آیین نامه ماده 14 قانون مبارزه با پولشویی 1386 مصوب 1398/07/21

موسسات مالی مکلفند واحدی را با توجه بـه نوع فعالیت و ساختار سازمانی خود بـه عنوان مسئول مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم بـه مرکز معرفی کنند. مسئول واحد مبارزه با پولشویی باید از مدیران ارشد موسسات مالی انتخاب شود. مرکز مکلف است بر اساس اهمیت واحد مذکور صلاحیت تخصصی مسئول این واحد را بررسی کند.

تبصره 1 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ واحد مبارزه با پولشویی مؤسسه مالی باید زیر نظر بالاترین مرجع تصمیم گیری یا اجرایی آن مؤسسه بـه نحوی تشکیل شود کـه بـه کلیه اطلاعات و زیرساخت های سامانه ای مؤسسه مالی، بدون محدودیت و یا اخذ مجوز، دسترسی داشته باشد و در شوراها و کمیته ها یا ترتیبات مشابه داخلی از جمله تدوین و تنقیح مقررات و توسعه محصول این نهادها عضویت داشته باشد و همچنین امکانات، اختیارات، زیرساخت ها و منابع لازم بـه منظور انجام وظایف محوله و انجام برنامه های اعلامی مرکز را دارا باشد.

تبصره 2 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ فهرست موارد استثنای تشکیل واحد مبارزه با پولشویی مبتنی بر سطح خطر(ریسک) توسط مرکز تهیه و ساز و کار جایگزین و نحوه گزارش دهی در خصوص آن ها نیز تعیین و ابلاغ می شود.

تبصره 3 ـ موسسات مالی مکلفند علاوه بر دریافت تأییدیه صلاحیت تخصصی مسئول واحد از مرکز، با استعلام از مراجع ذی ربط، مطابق قوانین مربوط بـه احراز صلاحیت امنیتی و عمومی آنان نیز اقدام کنند.

تبصره 4 ـ در صورت نبود واحد مبارزه با پولشویی در موسسه مالی، وظایف و مسئولیت واحد مبارزه با پولشویی و نیز اجرای همه سیاست ها و رویه های مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم بر عهده بالاترین مقام اجرایی موسسه مالی است.

تبصره 5 ـ وظایف و مسئولیت های واحدهای مبارزه با پولشویی نافی مسئولیت های بالاترین مقام اجرایی موسسه مالی در اجرای این آیین نامه و قانون نخواهد بود.

تبصره 6 ـ دستورالعمل اجرایی این ماده ظرف یک سال توسط مرکز با همکاری دستگاه های متولی نظارت تدوین و توسط دستگاه های متولی نظارت ابلاغ می گردد.

وظایف واحدهای مبارزه با پولشویی بـه شرح زیر است:

1- نظارت بر فعالیت ارباب رجوع و موسسات مالی مربوط بـه منظور شناسایی معاملات مشکوک.

2- بررسی، تحقیق، اولویت بندی و اعلام نظر در مورد گزارش های ارسالی کارکنان دستگاه ذی ربط.

3- ارسال فوری گزارش های مذکور در قالب برگه (فرم) و ساز و کارهای مشخص شده توسط مرکز بدون اطلاع ارباب رجوع.

4- تهیه نرم افزارهای لازم بـه منظور تسهیل در دسترسی سریع بـه اطلاعات مورد نیاز در اجرای قانون و مقررات و نیز شناسایی سامانه ای (سیستمی) معاملات مشکوک.

5- طراحی ساز و کار لازم جهت اولویت بندی، نظارت و واپایش (کنترل) فرایندهای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم (فرایندهای جمع آوری و تحلیل اطلاعات، استخدام نیروها،

6- آموزش و غیره) و ارزیابی و ممیزی میزان اجرای آن در دستگاه مربوط.

7- تأمین اطلاعات تکمیلی مورد نیاز مرکز و سایر مراجع ذی صلاح در امر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم.

8- صدور بخشنامه های لازم در خصوص اجرای قانون و مقررات مربوط بـه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم برای دستگاه های تابع.

9- بازرسی و نظارت از واحدهای تحت امر بـه منظور اطمینان از اجرای کامل قوانین و مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم.

10- تهیه آمارها و گزارش های مربوط بـه اقدامات سازمان های تابع در خصوص اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و نتایج آن.

11- ارسال پرونده اشخاص مذکور در تبصره 3 ماده 4 قانون بـه مراجع اداری و قضایی و اعلام آن بـه مرکز.

12- نگهداری سوابق و گزارش های مکاتبات مربوط بـه دستگاه متبوع در خصوص موارد مربوط بـه پولشویی و تأمین مالی تروریسم.

13- تهیه برنامه سالانه اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در موسسه مالی و واپایش (کنترل) ماهانه میزان اجرای آن.

14- تهیه برنامه های آموزشی بر حسب نوع فعالیت در خصوص موضوع این قانون.

15- بررسی و انطباق مقررات و رویه های داخلی موسسه مالی با مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و ارایه بازخوردهای مناسب و اتخاذ اقدامات لازم جهت رفع ایرادهای موجود.

16 - انجام سایر وظایف محوله از سوی مرکز در چهارچوب مقررات این قانون.

اصلاح 1404/07/27 ـ بـه منظور تسریع در دسترسی بـه اطلاعات لازم در صورت درخواست مرکز از اشخاص مشمول، یکی از اعضای واحد مبارزه با پولشویی شخص مشمول، با اختیار دسترسی داشتن بـه همه اطلاعات شخص مشمول، در مرکز مستقر خواهد شد تا نیازهای اولیه مرکز را تأمین کند. فرد یاد شده تحت نظر و طبق ضوابط ابلاغی مرکز فعالیت می ‏کند.

واحد مبارزه با پولشویی مکلف است همواره معاملات و عملیات صورت گرفته در موسسه مالی را بررسی و ارزیابی کند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف از اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، حسب مورد بـه ارسال گزارش بـه مرکز یا دستگاه متولی نظارت اقدام نماید.

تبصره ـ تمام رویه های اتخاذ شده جهت مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در موسسات مالی باید با هماهنگی و تحت نظارت واحد مبارزه با پولشویی موسسه مالی صورت گیرد. این واحد مکلف است نظرهای مرکز و دستگاه متولی نظارت مربوط را در خصوص رویه های مذکور و نحوه اجرای آنها اعمال کند.

اصلاح 1404/07/27 ـ دستگاه های متولی نظارت بر مؤسسات مالی مکلفند:

1 ـ ساختار مناسب حداقل در سطح اداره کل، منابع انسانی متخصص، امکانات، اختیارات، بودجه و زیرساخت ‏های کافی جهت انجام مجموعه اقدامات نظارتی مرتبط با مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را با استفاده از ظرفیت های موجود دستگاه ها با رعایت ماده (105) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 فراهم و برابر بازخورد شورا نسبت بـه اصلاح آن اقدام نمایند.

2 ـ برنامه های نظارت مبتنی بر خطر(ریسک) کـه شامل روش های حضوری و غیرحضوری می شود را بـه منظور حصول اطمینان از پایبندی مؤسسات مالی مرتبط با حوزه صلاحیت خود بـه الزامات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، تدوین و پس از تأیید مرکز اجرا نمایند.

3 ـ بر مؤسسات مالی مرتبط با حوزه صلاحیت خود، از حیث رعایت قوانین و مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم نظارت کنند.

4 ـ در صورت تخلف مؤسسات مالی از قوانین و مقررات مرتبط با مبارزه با پولشویی یا تأمین مالی تروریسم، عدم اجرای دستورات و برنامه ‏های نظارتی ابلاغی و یا خودداری از همکاری در اجرای برنامه های مذکور، در فرایندهای رسیدگی اداری ـ انتظامی خود، ضمانت اجراهای مالی موضوع مواد (23) و (25) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402، قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 با اصلاحات و الحاقات بعدی، ماده (14) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید بـه منظور تسهیل اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی مصوب 1388 با اصلاحات و الحاقات بعدی، قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری مصوب 1350 با اصلاحات و الحاقات بعدی و سایر قوانین یا مقررات و آیین نامه ها و دستورالعمل های مرتبط را اعمال کنند. همچنین در صورت لزوم دستگاه متولی نظارت مطابق قوانین مذکور و مقررات مبتنی بر آن باید نسبت بـه لغو، محدودیت یا تعلیق مجوز مؤسسه مالی اقدام نمایند.

5 ـ در صورت احراز عدم اجرای مؤثر مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، نسبت بـه اعمال محدودیت یا ممنوعیت در ارائه خدمات بـه مؤسسه مالی تحت نظارت اقدام نمایند.

6 ـ گزارش های شش ماهه از اجرای برنامه های نظارتی، آمار تخلفات شناسایی شده بـه تفکیک حوزه های اصلی و تکالیف قانونی، رسیدگی ‏های اداری یا قضایی انجام شده، ضمانت اجراهای اعمال شده، ارزیابی اثربخشی اقدامات انجام شده و آسیب‏ های موجود را بـه همراه پیشنهاد‏های لازم بـه مرکز ارائه دهند.

تبصره 1 ـ مرکز مکلف است ضمن نظارت بر حسن اجرای این ماده و ارائه بازخوردها و الزامات اصلاحی، اقدامات و گزارش های دستگاه متولی نظارت را ارزیابی و آسیب شناسی نموده و نتایج آن را در اختیار شورا قرار دهد.

تبصره 2 ـ هر یک از دستگاه های متولی نظارت موضوع این ماده مکلفند ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه بر اساس حدود اختیارات قانونی، دستورالعمل رسیدگی بـه تخلفات اداری ـ انتظامی ویژه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را برای مؤسسات مالی تهیه و پس از تأیید مرکز بـه تصویب بالاترین مرجع قانونی خود برسانند. این دستورالعمل باید حاوی جزئیات مربوط بـه تخلفات بوده و در خصوص هر یک از آن ها ضمانت اجراهای مؤثر، متناسب و بازدارنده را بـه نحو شفاف تعیین نماید. اقدامات موضوع بند (4) این ماده متوقف بر تهیه و تصویب این دستورالعمل نخواهد بود.

تبصره 3 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، جامعه حسابداران رسمی ایران، کانون های وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه مکلفند در اجرای تکالیف نظارتی خود بر حرف و مشاغل غیرمالی، احکام این ماده را با ایجاد ساختار متناسب اجرا نموده و مطابق مصوبات شورا نسبت بـه اصلاح آن اقدام نمایند و در خصوص بند (4) این ماده نیز بر اساس اختیارات قانونی خود ضمانت اجراهای مؤثر، متناسب و بازدارنده را طراحی و اعمال نمایند.

موسسات مالی مکلفند در بازه های زمانی مشخص شده توسط مرکز، نسبت بـه تکمیل برگه (فرم) ارزیابی اجرای مقررات و رویه های مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم اقدام کنند.

تبصره 1 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ دستگاه های متولی نظارت مکلفند با همکاری و تأیید مرکز، برگه (فرم) موضوع این ماده را برای موسسات مالی طراحی و در بازه های زمانی سه تا پنج ساله بـه روز رسانی کنند.

تبصره 2 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ دستگاه های متولی نظارت مکلفند با هماهنگی با مرکز، صحت اطلاعات برگه (فرم) های مذکور را از طریق روش های هدفمند بازرسی نظیر بازرسی موردی، ارزیابی و نتیجه را برای مرکز ارسال کنند. این دستگاه ها مکلفند جهت جلوگیری از ارایه گزارش های نادرست توسط موسسات مالی، ساز و کار بازدارنده و موثری را طراحی کنند.

تبصره 3 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ حسابرسان مکلفند نسبت بـه ارزیابی و صحت سنجی برگه (فرم) های موضوع این ماده در خصوص آن دسته از اشخاص حقوقی کـه طبق مقررات وظیفه دارند در مورد نحوه رعایت مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم توسط آنها اظهارنظر کنند، اقدام نمایند. در این زمینه، مرکز مکلف است با همکاری سازمان حسابرسی، جامعه حسابداران رسمی ایران و دستگاه متولی نظارت مربوط نسبت بـه طراحی و تدوین برگه (فرم) های ارزیابی موضوع این تبصره اقدام کند.

تبصره 4 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ مرکز مکلف است امکان اجرای مفاد این ماده را بـه صورت سامانه ای (سیستمی) از طریق سامانه موضوع ماده 4 این آیین نامه فراهم کند.

دستگاه متولی نظارت مکلف است با انجام اقدامات لازم اطمینان یابد واحد مبارزه با پولشویی در هر یک از موسسات مالی از اختیارات و دسترسی های لازم و کافی برخوردار است و انجام تحقیقات و ارایه گزارش از سوی این واحدها بـه مرکز و سایر مراجع ذی ربط منوط بـه تأیید و تصویب مرجع دیگری نیست.

مرکز مکلف است با همکاری دستگاه های متولی نظارت و مبتنی بر ارزیابی های صورت گرفته، بـه رتبه بندی موسسات مالی از نظر اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم اقدام کند.

تبصره 1 ـ مرکز مکلف است ظرف یک سال پس از تصویب این آیین نامه، روش ارزیابی و رتبه بندی موضوع این ماده را با همکاری دستگاه های متولی نظارت در هر حوزه تعیین کند و در اختیار موسسات مالی قرار دهد.

تبصره 2 ـ دستگاه های متولی نظارت مکلفند بر اساس ساز و کار اعلامی مرکز در اعطای تسهیلات، اعتبارات، امتیازات یا مجوزها بـه موسسات مالی، رتبه بندی موضوع این ماده را لحاظ کنند؛ بـه صورتی کـه در خصوص موسسات مالی کـه عملکرد آنها ضعیف ارزیابی شده است، محدودیت های متناسبی اعمال شود.

تبصره 3 ـ همه موسسات مالی مکلفند در تعاملات کاری خود با آن دسته از موسسات مالی کـه در رتبه بندی موضوع این ماده ضعیف ارزیابی شده اند، تدابیر سختگیرانه تری اعمال کنند و این اشخاص را اشخاص با خطر (ریسک) بالا در نظر بگیرند.

اصلاح 1404/07/27 ـ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور متولی نظارت بر سردفتران و دفتر یاران، جامعه حسابداران رسمی ایران متولی نظارت بر حسابداران مستقل و حسابرسان رسمی و مؤسسات حسابرسی، کانون های وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه حسب مورد متولی نظارت بر وکلا و متخصصان حقوقی مستقل یا شاغل در مؤسسات حقوقی، از حیث رعایت قوانین و مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم می باشند.

تبصره ـ الحاق 1404/07/27 و منسوخ 1404/08/17 ـ سایر مصادیق حرف و مشاغل غیرمالی، متولی نظارت و حدود تکالیف آن ها در صورت لزوم توسط شورا تعیین و بـه تصویب هیئت وزیران می‏ رسد.

مرکز مکلف است با همکاری سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی ایران، بـه طراحی و تدوین رویه های ارزیابی حسابرسان از نحوه اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم توسط اشخاص حقوقی و تعیین معیارهای معاملات و عملیات مشکوک اقدام کند و این رویه ها و معیارها را هر سه سال یک بار بـه روز رسانی کند.

تبصره 1 ـ سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی ایران مکلفند ضمن ابلاغ رویه ها و معیارهای موضوع این ماده و آموزش های لازم بـه حسابرسان، از حسن انجام این رویه ها و گزارش معاملات و عملیات مشکوک مطابق مقررات توسط حسابرسان در سامانه جام اطمینان حاصل کنند.

تبصره 2 ـ حسابرسان مکلفند در ارزیابی های خود از نحوه اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم توسط اشخاص حقوقی، نحوه تکمیل برگه (فرم) ارزیابی موضوع ماده 42 آیین نامه را نیز لحاظ کنند.

تبصره 3 ـ جامعه حسابداران رسمی ایران مکلف است بر نحوه اجرای این ماده توسط حسابرسان نظارت کند.

تبصره 4 ـ دستگاه های اجرایی و موسسات مالی مکلفند اطلاعات مورد نیاز حسابرسان را برای اجرای تکالیف این ماده در اختیار آنان قرار دهند. مصادیق این اطلاعات در این تبصره توسط مرکز با همکاری سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی ایران تعیین خواهد شد.

تبصره 5 ـ سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی ایران مکلفند زیرساخت های مورد نیاز را جهت اجرای مفاد این ماده فراهم کنند.

اصلاح 1404/07/27 ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت، متولی نظارت بر مشاغل موضوع جزء (الف) تا (ج) بند (7) ماده (1) این آیین نامه از حیث رعایت قوانین و مقررات مرتبط با مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم می باشد.

تبصره ـ الحاق 1404/07/27 ـ وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلفند همکاری لازم را با وزارت صنعت، معدن و تجارت در نظارت بر مشاغل موضوع جزء (ث) بند (7) ماده (1) این آیین نامه بـه عمل آورند.

اصلاح 1404/07/27 ـ دستگاه های متولی نظارت مکلفند در زمان اعطا و تمدید هرگونه مجوز، پروانه و تأییدیه فعالیت بـه مؤسسات مالی حرف و مشاغل غیرمالی در راستای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و در چارچوب قوانین و مقررات موجود، موارد زیر را رعایت نمایند:

1 ـ اخذ گواهی عدم سوء پیشینه کیفری، تعهد مبنی بر رعایت الزامات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و گواهینامه آموزش معتبر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم برای تصدی سمت ‏های مدیرعاملی، عضو هیئت مدیره، عضو هیئت عامل و معاون مدیرعامل در مؤسسات مالی و صاحبان حرف و مشاغل غیرمالی.

2 ـ حصول اطمینان از این کـه اشخاص دارای سوء پیشینه کیفری، سهام دار عمده یا سهام دار کنترلی در مؤسسات مالی نباشند یا بـه نحو دیگر مالک واقعی بخش عمده ای از سهام یا سهام کنترلی، نشده باشند یا بـه هر نحو توسط سایر اشخاص چنین مواردی را بـه دست نیاورند.

3 ـ احراز قانونی بودن منشأ سرمایه در تأسیس و افزایش سرمایه مؤسسه مالی از محل آورده سهام داران.

4 ـ تأیید کفایت ساختار، اختیارات، منابع، دسترسی ها و امکانات تخصیص یافته بـه امر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در مؤسسات مالی.

تبصره ـ منسوخ 1404/07/27 ـ در پایان هر سال، دستگاه های متولی نظارت مکلفند گزارشی از اقدامات انجام شده و میزان پیشرفت برنامه های ارایه شده را جهت بررسی بـه مرکز ارایه کنند.

اصلاح 1404/07/27 ـ ضابطان دادگستری مکلفند با همکاری دستگاه های متولی نظارت و مرکز، اشخاص حقیقی یا حقوقی فاقد مجوز از دستگاه متولی نظارت بر مؤسسات مالی نظیر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار یا بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران کـه در قالب کسب و کار مبادرت بـه یک یا چند فعالیت یا عملیات موضوع بند (5) ماده (1) این آیین نامه می‏ نمایند را شناسایی و بـه منظور اعمال تدابیر قانونی و اجرای مقررات مربوط از جمله ماده (37) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402، مواد (2) مکرر، (18)، (29)، (30)، (31) و (32) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، ماده (49) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 با اصلاحات و الحاقات بعدی و تبصره ماده (69) قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری مصوب 1350 با اصلاحات و الحاقات بعدی و قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور مصوب 1369 با اصلاحات و الحاقات بعدی و قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی مصوب 1383 با اصلاحات و الحاقات بعدی بـه مراجع قضایی و سایر مراجع ذی صلاح معرفی نمایند.

تبصره ـ الحاق 1404/07/27 ـ دادستانی کل کشور اقدامات لازم را بـه منظور انسجام بخشی در اجرای مفاد این ماده انجام و سالیانه گزارشی از آمار موارد شناسایی، تعقیب و محکومیت را بـه همراه ارزیابی اثربخشی اقدامات انجام شده، آسیب ‏های موجود و پیشنهاد‏های لازم بـه شورا ارائه می ‏دهد.