دستورالعمل نظارت بر پایگاه و سکوهای نرم افزاری و اعتبارسنجی آزادکاران عضو پایگاه مصوب 1404/09/01

اصطلاحات و اختصارات بکاررفته در این آیین نامه، بـه شرح زیر است:

کارگروه ویژه: کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال موضوع تصویب نامه شماره 123313/ت59369 هـ مورخ 1400/10/11 و اصلاحات بعدی آن.

دستگاه های اجرایی: دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری.

آزادکار (فری لنسر): شخصیت حقیقی کـه در استخدام شرکت یا مجموعه خاصی نیست و بـه شکل پروژه ای و پاره وقت و بـه صورت حق الزحمه ای در داخل کشور برای کارفرماهای مختلف در داخل و خارج از کشور در زمینه توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسعه فنی و راهبری کسب وکارهای رقومی (دیجیتال) کار می کند.

پایگاه: پایگاه داده آزادکاران فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال کشور موضوع بند (4) ماده (1) آیین نامه حمایت از آزادکاران فعال در حوزه اقتصاد رقومی (دیجیتال) کشور (تصویب نامه شماره 160632/ت 60581 ک مورخ 1401/09/02) با اصلاحات و الحاقات بعدی آن.

نام نویسی و اعتبارسنجی در پایگاه

بند 2 ـ 1 : آزادکار باید در پایگاه نام نویسی نموده و اعتبارسنجی شود. این اعتبارسنجی مشتمل بر دو بخش اعتبارسنجی هویت پایه و اعتبارسنجی هویت کاربردی خواهد بود. اعتبارسنجی هویت پایه، شامل فرآیند زیر می باشد:

- احراز هویت اقلام هویتی از طریق پایگاه هویت اشخاص حقیقی سازمان ثبت احوال کشور

- انطباق سنجی شماره ملی و شماره تلفن همراه از طریق سرویس شاهکار سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

- انطباق سنجی تصویر با تصویر موجود در پایگاه هویت اشخاص حقیقی سازمان ثبت احوال کشور

- انجام فرآیند زنده سنجی از طریق امکانات هوش مصنوعی

- صدور گواهی امضای دیجیتال

برای اعتبارسنجی های هویت پس از ثبت نام اولیه (PKI Login) اعتبارسنجی هویت کاربردی، شامل فرآیند زیر می باشد:

- استعلام مدرک تحصیلی دیپلم (اعتبارسنجی از وزارت آموزش وپرورش)

- استعلام مدرک تحصیلی آموزش عالی (اعتبارسنجی از پایگاه مدارک رسمی آموزشی کشور وزارت علوم تحقیقات و فناوری)

- استعلام گواهی دوره های فنی و حرفه ای (استعلام از سازمان فنی و حرفه ای)

- استعلام رابطه بیمه پردازی و سابقه بیمه مرتبط (اعتبارسنجی از سازمان تأمین اجتماعی). این سابقه بیمه مرتبط می تواند اعم از بیمه اجباری، غیراجباری و یا توافقی باشد.

- استعلام سابقه مالیاتی (اعتبارسنجی از پایگاه اطلاعات مالیاتی و مؤدیان کشور)

- استعلام حسن انجام کار (بارگذاری تصاویر حسن انجام کار از کارفرمایان قبلی تا زمان راه اندازی وب سرویس)

- استعلام خاتمه کار قراردادهای قبلی (بارگذاری تصاویر خاتمه کار دریافتی از کارفرمایان قبلی تا زمان راه اندازی وب سرویس)

تبصره 1: وب سرویس های استعلام حسن انجام کار و خاتمه کار قرارداد پس از تصویب در کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی توسط سازمان برنامه وبودجه کشور ایجاد می شود.

تبصره 2: در صورت نیاز، کارفرما یان پس از انتخاب آزادکار مدنظر در حین انعقاد و پس از انجام فرآیند معاملاتی در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت می توانند استعلامات عمومی و حراستی را خود اخذ نمایند و پایگاه این استعلامات را اخذ نخواهد نمود.

تبصره 3: پایگاه مکلف است امکان ورود یکپارچه (SSO) را برای سکوهای آزادکاری جهت اجتناب از ورود مکرر آزادکاران در سکوهای بخش خصوصی فراهم نماید. ارائه اقلام داده ای از سوی پایگاه بـه سکوها منوط بـه دریافت رضایت از آزادکار است.

رتبه بندی آزادکار در پایگاه

بند 3 ـ 1: شاخص های رتبه بندی بر مبنای بسترهای آزادکاری بین المللی و تجارب ملی عبارت اند از:

- تعداد پروژه های خاتمه یافته (حداکثر 15 امتیاز)

- سابقه بیمه مرتبط (حداکثر 5 امتیاز)

- داشتن رابطه بیمه پردازی مرتبط با این دستورالعمل (حداکثر 5 امتیاز)

- انجام پروژه در زمان مقرر (حداکثر 15 امتیاز)

- داشتن گواهی حسن انجام کار پروژه های پیشین (حداکثر 15 امتیاز)

- صلاحیت فنی و حرفه ای برای دوره های قابل استعلام (حداکثر 10 امتیاز)

- سابقه همکاری یا رزومه معتبر (حداکثر 10 امتیاز)

- نمونه کار باکیفیت و تطبیق با نیاز (حداکثر 10 امتیاز)

- مدرک تحصیلی (حداکثر 15 امتیاز)

تبصره 1: مجموع امتیازات از شاخص های رتبه بندی 100 امتیاز می باشد کـه در جدول پیوست نمایش داده شده اند.

تبصره 2: حداقل امتیاز پس از 1 سال حضور در پایگاه، برای پذیرش نمایش بـه عنوان آزادکار و انتشار پروفایل کاربری 30 امتیاز می باشد.

تبصره 3: شاخص اخذ بازخورد ذینفعان از شخص آزادکار یک سال پس از اجرای این دستورالعمل با امتیاز از 5 ـ تا 5+ لحاظ خواهد شد.

تبصره 4: سازمان تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی می توانند بـه منظور ایجاد هماهنگی بین سامانه های مالیاتی و بیمه با سامانه ستاد و پایگاه اقدام بـه تعریف کد فعالیتی تحت عنوان آزادکاری نمایند.

فرآیند ارجاع و اخذ قرارداد

بند 4 ـ 1 آزادکاران بـه عنوان اشخاص حقیقی، همانند اشخاص حقوقی می توانند بـه عنوان تأمین کننده (خدمت) در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) ثبت نام نمایند و دستگاه های اجرایی از طریق سامانه ستاد می توانند قرارداد را بـه آزادکار واگذار نمایند.

تبصره 1: مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مکلف است تنها امکان ثبت نام در سامانه ستاد را برای اشخاصی در رسته آزادکاری بـه عنوان تأمین کننده خدمت فراهم نمایند کـه در پایگاه ثبت نام نموده باشند. این ممیزی، از طریق وب سرویس توسط سامانه ستاد از پایگاه باید انجام پذیرد.

بند 4 ـ 2 دستگاه های اجرایی مکلف هستند قبل از واگذاری قرارداد بـه آزادکار و اعلام برندگی در سامانه ستاد، از پایگاه، استعلام رتبه، اعتبار و ظرفیت انجام قرارداد را انجام دهند.

بند 4 ـ 3 مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مکلف است در صورت اعلام بـه آزادکار بـه عنوان برنده در سامانه ستاد، پیش از انعقاد قرارداد پروژه ای، اقلام داده ای موردنیاز جهت انجام امور بیمه ای را بـه سازمان تأمین اجتماعی ارسال نماید.

تبصره 2: درصورتی کـه بخشی از پروژه توسط آزادکار برنده بـه دیگران واگذار شود و یا در محدوده زمانی معین توسط اشخاص دیگر انجام شود، آزادکار برنده مکلف است وفق ضابطه حاکم بر سازمان بیمه گر ذی ربط نسبت بـه بیمه نمودن اشخاص مذکور، عمل نماید.

بند 4 ـ 4 حق بیمه بر اساس اعلام سازمان تأمین اجتماعی بـه صورت برخط توسط دستگاه اجرایی (کارفرما) طبق ضوابط بـه حساب سازمان تأمین اجتماعی واریز می گردد.

بند 4 ـ 5 سازمان تأمین اجتماعی مکلف است، مفاصاحساب قرارداد آزادکار را صادر نموده و گواهی را بـه صورت برخط بـه پایگاه ارسال نماید تا آزادکار بتواند در پروفایل کاربری خود مشاهده نماید.

تبصره 3: مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مکلف است استعلام خاتمه قرارداد را از پایگاه اطلاعات قراردادهای کشور سازمان برنامه وبودجه کشور دریافت نماید. این سرویس باید بـه صورت برخط در اختیار پایگاه نیز قرار می گیرد.

تبصره 4: نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل، عملکرد پایگاه و رسیدگی بـه شکایات افراد با سازمان فناوری اطلاعات ایران بوده و سازمان نظام صنفی رایانه ای می بایست جهت انجام نظارت همکاری لازم با سازمان فناوری اطلاعات ایران بـه عمل آورد.

تبصره 5: پایگاه مکلف است، نتایج اعتبارسنجی را در قالب خدمت برخط در صورت نیاز در اختیار سکوهای نرم افزاری آزادکاری قرار دهد.

تبصره 6: در صورت درخواست آزادکاران مبنی بر دریافت گواهی دوره ای، سازمان تأمین اجتماعی مکلف است، نسبت بـه صدور گواهی الکترونیکی وفق ضوابط مقرر این موضوع اقدام نماید. سازمان تأمین اجتماعی نسبت بـه ارائه این گواهی بـه صورت دوره ای با پایگاه از طریق وب سرویس ارائه نماید.

پیوست 1: جدول امتیازدهی

## مضمون دستورالعمل مضمون این دستورالعمل، ایجاد یک نظام متمرکز، الزام آور و چندمرحله ای برای شناسایی، اعتبارسنجی، رتبه بندی و بـه کارگیری آزادکاران حوزه اقتصاد دیجیتال در تعامل با دستگاه های اجرایی است؛ بـه گونه ای کـه دسترسی آزادکاران بـه قراردادهای دولتی منوط بـه ثبت نام، احراز هویت، ارزیابی صلاحیت و پذیرش نظارت مستمر دولت می شود. به بیان روشن تر، دستورالعمل مقرر می دارد که:

1. هیچ شخصی بـه عنوان آزادکار حوزه اقتصاد دیجیتال، بدون ثبت نام و اعتبارسنجی در «پایگاه» رسمی دولت، امکان معرفی، فعالیت رسمی و انعقاد قرارداد با دستگاه های اجرایی را ندارد.

2. اعتبارسنجی آزادکاران صرفاً محدود بـه احراز هویت ظاهری نیست، بلکه شامل:

* احراز هویت کامل هویتی،

* بررسی سوابق تحصیلی، بیمه ای، مالیاتی،

* ارزیابی عملکرد حرفه ای پیشین،

* و سنجش حسن انجام کار و سابقه قراردادی می شود.

3. دولت از طریق این دستورالعمل، برای نخستین بار نظام امتیازدهی و رتبه بندی رسمی آزادکاران را برقرار کرده و حداقل امتیاز لازم برای دیده شدن و فعالیت مؤثر آنان را تعیین نموده است.

4. آزادکار بـه رغم ماهیت غیر استخدامی خود، در تعامل با دولت عملاً در چارچوبی مشابه تأمین کنندگان رسمی خدمات قرار می گیرد و مشمول قواعد:

* سامانه تدارکات الکترونیکی دولت،

* مقررات بیمه ای،

* و الزامات مالیاتی می شود.

5. پایگاه نقش هسته مرکزی کنترل، نظارت، تبادل داده و ارزیابی را ایفا می کند و:

* مرجع اعتبارسنجی،

* واسط میان آزادکار، دستگاه اجرایی، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی، * و ابزار اعمال سیاست های حمایتی و کنترلی دولت است.

6. اختیار انتخاب آزادکار برای دستگاه های اجرایی مقید بـه استعلام رتبه، اعتبار و ظرفیت انجام کار از پایگاه شده و استقلال قراردادی آنان محدود می گردد.

7. دستورالعمل، آزادکاری را از یک فعالیت کاملاً آزاد و مبتنی بر توافق خصوصی، بـه فعالیتی ثبت محور، امتیازمحور و تحت نظارت مستقیم حاکمیت تبدیل می کند.