قانون گذرنامه مصوب 1351/12/10
برگ مسافرت موضوع ماده 9 و همچنین برگ بازگشت موضوع ماده 20 و پروانه های گذر موضوع مواد 29 و 30 از نظر این قانون در حکم گذرنامه است.
وزارت امور خارجه می تواند در موارد لزوم با موافقت وزیر امور خارجه برای کسانی کـه به ماموریت های خاص اعزام میشوند بجای گذرنامه برگ مسافرت انفرادی و یا دسته جمعی صادر نماید. مشخصات برگهای مذکور در آئین نامه اجرائی قانون تعیین خواهد شد.
فصل سوم ـ گذرنامه های سیاسی و خدمت
اصلاح 1362 ـ مدت اعتبار گذرنامه سیاسی و خدمت یک سال است مگر در مورد ماموران ثابت دولت در نمایندگی های شاهنشاهی در خارجه کـه اعتبار گذرنامه تا خاتمه مدت ماموریت آنان خواهد بود.
تبصره 1 ـ اصلاح 1362 ـ تمدید مدت گذرنامه های سیاسی و خدمت طبق مقررات این قانون با موافقت وزارت امور خارجه در مرکز توسط اداره گذرنامه و روادید و در خارج از کشور توسط نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران انجام خواهد شد.
تبصره 2 ـ اصلاح 1362 ـ کلیه دارندگان گذرنامه های سیاسی و خدمت در موقع ورود به کشور باید گذرنامه خود را به وزارت امور خارجه تحویل دهند.
فصل چهارم ـ گذرنامه عادی
محصلینی کـه برای تحصیل عازم خارج از کشور می باشند با رعایت قانون وظیفه عمومی در مورد تحصیلات غیر دانشگاهی از طرف وزارت آموزش و پرورش و در مورد تحصیلات دانشگاهی از طرف وزارت علوم و آموزش عالی به شهربانی کل کشور معرفی میشوند. شغل آنها در گذرنامه محصل ذکر می گردد و از پرداخت کلیه وجوه مربوط به صدور گذرنامه معاف میباشند. این معافیت شامل محصلینی کـه گذرنامه تحصیلی آنان تدریجاً به گذرنامه عادی تبدیل خواهد شد نیز میباشد محصلینی کـه گذرنامه تحصیلی آنان به گذرنامه عادی تبدیل می شود از مقررات معافیت تحصیلی احضار به خدمت زیر پرچم استفاده خواهند کرد.
برای اشخاص زیر با رعایت شرایط مندرج در این ماده گذرنامه صادر می شود:
1 ـ اصلاح 1380 ـ اشخاصی کـه کمتر از هجده سال تمام دارند و کسانی کـه تحت ولایت و یا قیمومت می باشند با اجازه کتبی ولی یا قیم آنان.
2 ـ مشمولین وظیفه عمومی با اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی.
3 ـ زنان شوهردار ولو کمتر از 18 سال تمام با موافقت کتبی شوهر و در موارد اضطراری اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه کـه مکلف است نظر خود را اعم از قبول درخواست یا رد آن حداکثر ظرف سه روز اعلام دارد کافی است. زنانی کـه با شوهر خود مقیم خارج هستند و زنانی کـه شوهر خارجی اختیار کرده و به تابعیت ایرانی باقی مانده اند از شرط این بند مستثنی می باشند
تبصره ـ الحاق بموجب ماده 12 قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور مصوب 1404/07/23 ـ برای فرزندان کمتر از هجده سال بانوان ایرانی مقیم خارج از کشور که پدر آنان در خارج از کشور اقامت داشته لکن به علت غیبت یا امتناع غیرموجه پدر از صدور اجازه، نمایندگی قادر به تکمیل مدارک از حیث اجازه پدر نمی باشد، به درخواست مادر ایرانی با تشخیص رئیس نمایندگی، گذرنامه با درج محل اقامت فرزند در خارج صادر می شود.
در صورتیکه موانع صدور گذرنامه بعد از صدور آن حادث شود یا کسانیکه به موجب ماده 18 صدور گذرنامه موکول به اجازه آنان است از اجازه خود عدول کنند از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط خواهد شد.
به ایرانیانی کـه به کشور مراجعت میکنند و فاقد گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه باشند و یا اینکه مدت اعتبار آن اسناد منقضی شده باشد به شرط آنکه تابعیت ایرانی آنها مسلم باشد برگ بازگشت کـه فقط برای بازگشت به ایران معتبر است داده می شود.
تبصره ـ برگ بازگشت از طرف مقامات سیاسی و کنسولی شاهنشاهی در خارج از کشور بطور رایگان صادر می شود و در مرز از دارنده آن اخذ می گردد.
فصل پنجم – همراهان
نام نوزادانی کـه از زنان ایرانی مقیم خارج هنگام توقف مادر در ایران متولد میشوند در گذرنامه مادر ثبت می شود و در این مورد نیازی به جلب موافقت پدر نیست و همچنین در مواردیکه در خارج از ایران شوهر ایرانی در کشور محل تولد نوزاد حاضر نباشد.
تبصره ـ اطفال موضوع بند 4 ماده 976 و موضوع ماده 978 قانون مدنی مادام کـه تحت ولایت یا حضانت پدر یا مادر خود هستند میتوانند به معیت والدین خود با گذرنامه خارجی آنان به خارج از کشور مسافرت نمایند.
برای یک خانواده کـه با هم مسافرت میکنند در صورت تقاضا یک گذرنامه صادر می شود و نام زن و اولاد کمتر از 18 سال در آن ثبت خواهد شد. هیچ یک از همراهان مستقلاً حق استفاده از گذرنامه را ندارد و در صورتیکه بخواهد از دارنده گذرنامه جدا شود باید گذرنامه جداگانه تحصیل نماید.
فصل ششم ـ اعتبار گذرنامه عادی
گذرنامه برای مسافرت به کلیه کشورها اعتبار دارد مگر به کشورهائی کـه دولت در موارد مقتضی مسافرت اتباع ایران را به آن کشورها ممنوع و یا محدود نموده باشد. در صورتی کـه بعد از صدور گذرنامه محدودیتی مقرر شود وجوه پرداختی کسانی کـه از مسافرت محروم شوند بآنها مسترد میگردد. نحوه اجرای مفاد این ماده ضمن آئین نامه اجرائی این قانون معین خواهد شد.
اصلاح 1373 ـ مدت اعتبار گذرنامه جدید از تاریخ صدور پنج سال است و فقط برای مدت پنج سال دیگر قابل تمدید می باشد.
تبصره ـ الحاق 1373 ـ گذرنامه هایی کـه تا تاریخ تصویب این قانون سه سال آنها خاتمه نیافته تا پایان مدت مذکور، معتبر خواهند بود.
منسوخ 1373 ـ گذرنامه هایی کـه تا تاریخ تصویب این قانون وسیله مقامات صلاحیتدار صادر گردیده و مدت پنج ساله آنها خاتمه نیافته است تا خاتمه مدت معتبر است.
در صورتی که گذرنامه غیرقابل استفاده و یا مفقود شود پس از رسیدگی لازم کـه نحوه آن در آئین نامه تعیین خواهد شد گذرنامه دیگری با اخذ هزینه های صدور صادر می شود. هرگاه قابل استفاده نبودن یا مفقود شدن گذرنامه ناشی از عمل متصدیان مسئول باشد برای بقیه مدت اعتبار گذرنامه جدید بدون دریافت هزینه های صدور صادر خواهد شد.
فصل هفتم ـ گذرنامه جمعی
گذرنامه جمعی اعم از خدمت یا عادی فقط در ایران و برای گروههای زیر صادر می شود: این نوع گذرنامه ها به نام رئیس گروه صادر و نام و مشخصات همراهان در برگ ضمیمه آن درج خواهد گردید.
1) افسران ـ درجه داران ـ افراد و بطور کلی کارکنان مشمول قانون استخدام نیروهای مسلح شاهنشاهی کـه بطور جمعی و بمنظور انجام ماموریت عازم خارج از کشور باشند.
2) گروه های ورزشی کـه بمنظور انجام مسابقات عازم خارج هستند به معرفی سازمان تربیت بدنی ایران.
3) گروه های پیشاهنگی به معرفی سازمان پیشاهنگی ایران.
4) دانشجویان و دانش آموزان و معلمان و استادان کـه برای مطالعات آموزشی و فرهنگی به معرفی وزارتخانه های مربوط به خارج می روند.
5) گروه های هنری کـه توسط وزارت فرهنگ و هنر یا وزارت اطلاعات معرفی می شوند.
6) گروه های معرفی شده از طرف سازمانهای دولتی و یا وابسته به دولت و یا جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران.
7) گروه های کارگری برای کارآموزی یا کسب مهارت فنی با تایید و معرفی وزارت کار و امور اجتماعی.
تبصره 1 ـ هر یک از اعضای گروه های فوق کـه هنگام مسافرت از گروه خود جدا شود باید گذرنامه جداگانه تحصیل نماید.
تبصره 2 ـ حداقل تعداد افرادی کـه می توانند از گذرنامه جمعی استفاده نمایند پنج نفر و حداکثر چهل نفر خواهد بود.
تبصره 3 ـ صدور گذرنامه جمعی در صورتیکه به منظور انجام ماموریتی بخرج سازمان های دولتی یا جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران باشد مجانی است و در غیر این صورت علاوه بر هزینه صدور یک گذرنامه از هر نفر ده درصد هزینه صدور اخذ خواهد شد.
تبصره 4 ـ اعتبار گذرنامه جمعی یکسال است و در صورت موافقت سازمان مربوط حداکثر یکسال دیگر تمدید می شود.
فصل هشتم ـ پروانه گذر
در موارد زیر به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران بجای گذرنامه پروانه گذر صادر می شود:
1) برای تشرف به مکه معظمه و عتبات مقدسه.
2) برای کارکنان وسائط نقلیه آبی و هوائی و زمینی.
3) برای رفت و آمد اتباع دولت شاهنشاهی کـه در نقاط مرزی کشور و نقاط واقع در سواحل و جزایر خلیج فارس و دریای عمان (دریای مکران) سکونت دارند به مناطق مرزی مجاور و نواحی جنوبی خلیج فارس.
تبصره 1 ـ مشخصات و ترتیب صدور و مدت اعتبار و مرجع صدور پروانه های گذر مذکور در این ماده و هزینه صدور آنها به موجب آئین نامه اجرائی این قانون تعیین خواهد شد.
تبصره 2 ـ حدود مناطق مرزی و سواحل و همچنین نقاط مرزی مجاور و نواحی جنوبی خلیج فارس به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت وزیران تعیین خواهد شد.
شهربانی کل کشور بر حسب اعلام وزارت امور خارجه به کسانی کـه ترک تابعیت ایران را نموده اند پروانه گذر خواهد داد و این پروانه فقط برای خروج از ایران معتبر است.
فصل نهم ـ برگ گذر بیگانگان
شهربانی کل کشور میتواند با موافقت سازمان اطلاعات و امنیت کشور و تایید وزارت امور خارجه برای بیگانگان بدون تابعیت یا خارجیانی کـه به جهاتی قادر به تحصیل گذرنامه از کشور متبوع خود نیستند برگ گذر بیگانگان صادر نماید این برگ دلیل تابعیت ایرانی دارنده یا همراهان او محسوب نمی شود.
تبصره 1 ـ مشخصات برگ گذر بیگانگان از لحاظ رنگ و شکل و قطع و غیره به موجب آئین نامه اجرائی این قانون تعیین خواهد شد.
تبصره 2 ـ نام فرزندان کمتر از 18 سال این قبیل افراد در برگ گذر والدین همچنین نام زن در برگ گذر شوهر به شرط آنکه واجد شرائط مذکور در این ماده باشند ثبت می شود و استفاده جداگانه از این برگ بوسیله همراهان ممنوع است.
مدت اعتبار برگ گذر بیگانگان برای مراجعت به ایران از تاریخ صدور یکسال است و دارنده آن برای هر بار خروج از کشور باید تحصیل اجازه نماید.
فصل دهم ـ آیین نامه های اجرایی
اصلاح 1380 ـ آیین نامه های مربوط به وجوهی کـه از متقاضیان گذرنامه و یا اسناد در حکم گذرنامه و یا برگ گذر بیگانگان طبق مقررات باید دریافت شود و سایر آیین نامه های اجرایی این قانون از طرف وزارت امور خارجه ـ وزارت کشور با جلب نظر وزارت دادگستری و وزارت علوم و آموزش عالی و وزارت دارایی تهیه و پس از تصویب کمیسیونهای کشور ـ دارایی ـ دادگستری و امور خارجه مجلسین به موقع اجرا گذارده خواهد شد و تا تصویب آیین نامه های مزبور مقررات فعلی قابل اجرا است.
تبصره ـ منسوخ 1380 ـ در صورتی کـه تغییراتی در آیین نامه های مصوب ضرورت پیدا کند به تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید.
فصل یازدهم – مجازاتها
اصلاح 1367 و 1403/03/20 ـ هر ایرانی کـه بدون گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه از کشور خارج شود، به حبس از 1 تا 2 سال یا پرداخت جزای نقدی از 80.000.000 تا 330.000.000 ریال محکوم خواهد شد. (مصوب 1367: 100.000 تا 500.000)
هر ایرانی کـه از نقاط غیر مجاز وارد کشور شده یا از کشور خارج شود به 2 ماه تا یک سال حبس و یا جریمه نقدی از 80.000.000 تا 330.000.000 ریال محکوم می گردد.(مصوب 1367: 100.000 تا 500.000)
ماده 35 مکرر ـ اصلاح 1403/03/20 ـ هر ایرانی کـه بدون داشتن گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه بخواهد از مرز غیر مجاز خارج شود و به هنگام عبور دستگیر گردد، به یک ماه تا یک سال حبس یا 40.000.000 تا 330.000.000 ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد و چنانچه مرتکب دارای گذرنامه و یا اسناد در حکم گذرنامه باشد، به حبس از یک ماه تا شش ماه یا جزای نقدی از33.000.000 تا 132.000.000 ریال محکوم خواهد شد.(مصوب 1367: 12.000.000 تا 100.000.000 ـ 10.000.000 تا 40.000.000)
تبصره ـ الحاق 1367 ـ کسانی کـه به تبع اغنام و احشام با سوء نیت مرتکب عبور غیر مجاز از مرز شده باشند، به مجازات فوق محکوم میگردند و صاحب اغنام و احشام کـه عبور از مرز با علم و اطلاع یا دستور او بوده، برای مدت پنج سال از سکونت در نوار مرزی محروم می شود.
ـ اصلاح 1390/08/23 ـ هر ایرانی کـه بر خلاف ماده 24 این قانون عمل نماید، به حبس از دو سال تا پنج سال و محرومیت از داشتن گذرنامه از سه سال تا پنج سال محکوم می گردد.
هر کس برای دریافت گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه بنام خود یا نام دیگری اسناد و مدارک خلاف واقع یا متعلق بغیر را عالماً عامداً به مراجع مربوط تسلیم نماید به حبس تادیبی از دو ماه تا شش ماه محکوم می شود و در صورتیکه عمل او منجر به صدور گذرنامه شود به حبس تادیبی از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.
هر کس از گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه متعلق به دیگری برای ورود به کشور یا خروج از آن استفاده نماید به حبس تادیبی از دو ماه تا یکسال محکوم می شود.
هر مستخدم دولت اعم از لشگری و کشوری بدون رعایت قوانین مربوط در اجرای وظیفه خود عالماً عامداً گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه بدهد به حبس تادیبی از دو ماه تا یکسال محکوم می شود.
هر مستخدم و مامور دولت اعم از کشوری و لشگری کـه برای عبور غیرمجاز اشخاص به خارج از کشور به نحوی از انحاء مساعدت و یا تسهیل وسیله نماید به حبس تادیبی از 6 ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.
هر کس برای تحصیل گذرنامه یا اسناد در حکم گذرنامه عالماً و عامداً و به قصد تقلب هر گونه اطلاع مربوط بخود و همراهان را کـه در صدور گذرنامه موثر است برخلاف واقع در پرسشنامه ذکر نماید به شرط استفاده از گذرنامه به حبس تادیبی از دو ماه تا شش ماه محکوم خواهد شد.
از تاریخ اجرای این قانون ـ قانون گذرنامه مصوب سال 1311 و آئین نامه های مربوط به آن و مواد 107 و 108 قانون جزا و همچنین قوانین مربوط به گذرنامه تحصیلی و سایر قوانینی کـه با مواد این قانون مغایرت دارد در آن قسمت کـه مغایر است لغو میگردد.
قانون فوق مشتمل بر چهل و دو ماده و هجده تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز دوشنبه 1351/03/08 در جلسه روز پنجشنبه دهم اسفند ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و یک شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی ـ عبدالله ریاضی
قانون الحاق ماده واحده به قانون گذرنامه مصوب 1367/10/20
ماده واحده ـ اصلاح 1381 ـ برای صدور گذرنامه جهت رانندگان و کمک رانندگان و میهمانداران ترانزیت علاوه بر مقررات قانون گذرنامه رعایت موارد زیر الزامی است:
1 ـ ارائه معرفی نامه کتبی از بنگاه ها، موسسات و شرکتهای مسافربری یا باربری کـه از طرف وزارت راه و ترابری فعالیت آنها مجاز شناخته شده است دائر بر اشتغال متقاضی در بنگاه یا موسسه و یا شرکتهای مزبور به شغل رانندگی یا کمک رانندگی یا میهمانداری کـه توسط دفتر اسناد رسمی گواهی امضاء شده باشد.
2 ـ ارائه تعهدنامه مبنی بر عدم اشتغال به شغل دیگری غیر از رانندگی یا کمک رانندگی یا میهمانداری کـه توسط دفتر اسناد رسمی گواهی امضاء شده باشد.
3 ـ ارائه برگ عدم محکومیت موثر کیفری.
4 ـ ارائه برگ عدم اعتیاد به مواد مخدر از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
تبصره 1 ـ اصلاح 1381 ـ صدور گذرنامه برای رانندگان یا کمک رانندگان و میهمانداران موضوع این قانون کـه دارای محکومیت موثر کیفری هستند ولی از تاریخ پایان محکومیت ایشان 2 سال گذشته باشد به شرط معیل بودن با رعایت دیگر موارد فوق مجاز میباشد.
تبصره 2 ـ اصلاح 1381 ـ در صورت ثبوت تخلف نسبت به بند 1 و 2 این ماده، در دادگاه صالح راننده و کمک راننده و میهماندار متخلف با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر به مدت پنج الی ده سال از مسافرت به خارج به عنوان راننده و کمک راننده و میهماندار ترانزیت محروم می شود.
در صورتی کـه تخلف، مربوط به صدور معرفی نامه خلاف باشد صادر کننده معرفی نامه خلاف از طرف شرکت یا موسسه یا بنگاه موضوع بند 1 این ماده، با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید به مجازات تعزیری محکوم می شود.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و دو تبصره در جلسه علنی روز یک شنبه یازدهم دی ماه یک هزار و سیصد و شصت و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1367/10/20 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
