✦ تحلیل

هدف از مذاکرات دسته جمعی، پیشگیری و یا حل مشکلات حرفه ای و یا شغلی و یا بهبود شرایط تولید و یا امور رفاهی کارگران است کـه از طریق تعیین ضوابطی برای مقابله با مشکلات و تامین مشارکت طرفین در حل آن ها و یا از راه تعیین و یا تغییر شرایط و نظائر این ها، در سطح کارگاه، حرفه و یا صنعت با توافق طرفین تحقق می یابد.

خواست های طرح شده از سوی طرفین باید متکی بـه دلائل و مدارک لازم باشد.

تبصره 1 ـ هر موضوعی کـه در روابط کار متضمن وضع مقررات و ایجاد ضوابط از طریق مذاکرات دسته جمعی باشد، می تواند موضوع مذاکره قرار بگیرد، مشروط بر آنکه مقررات جاری کشور و از جمله سیاست های برنامه ای دولت، اتخاذ تصمیم در مورد آن ها را منع نکرده باشد.

مذاکرات دسته جمعی باید بـه منظور حصول توافق و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات با رعایت شئون طرفین و با خودداری از هر گونه عملی کـه موجب اختلال نظم جلسات گردد، ادامه یابد.

تبصره 2 ـ اصلاح 1390 ـ در صورتی کـه طرفین مذاکرات دسته جمعی موافق باشند می توانند از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تقاضا کنند شخص بی طرفی را کـه در زمینه مسائل کار تبحر داشته باشد و بتواند در مذاکرات هماهنگی ایجاد کند، بـه عنوان کارشناس پیمان های دسته جمعی بـه آن ها معرفی نماید، نقش این کارشناس کمک بـه هر دو طرف در پیشبرد مذاکرات دسته جمعی است.

✦ تحلیل

پیمان دسته جمعی کار عبارت است از پیمانی کتبی کـه بـه منظور تعیین شرایط کار فی مابین یک یا چند (شورا یا انجمن صنفی و یا نماینده قانونی کارگران) از یک طرف و یک یا چند کارفرما و یا نمایندگان قانونی آن ها از سوی دیگر و یا فیما بین کانون ها و کانون های عالی کارگری و کارفرمایی منعقد می شود.

تبصره ـ اصلاح 1390 ـ در صورتی کـه مذاکرات دسته جمعی کار منجر بـه انعقاد پیمان دسته جمعی کار شود، باید متن پیمان در سه نسخه تنظیم و بـه امضاء طرفین برسد. دو نسخه از پیمان در اختیار طرفین عقد پیمان دسته جمعی قرار گرفته و نسخه سوم ظرف سه روز در قبال اخذ رسید و بـه منظور رسیدگی و تایید، تسلیم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خواهد شد.

✦ تحلیل

پیمان های دسته جمعی کار هنگامی اعتبار قانونی و قابلیت اجرایی خواهند داشت که:

الف ـ مزایایی کمتر از آنچه در قانون کار پیش بینی گردیده است در آن تعیین نشده باشد.

ب ـ با قوانین و مقررات جاری کشور و تصمیمات و مصوبات قانونی دولت مغایر نباشد.

ج ـ اصلاح 1390 ـ عدم تعارض موضوع یا موضوعات پیمان با بند های الف و ب، بـه تایید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برسد.

تبصره 1 ـ اصلاح 1390 ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی باید نظر خود را در مورد مطابقت یا عدم تطابق پیمان با بند های الف و ب مذکور در این ماده را ظرف 30 روز بـه طرفین پیمان کتبا اعلام نماید.

تبصره 2 ـ اصلاح 1390 ـ نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مورد عدم مطابقت مفاد پیمان جمعی با موضوعات بند های الف و ب باید متکی بـه دلائل قانونی و مقررات جاری کشور باشد. دلائل و موارد مستند باید کتبا بـه طرفین پیمان ظرف مدت مذکور در تبصره یک همین ماده اعلام گردد.

✦ تحلیل

در صورتی کـه اختلاف نظر در مورد مواد مختلف این قانون و یا پیمان های قبلی و یا هر یک از موضوعات مورد درخواست طرفین برای انعقاد پیمان جدید، منجر بـه تعطیل کار ضمن حضور کارگر در کارگاه و یا کاهش عمدی تولید از سوی کارگران شود، هیات تشخیص موظف است بر اساس درخواست هر یک از طرفین اختلاف و یا سازمان های کارگری و کارفرمایی، موضوع اختلاف را سریعا مورد رسیدگی قرار داده و اعلام نظر نماید.

تبصره ـ در صورتی کـه هر یک از طرفین پیمان دسته جمعی نظر مذکور را نپذیرد می تواند ظرف مدت ده روز از تاریخ اعلام نظر هیات تشخیص (موضوع ماده 158) بـه هیات حل اختلاف مندرج در فصل نهم این قانون مراجعه و تقاضای رسیدگی و صدور رای نماید.

هیات حل اختلاف پس از دریافت تقاضا فورا بـه موضوع اختلاف در پیمان دسته جمعی رسیدگی و رای خود را نسبت بـه پیمان دسته جمعی کار اعلام می کند.

✦ تحلیل

اصلاح 1390 ـ در صورتی کـه پیشنهادات هیات حل اختلاف ظرف سه روز مورد قبول طرفین واقع نشود رییس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است بلافاصله گزارش امر را، جهت اتخاذ تصمیم لازم بـه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اطلاع دهد. در صورت لزوم هیات وزیران می تواند مادام کـه اختلاف ادامه دارد، کارگاه را بـه هر نحوی کـه مقتضی بداند بـه حساب کارفرما اداره نماید.

✦ تحلیل

اصلاح 1390 ـ در پیمان های دسته جمعی کار کـه برای مدت معینی منعقد می گردد، هیچ یک از طرفین نمی تواند بـه تنهایی قبل از پایان مدت، درخواست تغییر آنرا بنماید، مگر آنکه شرایط استثنایی بـه تشخیص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این تغییر را ایجاب کند.

✦ تحلیل

فوت کارفرما و یا تغییر مالکیت از وی، در اجرای پیمان دسته جمعی کار موثر نمی باشد و چنانچه کار استمرار داشته باشد، کارفرمای جدید قائم مقام کارفرمای قدیم محسوب خواهد شد.

✦ تحلیل

در کلیه قرارداد های انفرادی کار، کـه کارفرما قبل از انعقاد پیمان دسته جمعی کار منعقد ساخته و یا پس از آن منعقد می نماید، مقررات پیمان دسته جمعی لازم الاتباع است، مگر در مواردی کـه قرارداد های انفرادی از لحاظ مزد دارای مزایایی بیشتر از پیمان دسته جمعی باشند.