مقررات مالیاتی صرف (کسر) سهام خزانه مصوب 1405/03/11

مقررات مالیاتی صرف (کسر) سهام خزانه موضوع بند (ب) ماده 28 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای مالی 1394، مواد 105 و 143 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1405/03/11

شناسنامه مقررات مالیاتی صرف (کسر) سهام خزانه:

شماره روزنامه رسمی: 
تاریخ روزنامه رسمی: 
شماره ابلاغ: 200/1405/23
تاریخ ابلاغ: 1405/03/11
مرجع تصویب: سازمان امور مالیاتی کشور
تاریخ تصویب: 1405/03/13

بیشتر بخوانید:
+  مقررات رفع موانع تولید رقابت پذیر
+  مقررات مالیات مستقیم
+  مالیات در آرای وحدت رویه قضایی
+  موضوعات مالیات در آرای دیوان عدالت اداری
+  موضوعات مالیات در نظریات مشورتی

مقررات مرجع:
ـ بند (ب) ماده 28 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای مالی: شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس بر اساس میزان سهام شناور خود در هر یک از بازارهای مذکور و بر اساس مقرراتی کـه با پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار بـه تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار می رسد می توانند تا سقف ده درصد (10%) از سهام خود را خریداری و تحت عنوان سهام خزانه در شرکت نگهداری کنند. مادامی کـه این سهام در اختیار شرکت است فاقد حق رای می باشد.

- ماده 105 قانون مالیاتهای مستقیم ـ اصلاح 1380 ـ جمع درآمد شرکت ها و درآمد ناشی از فعالیت های انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج از ایران تحصیل می شود، پس از وضع زیان های حاصل از منابع غیر معاف و کسر معافیت های مقرر بـه استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه ای می باشد، مشمول مالیات بـه نرخ بیست و پنج درصد (25٪) خواهند بود.
تبصره 1 ـ الحاق 1380 ـ در مورد اشخاص حقوقی ایرانی غیر تجاری که بـه منظور تقسیم سود تاسیس نشده اند، در صورتی که دارای فعالیت انتفاعی باشند، از ماخذ کل درآمد مشمول مالیات فعالیت انتفاعی آنها مالیات بـه نرخ مقرر در این ماده وصول می شود.
تبصره 2 ـ الحاق 1380 ـ اشخاص حقوقی خارجی و موسسات مقیم خارج از ایران بـه استثنای مشمولان تبصره (5) ماده (109) و ماده (113) این قانون از ماخذ کل درآمد مشمول مالیاتی که از بهره برداری سرمایه در ایران یا از فعالیت هایی که مستقیما یا بـه وسیله نمایندگی از قبیل شعبه، نماینده، کارگزار و امثال آن در ایران انجام می دهند یا از واگذاری امتیازات و سایر حقوق خود، انتقال دانش فنی، دادن تعلیمات، کمک های فنی یا واگذاری فیلم های سینمایی از ایران تحصیل می کنند بـه نرخ مذکور در این ماده مشمول مالیات خواهند بود. نمایندگان اشخاص و موسسات مذکور در ایران نسبت بـه درآمد هایی که بـه هر عنوان بـه حساب خود تحصیل می کنند طبق مقررات مربوط بـه این قانون مشمول مالیات می باشند.
تبصره 3 ـ الحاق 1380 ـ در موقع احتساب مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی اعم از ایرانی یا خارجی، مالیات هایی که قبلا پرداخت شده است با رعایت مقررات مربوط از مالیات متعلق کسر خواهدشد و اضافه پرداختی از این بابت قابل استرداد است.
تبصره 4 ـ الحاق 1380 ـ اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی نسبت بـه سود سهام یا سهام الشرکه دریافتی از شرکت های سرمایه پذیر مشمول مالیات دیگری نخواهند بود.
تبصره 5 ـ الحاق 1380 ـ در مواردی که بـه موجب قوانین مصوب وجوهی تحت عناوین دیگری غیر از مالیات بر درآمد از ماخذ درآمد مشمول مالیات اشخاص قابل وصول باشد، مالیات اشخاص پس از کسر وجوه مزبور بـه نرخ مقرر مربوط محاسبه خواهد شد.
تبصره 6 ـ الحاق 1386/11/08 ـ درآمد مشمول مالیات ابرازی شرکت ها و اتحادیه های تعاونی متعارف و شرکت های تعاونی سهامی عام مشمول بیست و پنج درصد (25%) تخفیف از نرخ موضوع این ماده می باشد.
تبصره 7 ـ الحاق 1394/04/31 ـ بـه ازای هر ده درصد (10%) افزایش درآمد ابرازی مشمول مالیات اشخاص موضوع این ماده نسبت بـه درآمد ابرازی مشمول مالیات سال گذشته آنها، یک واحد درصد و حداکثر تا پنج واحد درصد از نرخهای مذکور کاسته می شود. شرط برخورداری از این تخفیف تسویه بدهی مالیاتی سال قبل و ارائه اظهارنامه مالیاتی مربوط بـه سال جاری در مهلت اعلام شده از سوی سازمان امور مالیاتی است.

ـ ماده 143 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم ـ  الحاق 1388/09/25 ـ از هر نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت ها اعم از ایرانی و خارجی در بورس ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوعی بـه میزان نیم درصد (5/0%) ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام وصول خواهد شد و از این بابت وجه دیگری بـه عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام و مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش مطالبه نخواهد شد.
کارگزاران بورس ها و بازارهای خارج از بورس مکلفند مالیات یاد شده را بـه هنگام هر انتقال از انتقال دهنده وصول و بـه حساب تعیین شده از طرف سازمان امور مالیاتی کشور واریز نمایند و ظرف ده روز از تاریخ انتقال، رسید آن را بـه همراه فهرستی حاوی تعداد و مبلغ فروش سهام و حق تقدم مورد انتقال بـه اداره امور مالیاتی محل ارسال کنند.
تبصره 1 ـ الحاق 1388/09/25 ـ تمامی درآمدهای صندوق سرمایه گذاری در چهارچوب این قانون و تمامی درآمدهای حاصل از سرمایه گذاری در اوراق بهادار موضوع بند (24) ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 و درآمدهای حاصل از نقل و انتقال این اوراق یا درآمدهای حاصل از صدور و ابطال آنها از پرداخت مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2/3/1387معاف می باشد و از بابت نقل و انتقال آنها و صدور و ابطال اوراق بهادار یاد شده مالیاتی مطالبه نخواهد شد.
تبصره 2 ـ الحاق 1388/09/25 ـ سود و کارمزد پرداختی یا تخصیصی اوراق بهادار موضوع تبصره (1) این ماده بـه استثناء سود سهام و سهم الشرکه شرکت ها و سود گواهیهای سرمایه گذاری صندوقها، مشروط بـه ثبت اوراق بهادار یاد شده نزد سازمان جزء هزینه های قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات ناشر این اوراق بهادار محسوب می شود.
تبصره 3 ـ الحاق 1388/09/25 ـ در صورتی که هر شخص حقیقی یا حقوقی مقیم ایران که سهامدار شرکت پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس، سهام یا حق تقدم خود را در بورس ها یا بازارهای خارج از بورس خارجی بفروشد، از این بابت هیچ گونه مالیاتی در ایران دریافت نخواهد شد.
تبصره 4 ـ الحاق 1388/09/25 ـ صندوق سرمایه گذاری مجاز بـه هیچ گونه فعالیت اقتصادی دیگری خارج از مجوزهای صادره از سوی سازمان نمی باشد.
تبصره 5 ـ الحاق 1394/02/01 ـ نقل و انتقال اوراق بهادار بازار گردانی بازار گردانان دارای مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار در بورس و فرابورس از پرداخت مالیات مقطوع نیم درصد (0/5%) این ماده ، معاف است.

متن مقررات مالیاتی صرف (کسر) سهام خزانه:

نظر به ابهامات مطرح شده درخصوص شمول یا عدم شمول مالیات بر درآمد نسبت به صرف(کسر) سهام خزانه، مقرر می دارد:

به موجب بند (ب) ماده (28) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394/02/01،»شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس براساس میزان سهام شناور خود در هر یک از بازارهای مذکور و براساس مقرراتی که با پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار می رسد می توانند تا سقف ده درصد (10%) از سهام خود را خریداری و تحت عنوان سهام خزانه در شرکت نگهداری کنند. مادامی که این سهام در اختیار شرکت است فاقد حق رأی می باشد». در این رابطه، براساس نظریه شماره(120) مورخ 1400/05/04 کمیته فنی سازمان حسابرسی تحصیل اوراق سهام واحد تجاری از محل منابع خود و صرف نظر از شکل آن (از جمله از طریق صندوق بازارگردانی اختصاصی)، مادامی که مزایا و مخاطرات آن متوجه واحد تجاری باشد، در حکم سهام خزانه محسوب می شود.

مطابق بندهای(2) و(3) ابلاغیه شماره 002/440/ب/95 مورخ 1395/02/12 سازمان بورس و اوراق بهادار با موضوع «نحوه حسابداری و گزارشگری سهام خزانه» که براساس آئین نامه خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه(مصوب 1394/04/15 شورای عالی بورس و اوراق بهادار) تهیه شده و به تایید سازمان حسابرسی نیز رسیده است؛ هنگام خرید، سهام خزانه به بهای تمام شده در دفاتر ثبت می شود(بنابراین هیچ گونه مابه التفاوتی اعم از صرف یا کسر سهام خزانه و یا سود یا زیان از این بابت شناسایی نمی شود). هنگام فروش سهام خزانه، هیچ گونه مبلغی در صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع شناسایی نمی شود. مابه التفاوت خالص مبلغ فروش و مبلغ دفتری تحت عنوان "صرف(کسر) سهام خزانه" شناسایی و ثبت می شود. همچنین به موجب بند(5) این ابلاغیه، در تاریخ گزارشگری، مانده بدهکار صرف(کسر) سهام به حساب سود(زیان) انباشته منتقل می شود. مانده بستانکار حساب مذ کور تا میزان کسر سهام خزانه منظور شده قبلی به حساب سود (زیان) انباشته، به آن حساب منظور و باقی مانده به عنوان صرف سهام خزانه در ترازنامه در بخش حقوق صاحبان سهام ارائه و در زمان فروش کل سهام خزانه، به حساب سود(زیان) انباشته منتقل می شود تا طبق نظر مجمع عمومی صاحبان سهام در این خصوص تصمیم گیری شود.

با عنایت به مراتب فوق، نظر به اینکه خرید و عرضه سهام خزانه مشمول مقررات ماده (143) مکرر قانون مالیات های مستقیم الحاقی 1388/09/25) می باشد و به موجب آن، "از هر نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت ها اعم از ایرانی و خارجی در بورس ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوعی به میزان نیم درصد (0/5‌%) ارزش فروش سهام وحق تقدم سهام وصول خواهد شد و از این بابت وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام و مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش مطالبه نخواهد شد.....»؛ لذا به منظور اجتناب از أخذ مالیات مضاعف، مطالبه مالیات از صرف سهام خزانه در زمان شناسایی و همچنین در زمان انتقال آن به حساب سود (زیان انباشته موضوعیت نخواهد داشت.

بدیهی است مطابق با ماده (105) قانون مالیات های مستقیم، کسر سهام خزانه نیز در زمان شناسایی و همچنین انتقال به حساب سود (زیان) انباشته، کاهنده درآمد مشمول مالیات نخواهد بود.
سید محمدهادی سبحانیان
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور