خط تولید با رعایت مقررات مربوط منوط بـه تائید وزارتخانه تولیدی ذیربط می  باشد.

3 ـ در سایر موارد ورود کالاهای مستعمل با رعایت مقررات مربوط منوط بـه موافقت کمیته موضوع ماده (1) این آیین نامه است.

تبصره ـ  گمرک ایران موظف است کالا های مستعمل موضوع این ماده ، بـه استثنای ماشین آلا ت و تجهیزات خط تولید وارده از محل سرمایه گذاری خارجی در چهارچوب قانون جلب و حمایت سرمایه های خارجی بـه تایید سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران ، را بر مبنای قیمت کالای نو مشابه قیمت گذاری نماید. 

ماده 43 ـ اصلاح 1400/05/03 ـ کمیته توسعه صادرات:

به منظور جلب همکاری و هماهنگی کلیه دستگاههای دولتی و عمومی و اتخاذ سیاستهای لازم جهت ایجاد تسهیلات و تشویق و توسعه صادرات غیر نفتی و سرمایه  گذاریهای لازم در این جهت و شناسایی مشکلات و موانع صادرات و کوشش در رفع آنها و حذف تشریفات زائد کمیته ای بنام کمیته توسعه صادرات غیر نفتی مرکب از رئیس جمهوری و وزرای بازرگانی، صنایع، صنایع سنگین، کشاورزی، معادن و فلزات، نفت، جهاد سازندگی، تعاون، اقتصاد و دارایی، کار و اموراجتماعی، راه و ترابری، رئیس کل گمرک ایران، رئیس کل مرکز توسعه صادرات ایران، رئیس کل بانک مرکزی و رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران)  و رئیس اتاق تعاون تشکیل می  گردد. این کمیته می تواند کمیته های فرعی و تخصصی تشکیل داده و بـه آنها تفویض اختیار نماید. 

تبصره 1 ـ لازم است در کمیته مزبور حسب مورد از کارشناسان و نمایندگان صادر کنندگان بخش خصوصی و تعاونی و عمومی دعوت بعمل آمده و بدون  داشتن حق رأی شرکت نمایند.

تبصره 2 ـ کمیته مزبور مکلف است کمیته ای را در هر استان زیر نظر استاندار و عضویت نمایندگان ثابت و تام  الاختیار دستگاههای مذکور در ماده فوق تشکیل  دهد.

تبصره 3 ـ دبیرخانه کمیته مرکزی توسعه صادرات در مرکز توسعه صادرات ایران مستقر خواهد بود.

ماده 44 ـ خط  مشی و چگونگی مصرف و استفاده از وجوه موضوع مواد 19 و 20 قانون بـه پیشنهاد وزارت بازرگانی و تصویب هیأت وزیران تعیین خواهد شد.

ماده 45 ـ اصلاح 1400/05/03 ـ جهت کسب آمادگی های لازم برای اجرای ماده 22 قانون، اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) یا اتاق تعاون حسب مورد موظفند از ابتدای سال1373 برای آن دسته از صادرکنندگان فرشهای 30 رج بـه بالا کـه خواستار شناسنامه فرش هستند با رعایت نکات زیر نسبت بـه صدور شناسنامه مورد تقاضای آنان اقدام نماید.

1 ـ اطلاعات مربوط بـه فرش از قبیل: محل و تاریخ بافت، نام نقشه، جنس تار و پود و پرز، نوع گره، طول، عرض، قطر، میزان یک نواختی لبه ها، ثبات رنگ، به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی در شناسنامه درج گردد.

2 ـ یک قطعه عکس واضح از فرش مورد تقاضا بـه صورت رنگی تهیه و بـه شناسنامه ضمیمه گردد.

3 ـ اطلاعات موضوع بند (1) با عکس موضوع بند (2) پس از مهر شدن توسط اتاق بـه صورت یک مجموعه غیر قابل تفکیک درآمده و در اختیار متقاضی قرار گیرد. 

فهرست مصوبات تنفیذی موضوع ماده (46) ـ آئین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات

ردیف    
شماره    
تاریخ    
خلاصه موضوع مصوبه

1    
60 ـ4/4م ن    
12 /8 /1365    
معافیت از پرداخت سود بازرگانی کالاهای وارداتی بـه نام شرکت کنندگان خارجی در نمایشگاههای دولتی با حذف نام مرکز تهیه و توزیع کالا

2    
89010/ت810 هـ    
12 /9 /1368    
واردات بدون انتقال ارز اوراق و مدارک مارکدار موردنیاز بانکها

3    
7064/ت143 هـ    
7 /4 /1371 *    
* با حذف عبارت «ثبت سفارش و» از بند یک مصوبه
ـ ورود قطعات وارداتی ماشین آلات و ابزار موردنیاز واحدهای ساخت شناور بدون پرداخت سود بازرگانی

4    
5493ـ74/م/ت13936هـ    
8 /8 /1374    
ترخیص کالا با ارایه حداقل اسناد با تعهد وزیر یا بالاترین مقام سازمان های مستقل (فقط برای یک ماه)

5    
125421/ت17703هـ    
29 /11 /1375    
تجویز ورود بدون انتقال ارز کالا بنام پروژه های وزارتخانه های دولتی کـه بـه عنوان جبران خسارت وارد می گردد.

6    
50973/ت17443هـ    
5 /3 /1376    
شرایط ورود کالا از ترکمنستان برای عرضه در بازارچه مشترک مرزی باجگیران فقط بندهای «2»، «5» و «6» با کاهش مبلغ 000‚500‚2 دلار بـه یک میلیون دلار (موضوع بند «4» مصوبه شماره 32231/ت19856هـ مورخ 18/5/1377 در بند «2»)

7    
7473/ت18439هـ    
11 /5 /1376*    
* با حذف ماده (3) آن
ـ معافیت سود بازرگانی کالاهای اهدایی بـه بنیاد امور بیماریهای خاص

8    
77137/ت19261هـ    
2 /12 /1376    
ورود اسب ورزشی و وسائل و ابزار ورزش سوارکاری و چوگان با معافیت از سود بازرگانی.

9    
12981/ت19746ک    
31 /3 /1377    
ورود مواد اولیه و قطعات منفصله واحدهای تولیدی از مناطق آزاد بـه داخل کشور.

10    
11273/ت21132هـ    
8 /3 /1378    
تجویز واگذاری امتیاز واردات درمقابل صادرات بـه کشورهای مشترک المنافع بـه دیگر واردکنندگان.

11    
67027/ت19966هـ    
17 /3 /1378    
تجویز ورود کالا در مقابل ارز حاصل از اشتغال ایرانیان خارج از کشور .

12    
11980/ت20626هـ    
28 /3 /1379    
معافیت از پرداخت سود بازرگانی برای اقلام وارداتی موردنیاز متروی مشهد

13    
15031/ت22314هـ    
19 /4 /1379    
معافیت از پرداخت سود بازرگانی برای اقلام وارداتی موردنیاز متروی تهران

14    
43016/ت25705هـ    
24 /4 /1381    
ابقاء کمیته چهارنفره و وظایف آن با جایگزینی نام جناب آقای دکتر ابراهیم شیبانی رییس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

15    
10083/ت26572هـ    
25 /3 /1381    
ترخیص خودروهای نمونه عرضه شده در نمایشگاهها توسط شرکت کنندگان خارجی حداکثر پنج دستگاه از نمونه های مختلف بـه شرط آنکه بیش از یکسال از ساخت آن نگذشته باشد

16    
18470/ت26775هـ    
24/4/1381    
معافیت سود بازرگانی کالاهای اهدایی بـه فدراسیون فوتبال

17    
16919/ت26164هـ    
3 /7 /1381    
تجویز ورود حداکثر پنج دستگاه خودرو از هر مدل توسط سازندگان داخلی

18    
30566/ت27256هـ    
20 /7 /1381    
تسهیلات ویژه برای کالاهای قابل ورود و عرضه در فروشگاه ترکمنستان در شهر مشهد مقدس

19    
45243/ت27723 هـ    
1 /10 /1381    
شرایط تجویز ورود خودروهای تولید داخلی کـه قبلا صادرگردیده است.

20    
58299/ت28115 هـ    
4 /12 /1381    
تجویز ورود شاسی متحرک مخصوص تولید ماشین های آتش نشانی بدون شرط داشتن نمایندگی رسمی

21    
65777/ت23410 هـ    
24 /12 /1381    
واردات اقلام مورد نیاز تعمیر شناورها با معافیت از پرداخت سود بازرگانی

22    
63738/ت28307 هـ    
28 /12 /1381    
تجویز واردات انواع مرکبات

23    
45309/ت27753 هـ    
13 /8 /1382*    
* اعتبار این مصوبه صرفا برای سال 1383 تنفیذ می گردد.
اعطای تسهیلات برای اشخاصی کـه تا پایان سال1383 اقدام بـه ورود موقت کالا نموده و حکم قضایی قطعی برای آنها صادر نشده است.

24    
18758/ت28817 هـ    
10 /4 /1382    
آیین نامه ضوابط فنی واردات خودرو

25    
15570/ت28860 هـ    
11 /4 /1382    
آیین نامه اجرایی خروج محصولات فرهنگی و هنری

26    
28580/ت28985ک    
26 /6 /1382    
تخفیفات ترجیحی برای سود بازرگانی خودرو درصورت از رده خارج کردن خودروهای فرسوده

27    
816911/ت29059 هـ    
1 /8 /1382    
شرایط صدور مجوز در مواقعی کـه کشورهای خاص مورد تحریم تجاری قرار می گیرند.

28    
43247/ت27845 هـ    
4 /8 /1382    
تفویض اختیار تعیین سود بازرگانی کالاهایی کـه قبل از نیمه اول سال 1380 ثبت سفارش شده ولی در همان سال دچار تغییرات در سود بازرگانی شده اند بـه کمیسیون ماده یک

29    
61044/ت30798 هـ    
25 /11 /1382    
ترخیص کالاهای ساخت کشور مغرب جهت شرکت در نمایشگاه اختصاصی تهران
تبصره ـ سایر تصویب نامه های مربوط بـه شرایط ورود و صدور کالا، تخفیف یا معافیت از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی اعم از ممنوعیت متکی به قانون و غیر آن کـه در این ماده ذکر نشده است لغو می گردد

ماده 47  ـ موارد زیر از سپردن پیمان ارزی معاف خواهند بود:

1  ـ ارسال کالا برای عرضه در نمایشگاه های خارجی بـه میزان متعارف براساس تشخیص و زارت بازرگانی.

2  ـ صادر کنندگانی کـه با رو ش گشایش اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت معتبر اقدام بـه صدو ر کالا می  نمایند.

3  ـ کالاهای اهدایی و زارتخانه ها، مؤسسات دو لتی و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی  ایران بـه دو لتهای دیگر با تأ یید و زیر یا بالاترین مسؤو ل مربوط .کالاهای اهدایی جمعیت هلال احمر بـه مؤسسات عمومی  غیر دو لتی سایرکشورها نیز مشمول این بند می  گردد.

4  ـ صادر کنندگان ماشین آلات صنعتی، لوازم خانگی و خودرو تا معادل پنج درصد(5%) ارزش کالای صادراتی بـه منظور تأ مین قطعات یدکی بـه عنوان ایفای تعهدات ضمانت (گارانتی) معافیت این گونه صادر کنندگان از پیمان سپاری صرفاً بـه میزان حداکثر زمان ضمانت (گارانتی) و بـه تشخیص و زارت صنایع و معادن مجاز خواهد بود .

5  ـ صادر کنندگان صنایع دستی بـه استثنای فرش.

6  ـ ارسال نمونه کالا بـه منظور بازاریابی و توسعه صادرات با تشخیص و زارت بازرگانی.

7  ـ صادرات هرگونه نرم افزار و خدمات مهندسی الکترو نیکی در صورت درخواست صادر کننده.

8  ـ ارسال کتب، نشریات، فیلم، نوارهای صوتی و تصویری، اسلاید پر شده و مواد تبلیغاتی و غیر تبلیغاتی (اعم از علمی، تبلیغی، فرهنگی، آموزشی و جزو ه های معرفی فعالیت ها و تولیدات) بـه خارج از کشور کـه جنبه غیرتجاری دارند، توسط دستگاههای اجرایی و سازمانها و مؤسسات دو لتی با معرفی بالاترین مقام دستگاه مربوط و سایر سازمانها و مؤسسات بخش خصوصی با معرفی و زارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

9  ـ کالاهایی کـه توسط کمیته امداد امام خمینی (ره) زیرنظر و زارت امورخارجه بـه مسلمانان خارج از کشور اهدا می  شود. 

معاون اول رئیس جمهور –  حسن حبیبی