رای 7740 مورخ 1404/08/07 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
رای 7740 مورخ 1404/08/07 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری: شرکت کارکنان کارشناس ارشد پیمانی دانشگاه در آزمون جذب هیات علمی محدود به شرایط خاص است.
مشخصات رای:
شماره پرونده: هـ ت/ 0300424
شماره دادنامه: 7740
تاریخ:1404/08/07
شاکی: ***
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1ـ2 از شرایط اختصاصی بیستمین فراخوان جذب هیئت علمی پیمانی رشته های علوم پایه
بیشتر بخوانید:
+ مقررات امور دانشگاه ها
+ آموزش و پژوهش در آراء وحدت رویه قضایی
+ موضوعات دانشگاه در آرای دیوان عدالت اداری
+ موضوعات علمی و آموزشی در نظریات مشورتی
گردش کار رای 7740 مورخ 1404/08/07 تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری:
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیئت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:
1ـ2) مستخدمین کشوری با مدرک کارشناسی ارشد به استثنای کارشناسی ارشد رشته های تکنولوژی اتاق عمل، تکنولوژی گردش خون و هوشبری نمی توانند در فراخوان شرکت نمایند.
* دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1ـ بر اساس اصل بیست و هشتم قانون اساسی کشور
هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست برگزیند. دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.
وزارت بهداشت به صورت ناگهانی از سال 1396 حق تبدیل وضعیت به هیئت علمی را برای اینجانب و سایر همکارانم با شرایط مشابه، سلب کرده و باعث ایجاد موجی از ناامیدی، بی انگیزگی و خروج آن ها از حیطه تخصصی خود شده است.
2ـ بر اساس آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور
الف) ماده 11 تبصره 1: کارمندان غیرهیئت علمی مجازند در صورت داشتن شرایط، در فراخوان هیئت علمی دانشگاه شرکت نمایند.
در این ماده به نوع استخدام غیرهیئت علمی اشاره نشده و استثنایی وجود ندارد. چنین استنباط می شود که همه کارمندان حق دارند در فراخوان هیئت علمی شرکت نمایند. وزارت بهداشت رشته تکنولوژی اتاق عمل،گردش خون و هوشبری را از این قانون مستثنی کرده است؛ در حالی که در بند ز تبصره 2 نوشته شده است استخدام کارشناسان ارشد رشته های بیهوشی در فرخوان هیئت علمی ممنوع است. در بازه زمانی سال های 1385 تا 1395 تعداد زیادی از همکاران ما در حوزه پرستاری با توجه به این ماده آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی پس از ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد و پس از کسب رزومه آموزشی و پژوهشی لازم با توجه به اعلام نیاز دانشکده های پرستاری سراسر کشور در رشته پرستاری و مقطع کارشناسی ارشد در حالی که مستخدم رسمی در بیمارستان های آموزشی درمانی کشور بودند در فراخوان جذب هیئت علمی شرکت کردند و به صورت هیئت علمی تبدیل وضعیت شدند و هم اکنون مشغول به کار هستند. اینجانب نیز از زمان دانشجویی فقط با انگیزه داشتن شغل هیئت علمی و مدرس در دانشکده پرستاری در این رشته مانده و ادامه تحصیل دادم و به کسب و جمع آوری رزومه آموزشی و پژوهشی لازم مبادرت ورزیدم. اما بلافاصله پس از فارغ التحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد وزارت بهداشت و درمان با تصویب این قانون تمام دنیای گذشته و آینده پرستاران مشابه اینجانب را تخریب کرده و باعث بی انگیزگی آنها شد.
ب) همچنین در ماده 11 تبصره 3 درج گردیده: مستخدمین غیرهیئت علمی در صورت تبدیل وضعیت به هیئت علمی ابتدا به صورت پیمانی به کار گرفته می شوند. از این تبصره چنین استنتاج می شود که مستخدمین کشوری هم می توانند در فراخوان جذب هیئت علمی شرکت کنند اما باید آگاهی داشته باشند که حتی با وجود سابقه خدمت یا رسمی بودن، آنها نیز به صورت پیمانی بکار گرفته می شوند؛ کما اینکه همکاران اینجانب در دانشکده های کشور نیز از حالت رسمی به صورت هیئت علمی پیمانی تبدیل وضع شدند.
ج) در ماده 15 بند ح این آیین نامه نیز آمده است که مستخدمین غیرهیئت علمی برای ورود به خدمت به صورت عضو هیئت علمی تابع ضوابط و مقررات این آیین نامه می باشند. در این بند نیز مجدداً کلمه مستخدمین غیرهیئت علمی به کار رفته است که نتیجه می شود؛ افرادی که در دانشگاه ها استخدام هستند اما نه به صورت هیئت علمی؛ این افراد با اینکه شرایط کسب رتبه و ارتقای شغلی را گذرانده اند پس از تبدیل وضعیت به صورت هیئت علمی باید بر اساس این آیین نامه برای آن ها تصمیم گیری شود.
3ـ رأی شماره 2459362 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع «بر مبنای جواز حاصله از بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری ضمن نقض رأی شماره 140109970906010291 مورخ 1401/5/11 هیئت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری، تبصره 1 از بند 2 شرایط اختصاصی هجدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیئت علمی پیمانی سال 1400 ـ 1399 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابطال شد.
تاکنون چندین بار توسط دیوان عدالت اداری بندهایی از این فراخوان که مربوط به شرایط لازم برای مستخدمین بوده ابطال شده که در آن نیز به صورت مستقیم اشاره شده است مستخدمین غیرهیئت علمی می توانند در فراخوان جذب هیئت علمی شرکت نمایند. متأسفانه وزارت بهداشت مجدداً در فراخوان بیستم شماره بند را تغییر داده و همچنان بر تبصره خود اصرار دارد. این مسئله باعث افزودن شش سال به شرایط سنی آیین نامه اداری استخدامی برای اینجانب و همکارانم شده است. نمونه رأی دیوان عدالت ضمیمه شده است و خلاصه ای از آن را که توسط معاون قضایی دیوان عدالت اداری آقای مهدی دربین تأیید و در پایگاه ملی اطلاع رسانی قوانین و مقررات کشور در معرض دید عموم قرار گرفته به پیوست اعلام می کنم.
* در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 1726/107 مورخ 1403/4/19 به طور خلاصه توضیح داده است که:
ایرادات شکلی:
ماده واحده خروج تصمیمات و آراء صادره از هیئت ها و کمیته های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شنون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضائی، مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 1387/6/12 و مصوبه تجمیعی ـ تکمیلی آن مصوب 893 مورخ 1402/10/5 شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام می دارد:
ـ آن دسته از تصمیمات و آراء نهائی و قطعی صادره در هیئت ها و کمیته های تخصصی فعال در وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان سنجش آموزش دانشگاه ها و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی مصوب، از جمله؛ تصمیمات وآراء نهائی هیئت های امناء ممیزه و انتظامی اساتید و کمیته انضباطی دانشجویان هیئت های جذب دانشجو و اعضاء هیئت علمی، هیئت های رسیدگی به تخلفات در آزمون ها و همچنین تصمیمات و آراء کشور و در خصوص بازنشستگی، ارتقاء آزمون ها، ارزیابی و پذیرش علمی، فرایند جذب دانشجو و اعضاء هیئت علمی بورس دانشجویان و فرصت مطالعاتی و نظایر آن که صرفاً در رابطه با امور و شئون تخصصی علمی آموزشی و پژوهشی صادر شده باشد قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضائی نخواهد بود و در صلاحیت هیئت های عالی تجدید نظر وزارتین علوم تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی حسب مورد می باشد آن مقام محترم مستحضرند شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب نظر صریح بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران و نظرات روشن و مؤکد رهبر معظم انقلاب، بر اساس اصل 57 قانون اساسی تشکیل شده و ادامه حیات پیدا کرده است ضمناً طبق فرمان امام خمینی (ره) و تأکید مقام معظم رهبری مدظله العالى مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی باید ترتیب اثر داده شود و به نحوی نباشد که یک مرجع حتی قانون گذاری مانند مجلس شورای اسلامی تصمیمات آن را بی اثر کند؛ بنابراین طبق اصل 57 قانون اساسی و اطلاق عبارت ولایت مطلقه امر و امامت امت در آن اصل و بر اساس قیاس اولویت، مصوبات شورای انقلاب فرهنگی، قابل ابطال در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری نیست همچنین مقام معظم رهبری مدظله العالی در تاریخ 1392/6/30 با توجه به برخی از اظهارات و تردیدها در خصوص اعتبار مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به ویژه مستثنی بودن این مصوبات از رسیدگی و نقض آنها در مراجع قضایی از جمله دیوان عدالت اداری به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام وقت فرموده اند: به مجمع تشخیص مصلحت گفته شود این قانون را اصلاح نمایند به گونه ای که مصوبات و تصمیمات شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز مانند شوراهای مشابه شورای نگهبان، شورای عالی امنیت ملی ... از شمول ورود دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی و نقض این مصوبات استثناء شود." که این دستور مجدداً در تاریخ 1402/10/19 طی نامه شماره 53387/1 مورخ 1402/10/19 از سوی دفتر مقام معظم رهبری به رئیس جمهور محترم و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرا ابلاغ شده است.
ـ بر این اساس و باتوجه به اینکه شکایت مطروحه دارای شئون،تخصصی علمی و آموزشی پژوهشی می باشد، نقض دادنامه بدوی و صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی هیئت عالی تجدیدنظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی از آن مقام محترم مورد تقاضا است.
ج: دفاعیات
ـ وفق مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و هیئت عالی جذب اعضاء هیئت علمی دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور تدوین سیاست های اجرایی و مقررات و آیین نامه های مربوط به جذب هیئت علمی بر عهده هیئت مرکزی جذب وزارتین (علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی) می باشد
ـ برابر ماده 1 قانون احکام دائمی توسعه کشور دانشگاه ها مراکز و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان ها و پارک های علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه های علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی باشند بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور قانون مدیریت خدمات کشوری قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین نامه های مالی معاملاتی اداری استخدامی هیئت امنا که حسب مورد به تأیید وزیران علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستان ها به تأیید رئیس جمهور و در مورد دانشگاه ها و تشکیلاتی مصوب مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به تأیید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می رسد عمل می کنند. بر این اساس مرجع اتخاذ تصمیم در ارتباط با نحوه جذب اعضاء هیئت علمی دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی هیئت های امناء دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی می باشد.
ـ به موجب ماده 11 آیین نامه اداری استخدامی اعضاء هیئت علمی دانشگاه و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور مصوب اردیبهشت سال 1391 هیئت امناء دانشگاه های مزبور، استخدام اعضاء هیئت علمی در بدو ورود به خدمت صرفاً از طریق فراخوان امکان پذیر است مطابق تبصره ماده 11 فصل دوم آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی کارمندان غیرهیئت علمی مجازند در صورت داشتن شرایط، در فراخوان مربوطه شرکت نمایند.
ـ مطابق تبصره 2 ماده 11 فصل دوم آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی استخدام از بین دارندگان مدرک کارشناسی ارشد صرفاً در موارد خاص و برابر ضوابط این آیین نامه بلامانع است.
ـ در بند (هـ) از ماده 15 آیین نامه یاد شده اعلام گردیده است تأیید صلاحیت عمومی و علمی توسط هیئت اجرایی جذب مؤسسه و تصویب هیئت مرکزی جذب وزارت متبوع مطابق ضوابط مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت می پذیرد برابر بند (ز) ماده 15 آیین نامه مزبور از شرایط شرکت در فراخوان جذب هیئت علمی و یا به کارگیری به عنوان هیئت علمی دارا بودن دانشنامه مورد تأیید در مقاطع دکترای تخصصی، دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی در رشته های مورد نیاز است و برابر تبصره 1 بند مذکور نیز مقرر شده به کارگیری کارشناسان ارشد صرفاً در رشته هایی که دکترای آن موجود نباشد و یا در مناطق غیربرخوردار و خاص با مجوز هیئت مرکزی جذب امکان پذیر خواهد بود.
بنابراین همانطور که فوقاً اعلام شد اصل در جذب عضو هیئت علمی دارای دانشنامه مورد تأیید در مقاطع دکترای تخصصی و دارای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی است و جذب عضو هیئت علمی کارشناسی ارشد وفق آیین نامه تحت شرایط و ضوابط خاص و در محدوده رشته های اعلام شده در آگهی فراخوان با توجه به نیازهای برآورد شده صورت می گیرد بنابراین با توجه به اینکه در فراخوان یاد شده صرفاً در رشته های تکنولوژی اتاق عمل تکنولوژی گردش خون و هوشبری با مدرک کارشناسی ارشد نیازمند این وزارتخانه و دانشگاه های تابعه بوده به مستخدمین رسمی و پیمانی نیز اجازه شرکت در فراخوان داده شده است. بر این اساس و با عنایت به مراتب فوق و با توجه به اینکه هیچ یک از اقدامات این وزارت برخلاف ضوابط و مقررات صورت نگرفته است صدور رأی به رد دادخواست مطروحه از آن مقام محترم مورد تقاضا است.
پرونده شماره هـ ت/ 00300424 مبنی بر تقاضای ابطال بند 1ـ2 از شرایط اختصاصی بیستمین فراخوان جذب هیئت علمی پیمانی رشته های علوم پایه در جلسه مورخ 1404/7/20 هیئت تخصصی استخدامی مورد رسیدگی قرار گرفت و اکثریت قریب به اتفاق اعضای هیئت به شرح ذیل اعلام نظر نمودند.
رای 7740 مورخ 1404/08/07 تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
اولاً با بررسی به عمل آمده مشخص شد که مقرره مورد شکایت مصوب هیئت امنا بوده لذا وضع آن در حدود صلاحیتش بوده است.
ثانیاً هرچند مطابق تبصره 1 ماده 11 فصل دوم آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی، کارمندان غیرهیات علمی مجازند در صورت داشتن شرایط، در فراخوان مربوط شرکت نمایند و استخدام از میان کارمندان دارای مدرک کارشناسی ارشد جهت هیات علمی مجاز شمرده شده است ولیکن براساس تبصره 2 ماده 11 آیین نامه مذکور استخدام از بین دارندگان مدرک کارشناسی ارشد صرفاً در موارد خاص و برابر ضوابط این آیین نامه بلامانع عنوان شده است و از آنجا که در موارد خاص در تبصره 1 ذیل بند ز ماده 15 آیین نامه جهت به کارگیری دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد صرفاً در رشته هایی که دکترای آن موجود نباشد و در مناطق غیربرخوردار و خاص با مجوز هیئت مرکزی جذب امکان پذیر خواهد بود.
بنابراین اصل بر جذب عضو هیئت علمی، دارا بودن دانشنامه مورد تأیید در مقاطع دکترای تخصصی و فوق تخصصی است و جذب عضو هیئت علمی دارای مدرک کارشناسی ارشد، وفق آیین نامه مذکور تحت شرایط و ضوابط خاص و در محدوده رشته های اعلام شده در آگهی فراخوان با توجه به نیازها صورت می گیرد.
با توجه به این که در فراخوان یاد شده صرفاً در رشته های تکنولوژی اتاق عمل، تکنولوژی گردش خون و هوشبری با مدرک کارشناسی ارشد مورد نیاز وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه های تابعه بوده لذا در همین حد به مستخدمین رسمی و پیمانی دارای مدرک کارشناسی ارشد نیز اجازه شرکت در فراخوان داده شده و تخلفی از آیین نامه استخدامی مربوط صورت نگرفته است.
با عنایت به مراتب فوق بند 1ـ2 از شرایط اختصاصی بیستمین فراخوان جذب هیئت علمی پیمانی رشته های علوم پایه قابل ابطال نمی باشد.
این رأی به استناد بند ب ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی 1402 ظرف مهلت 20 روز از تاریخ صدور توسط رئیس یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض می باشد.
رئیس هیئت تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
####
مضمون تحلیلی رای 7740 مورخ 1404/08/07 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری:
رأی شماره 7740 هیئت تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری بر این مبنا استوار شده که اصل در جذب اعضای هیئت علمی دانشگاه های علوم پزشکی، دارا بودن مدرک دکتری تخصصی یا مدارک تخصصی بالاتر است و به کارگیری دارندگان مدرک کارشناسی ارشد صرفاً یک استثنا تلقی می شود که باید در چهارچوب ضوابط محدود و نیازهای خاص انجام گیرد. از این منظر، دیوان تفسیر موسّع از حق شرکت مستخدمین غیرهیات علمی در فراخوان را نپذیرفته و آن را مقید به شرایط مندرج در آیین نامه اداری استخدامی دانسته است.
با وجود آنکه تبصره 1 ماده 11 آیین نامه، اصل جواز شرکت کارمندان غیرهیئت علمی در فراخوان را به رسمیت می شناسد، هیئت تخصصی با استناد به تبصره 2 همان ماده و نیز مفاد ماده 15 آیین نامه، این جواز را مطلق ندانسته و آن را تابع ضرورت های آموزشی، فقدان مقطع دکتری در برخی رشته ها و تشخیص مرجع جذب قلمداد کرده است. بدین ترتیب، حق استخدام نه به عنوان یک حق مکتسب، بلکه به عنوان امکانی مشروط و وابسته به نیاز نظام آموزشی تحلیل شده است.
نکته قابل توجه آن است که دیوان در این رأی، به جای تمرکز بر اصل برابری فرصت های شغلی، بر صلاحیت هیئت امنا و اختیار تنظیم سیاست جذب تکیه کرده و محدودیت اعمال شده را مغایر قانون ندانسته است. این رویکرد نشان می دهد که در تعارض میان انتظار مشروع مستخدمین برای تبدیل وضعیت و سیاست های کلان آموزشی، کفه ترازوی قضایی به سود اختیار نهادی و تنظیم گری اداری سنگینی کرده است.
در نتیجه، این رأی را می توان مؤید این برداشت دانست که رویه دیوان عدالت اداری در حوزه استخدام هیئت علمی، به سمت پذیرش حداکثری اختیارات دانشگاه ها و وزارت بهداشت و تفسیر مضیق از حقوق استخدامی متقاضیان گرایش دارد؛ امری که طرح دعاوی مشابه را با دشواری بیشتری مواجه می سازد، مگر آنکه مغایرت صریح با نص قانون یا خروج آشکار از حدود اختیار احراز شود.
تحلیل مواد قانونی مورد اشاره
اصل بیست و هشتم قانون اساسی حق انتخاب شغل و لزوم ایجاد شرایط برابر برای احراز مشاغل را به عنوان یک اصل کلی و هدایت گر مقرر کرده است. این اصل ناظر بر سیاست گذاری کلان در حوزه اشتغال است و به خودی خود ایجادکننده حق مستقیم و قطعی برای انتصاب به یک شغل خاص نیست، بلکه دولت را مکلف می کند در چهارچوب نیازهای عمومی و ضوابط قانونی، فرصت های عادلانه را فراهم کند. از این رو، دیوان عدالت اداری این اصل را مانع از وضع شرایط تخصصی و محدودکننده در جذب هیئت علمی ندانسته است.
تبصره 1 ماده 11 آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی دانشگاه های علوم پزشکی، جواز شرکت کارمندان غیرهیئت علمی در فراخوان جذب را به رسمیت می شناسد. مفاد این تبصره بیانگر اصل امکان شرکت است، نه تضمین استخدام یا تبدیل وضعیت. سکوت مقرره نسبت به نوع استخدام کارمندان، به معنای اطلاق حق نیست و این امکان همواره باید در کنار سایر شروط مقرر در آیین نامه تفسیر شود.
تبصره 2 ماده 11 همان آیین نامه، استخدام دارندگان مدرک کارشناسی ارشد را مقید به موارد خاص کرده است. این حکم نشان می دهد که قانون گذار اداری، جذب در این مقطع تحصیلی را استثنایی دانسته و تحقق آن را منوط به ضوابط مشخص و تشخیص مرجع صلاحیت دار کرده است. بنابراین، این تبصره نقش محدودکننده و تعدیل کننده نسبت به جواز مقرر در تبصره 1 دارد.
بند «ز» ماده 15 آیین نامه اداری استخدامی اعضای هیئت علمی، دارا بودن مدرک دکتری تخصصی یا مدارک تخصصی و فوق تخصصی را شرط اصلی شرکت در فراخوان جذب معرفی می کند. تبصره ذیل این بند، به کارگیری دارندگان مدرک کارشناسی ارشد را تنها در صورت فقدان مقطع دکتری در رشته مربوط یا در مناطق خاص و محروم و با مجوز مرجع جذب مجاز می داند. این ساختار حقوقی به روشنی بیانگر آن است که اصل، جذب در مقطع دکتری و استثنا، جذب در مقطع کارشناسی ارشد است.
بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی 1402، امکان اعتراض به آرای هیئت های تخصصی را توسط رئیس دیوان یا ده نفر از قضات پیش بینی کرده است. این حکم، تضمین نظارت مضاعف بر آرای تخصصی را فراهم می کند، اما هم زمان نشان می دهد که رأی هیئت تخصصی تا زمان نقض، معتبر و لازم الاعتنا است. در پرونده حاضر، دیوان با استناد به همین مقرره، رأی عدم ابطال را صادر و امکان اعتراض محدود و استثنایی را پیش بینی کرده است.
محتوای کاربردی برای وکلا
این رأی نشان می دهد که در دعاوی مربوط به فراخوان های جذب هیئت علمی، صرف استناد به اصل بیست و هشتم قانون اساسی یا تبصره 1 ماده 11 آیین نامه اداری استخدامی، برای اثبات حق شرکت یا تبدیل وضعیت کفایت نمی کند. وکلا باید از ابتدا موکل را نسبت به استثنایی بودن جذب با مدرک کارشناسی ارشد و اصل بودن شرط مدرک دکتری آگاه سازند تا از طرح دعاوی با شانس موفقیت پایین جلوگیری شود.
در تنظیم دادخواست های مشابه، تمرکز صرف بر سابقه تبدیل وضعیت های گذشته یا رویه های پیشین وزارت بهداشت راهگشا نیست. این رأی تأکید می کند که تغییر سیاست های جذب، مادامی که در چهارچوب آیین نامه و اختیارات هیئت امنا باشد، به عنوان حق مکتسب قابل استناد نخواهد بود. بنابراین، ادعای تبعیض باید همراه با اثبات خروج آشکار از حدود مقررات یا نقض نص صریح آیین نامه مطرح شود.
برای افزایش امکان موفقیت، وکلا باید بررسی کنند آیا رشته مورد نظر واقعاً فاقد مقطع دکتری است یا در زمره مناطق خاص و کم برخوردار قرار می گیرد یا خیر. اثبات تحقق این شرایط، همراه با نبود مجوز لازم از مرجع جذب، می تواند مبنای ایراد قانونی مؤثر علیه فراخوان قرار گیرد و مسیر دعوا را از ادعای کلی به ایراد مشخص آیین نامه ای سوق دهد.
همچنین توجه به صلاحیت مرجع وضع مقرره اهمیت اساسی دارد. در صورتی که شرط محدودکننده نه توسط هیئت امنا بلکه توسط مرجعی فاقد اختیار وضع شده باشد، زمینه ابطال فراهم می شود. بنابراین، نخستین گام عملی وکیل باید احراز دقیق مرجع تصویب و مستند قانونی آن باشد.
در نهایت، با توجه به قابلیت اعتراض به آرای هیئت های تخصصی توسط رئیس دیوان یا ده نفر از قضات، وکلا می توانند در پرونده های واجد اهمیت، با تمرکز بر تعارض آشکار رأی با آرای پیشین هیئت عمومی یا مغایرت صریح با آیین نامه، زمینه جلب توجه قضات و طرح اعتراض مؤثر را فراهم کنند.
